Breakthrough -που λένε και οι φίλοι μας οι Αμερικανοί-, δηλαδή ένα μεγάλο βήμα προόδου που «σπάει» ένα παρατεταμένο αδιέξοδο, σημειώθηκε την Παρασκευή που μας πέρασε για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου. Σύμφωνα με τη στήλη Big Mouth του powergame.gr, η συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι Διαχειριστές των δικτύων φυσικού αερίου των χωρών από τις οποίες διέρχεται η «λεωφόρος» (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιλύουν τρία βασικά «αγκάθια» του Κάθετου Διαδρόμου. 

Διαβάστε: Συµφωνία ορόσηµο για τον Κάθετο ∆ιάδροµο: Ανοίγουν οι στρόφιγγες για µεγαλύτερες ποσότητες και χαµηλές χρεώσεις για τη µεταφορά αµερικανικού LNG στην Ευρώπη µέσω Ελλάδας

Έχουμε και λέμε, λοιπόν: Πρώτον, τα ακριβά τέλη διέλευσης σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές διαδρομές αερίου στη Βόρεια, Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη: Η ταρίφα που συμφωνήθηκε στα επίπεδα των 6-7 ευρώ/MWh καθιστά πλέον ελκυστικό τον Κάθετο Διάδρομο, όπως θα διαβάσετε και στο αναλυτικό ρεπορτάζ του powergame.gr.

Δεύτερον, τη ρυθμιστική αβεβαιότητα, καθώς η Κομισιόν κατά πώς φαίνεται ήρε τις ενστάσεις της και έτσι καταλήξαμε -έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων- σε ένα πλαίσιο συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο, αίροντας ένα ακόμα εμπόδιο που επικαλούνταν διάφοροι παράγοντες της αγορές. Και τρίτον, το χρονικό διάστημα για το οποίο μπορεί κάποιος να δεσμεύσει δυναμικότητα για τη μεταφορά αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Μέχρι τώρα αυτό μπορούσε να γίνει μόνο για έναν μήνα -με «κλείδωμα» του «χώρου» στα τέλη του προηγούμενου-, κάτι που ήταν ουσιαστικά δώρον άδωρον για τις εταιρείες, αφού δεν προλάβαιναν να κλείσουν φορτία LNG, να βρουν το τάνκερ κ.λπ. Τώρα πλέον προσφέρεται η δυνατότητα για δέσμευση δυναμικότητας για μεγαλύτερα διαστήματα, έως και έναν χρόνο, κάτι που επίσης ζητούσε επιτακτικά η αγορά.


Η αμερικανική πίεση και ο ρόλος-κλειδί των Παπασταύρου και Εξάρχου

Το breaktrough αυτό δεν θα είχε επιτευχθεί χωρίς την πίεση των Αμερικανών προς όλες τις κατευθύνσεις, από την Κομισιόν έως κάποιες χώρες του Κάθετου Διαδρόμου που έδειχναν λιγότερη προθυμία από άλλες. 

Κρίσιμος, όμως, ήταν επίσης ο ρόλος του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου, που επί μήνες εργαζόταν (εντός και εκτός συνόρων, κυρίως εκτός) εντατικά για να λύσει τα προβλήματα, ευρισκόμενος σε ανοιχτή «γραμμή επικοινωνίας» με την Ουάσιγκτον. Είναι ενδεικτικό ότι κατά το τελευταίο του ταξίδι στο Χιούστον έκανε «στενό μαρκάρισμα» (με την αθώα του όρου έννοια) στην επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν, Ντίτε Γιόργκενσεν, ενώ είχε κρίσιμες επαφές και με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ για τον Κάθετο Διάδρομο, Τζόσουα Βολτζ, ο οποίος είχε υποσχεθεί επί αθηναϊκού εδάφους ότι θα έκανε whatever it takes για να ξεκλειδώσει το project και πράγματι έσπρωξε τα πράγματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Και last but not least, κρίσιμος ήταν ο ρόλος του Αλέξανδρου Εξάρχου, CEO της AKTOR και της Atlantic SEE LNG Trade, που πρώτος «έβαλε στην πρίζα» τον Κάθετο Διάδρομο τον Νοέμβριο στην PTEC, υπογράφοντας το πρώτο μακροπρόθεσμο συμβόλαιο προμήθειας αμερικανικού LNG με τη Venture Global και έδωσε συνέχεια με ένα νέο κύμα deals στην Ουάσιγκτον τον περασμένο μήνα.

Ο Εξάρχου σε κάθε ευκαιρία αναδείκνυε την τεράστια γεωπολιτική σημασία του έργου για την Ελλάδα (αφού της δίνει κομβικό ρόλο στο εγχείρημα της εξάλειψης του ρωσικού αερίου στην Ευρώπη και της αντικατάστασής του με αμερικανικό LNG) και την ανάγκη να στηριχθεί θεσμικά η λειτουργία του. Η θετική εξέλιξη αποτελεί σαφώς δικαίωση των προσπαθειών της ελληνικής πλευράς, ανοίγει τον δρόμο για τη σύναψη νέων μακροχρόνιων συμβολαίων LNG και οδηγεί σε «νέα πίστα» τον Κάθετο Διάδρομο. Και κάτι άλλο, σύντομα θα έχουμε κι άλλες καλές ειδήσεις…