H αλλαγή του τρόπου εισαγωγής στα πανεπιστήμια με το σύστημα του Εθνικού Απολυτηρίου, με ταυτόχρονες αλλαγές στο Λύκειο, ώστε να σταματήσει να λειτουργεί ως προθάλαμος των ΑΕΙ και να αποκατασταθεί το κύρος που του αρμόζει ως αυτοτελούς εκπαιδευτικής μονάδας, συνιστά τη νέα μεγάλη μεταρρύθμιση που σχεδιάζεται στην Παιδεία. Μαζί με την ενίσχυση της διεθνοποίησης των δημόσιων πανεπιστημίων και την επέκταση της ίδρυσης νέων μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και με το νέο ψηφιακό σχολείο, αποτελούν τις βασικές προτεραιότητες της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας για το 2026. Ψηλά στην ατζέντα της υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, για τη νέα χρονιά είναι η ολοκλήρωση της φάσης των προσλήψεων αναπληρωτών, που αναμένονται άμεσα, και η επίλυση του θέματος της στέγασης των εκπαιδευτικών. Το ψηφιακό σχολείο και η ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση θα κυριαρχήσουν τη νέα χρονιά, όπως και οι αλλαγές
στο θέμα της PISA, προκειμένου οι Ελληνες μαθητές να ανεβάσουν τις επιδόσεις τους και να κατατάσσονται σε υψηλότερες θέσεις στον διεθνή διαγωνισμό. Κεντρικό
θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής του υπουργείου, σύμφωνα με την κ. Ζαχαράκη, παραμένουν οι εκπαιδευτικοί, με συστηματική επιμόρφωσή τους και αυξημένο αριθμό προσλήψεων. Η περαιτέρω ενίσχυση των σχολείων με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα το θέμα του
σχολικού εκφοβισμού αποτελεί «στοίχημα» και για τη νέα χρονιά. Σε ό,τι αφορά τις σχολικές υποδομές, μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», προβλέπεται να αναβαθμιστούν επιπλέον 2.500 σχολεία την επόμενη τριετία, με συνολικό προϋπολογισμό 650 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προχωρά η δημιουργία 13 Κέντρων Καινοτομίας, καθώς και ο εξοπλισμός σχολείων με σύγχρονες τεχνολογικές, εργαστηριακές, αθλητικές και μουσικές υποδομές.


Οι "αιώνιοι" φοιτητές

Η έναρξη της νέας χρονιάς θα σημάνει και την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου των διαγραφών των λεγόμενων «αιώνιων» φοιτητών, καθώς περίπου 280.000 «λιμνάζοντες» φοιτητές θα έχουν λάβει σχετικό email από τα Ιδρύματα, ενώ δίνεται δεύτερη ευκαιρία σε όσους έχουν δηλώσει πρόσφατα με ενεργό τρόπο την παρουσία τους στην ακαδημαϊκή ζωή, συμμετέχοντας στις εξετάσεις.

Οι διοικήσεις των πανεπιστημίων, σύμφωνα με σχετική υπουργική απόφαση, θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία των διαγραφών και να έχουν
αποστείλει στη Διεύθυνση Ανώτατης Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας τους καταλόγους με τους διαγραφέντες φοιτητές. Την ίδια ώρα, ευνοϊκή ρύθμιση
του υπουργείου δίνει «παράταση ζωής» ενός έτους σε περίπου 35.000 φοιτητές, που πληρούν τις προϋποθέσεις, προκειμένου να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει θέσει το υπουργείο, η σχετική λίστα θα πρέπει να αναρτάται ανωνυμοποιημένα στην ιστοσελίδα του Τμήματος και να αποστέλλεται στο υπουργείο Παιδείας έως την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους. Τον Δεκέμβριο του 2026 θα πρέπει να διαγραφούν όσοι θα υπερβούν τα νόμιμα προβλεπόμενα χρονικά όρια για πενταετούς διάρκειας σπουδές (πολυτεχνικές κ.λπ. σχολές) και έναν χρόνο μετά όσοι βρίσκονται σε καθεστώς εξαετούς κύκλου
σπουδών (ιατρικές).

Νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ

Στις αρχές του νέου έτους αναμένεται η έναρξη του εθνικού διαλόγου για την Παιδεία, με την υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, να εγκαινιάζει συναντήσεις με πολιτικούς αρχηγούς, εκπροσώπους κομμάτων και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της Εκπαίδευσης προκειμένου να τεθεί στο τραπέζι η κυβερνητική πρόταση για τη θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου, το Νέο Λύκειο και το νέο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Το σχέδιο για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου περιλαμβάνει την εισαγωγή των υποψηφίων στα πανεπιστήμια με τον βαθμό του απολυτηρίου Λυκείου, για το οποίο θα λαμβάνονται υπόψη οι βαθμολογίες των μαθητών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, σε διαφορετικά ποσοστά, σε συνδυασμό με την επίδοσή τους στις απολυτήριες εξετάσεις πανελλαδικού τύπου που θα διεξάγονται και πάλι σε τέσσερα μαθήματα ανά επιστημονικό πεδίο. Στο σχέδιο που έχει καταρτίσει επιτροπή του υπουργείου προβλέπονται εξετάσεις εθνικού τύπου στο τέλος της Α, της Β και της Γ Λυκείου, τα αποτελέσματα των οποίων θα συνυπολογίζονται για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, με ποσοστό συμμετοχής 20% για την Α τάξη, 30% για τη Β τάξη και 50% για τη Γ τάξη.

Οι προαγωγικές εξετάσεις της Α και της Β Λυκείου μετεξελίσσονται σε εξετάσεις εθνικού τύπου και το 100% των θεμάτων θα επιλέγεται με κλήρωση από την Τράπεζα Θεμάτων, ενώ προωθείται η κατάργηση των ενδοσχολικών απολυτήριων εξετάσεων που δίνονται σήμερα από τους μαθητές και τις μαθήτριες στην τελευταία τάξη του Λυκείου για τη λήψη του απολυτηρίου τους, καθώς οι υποψήφιοι για τα ΑΕΙ δίνουν λίγες ημέρες μετά Πανελλαδικές Εξετάσεις.


Το νέο λύκειο σε κεντρικό ρόλο 

Η βασική φιλοσοφία του υπουργείου Παιδείας είναι το υπό διαμόρφωση Νέο Λύκειο να αποκτήσει έναν κεντρικό ρόλο και να σταματήσει να αποτελεί «προθάλαμο» των πανεπιστημίων. Παράλληλα, η εισαγωγή στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα δεν θα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, μειώνοντας, έτσι, την επίδραση της ψυχοφθόρας διαδικασίας των εξετάσεων, που προκαλεί άγχος στους περισσότερους μαθητές. Οι αλλαγές που θα οριστικοποιηθούν μέσα στην ερχόμενη χρονιά θα γίνουν χωρίς κανέναν αιφνιδιασμό των υποψηφίων και για αυτόν τον λόγο η εφαρμογή τους έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει από τους μαθητές που τελειώνουν φέτος το Γυμνάσιο και θα φοιτήσουν στην Α Λυκείου το σχολικό έτος 2026-2027. Ωστόσο, ο ακριβής χρόνος εφαρμογής της μεταρρύθμισης θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση της απαιτούμενης προετοιμασίας, για την οποία απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η αναβαθμισμένη Τράπεζα Θεμάτων και η εισαγωγή σε
όλα τα σχολεία του Πολλαπλού Βιβλίου.

Το έργο προβλέπεται να υλοποιηθεί μέσα στο 2026 από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), το οποίο αναβαθμίζεται και αναλαμβάνει την επιστημονική επιμέλεια της Τράπεζας Θεμάτων, η οποία θα αποτελέσει τον πυρήνα των αλλαγών με 13.000 θέματα. Από τα θέματα αυτά θα εξετάζονται ενδοσχολικά τα μαθήματα βαρύτητας για την έκδοση του Εθνικού Απολυτηρίου. Προτείνεται η σύσταση εθνικού σώματος αξιολογημένων βαθμολογητών, ενώ μελετώνται ο τρόπος βαθμολόγησης των γραπτών με το νέο σύστημα και ο καθορισμός των μαθημάτων βαρύτητας ανά κατεύθυνση. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η εξωτερική ή διπλή βαθμολόγηση, καθώς, όπως υποστηρίζεται, η αξιοπιστία δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στην εσωτερική κρίση του καθηγητή που αναλαμβάνει να βαθμολογήσει τα γραπτά των υποψηφίων.


Εισέρχεται δυναμικά η Τεχνητή Νοημοσύνη

Η Τεχνητή Νοημοσύνη σχεδιάζεται να εισαχθεί στην Εκπαίδευση, με τρόπο ώστε μαθητές και εκπαιδευτικοί να έρθουν πιο κοντά με την Α.Ι. μέσα στο ασφαλές
σχολικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, από τον Μάρτιο, για τους μαθητές Α και της Β Λυκείου, το νέο, πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα «A.I. in Schools» θα φέρει στα ελληνικά σχολεία το «ChatGPT Edu», την ειδική έκδοση του ChatGPT που έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για την Εκπαίδευση. Το «A.I. in Schools» θα εφαρμοστεί σε 20 Λύκεια, σε συνεργασία με την OpenAI, το Ιδρυμα Ωνάση και τον οργανισμό «The Tipping Point in Education», προσφέροντας ασφαλή και δημιουρ-
γική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι εκπαιδευτικοί θα έχουν τη δυνατότητα να δηµιουργούν εξατοµικευµένα GPTs για τον σχεδιασµό µαθηµάτων, την παραγωγή υλικού αξιολόγησης και την υποστήριξη διοικητικών εργασιών, ενώ οι µαθητές θα χρησιµοποιούν την τεχνολογία για εξατοµικευµένη µάθηση, ανάπτυξη ιδεών, εκµάθηση ξένων γλωσσών και εκπόνηση ερευνητικών εργασιών. Επίσης, εντός του 2026 η χρήση της ψηφιακής πλατφόρμας EduPlan, θα αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για την έγκαιρη πρόβλεψη αναγκών και την ορθολογική στελέχωση των σχολικών μονάδων.


Τα ψηφιακά βήματα 

Παράλληλα, επεκτείνεται το πρόγραμμα τοποθέτησης διαδραστικών πινάκων με 2.900 ακόμα, οι οποίοι θα τοποθετηθούν στα σχολεία έως το καλοκαίρι, καθώς επίσης δημιουργίας εργαστηρίων ρομποτικής και STEM στα σχολεία. Το ψηφιακό σχολείο θα ενισχυθεί με καινοτόμα εργαλεία: 3D ολογράμματα, ψηφιακούς βοηθούς μάθησης με Τ.Ν., ηλεκτρονικά και ακουστικά βιβλία - ebooks και audiobooks, καθώς και υποστηρικτικό υλικό για γονείς. Παράλληλα, δημιουργούνται 13 Κέντρα Καινοτομίας με σύγχρονους χώρους μάθησης. Η στήριξη και ενίσχυση των προτύπων και Πειραματικών Σχολείων είναι μέσα στην ατζέντα της ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας και για το 2026. Ενδεικτικό είναι το στοιχείο ότι έως το 2028 τα Πειραματικά Σχολεία θα αυξηθούν από 120 σε 133.


Η διεθνοποίηση των δημόσιων πανεπιστημίων

Τα δημόσια πανεπιστήμια επενδύουν στην εξωστρέφεια, σε μια προσπάθεια να καταστεί η Ελλάδα πόλος έλξης για ξένους φοιτητές και να μετατραπεί σε περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης. Το υπουργείο Παιδείας και το 2026 θα ενισχύσει την εξωστρέφεια των πανεπιστημίων που ήδη έχει αποδώσει καρπούς. Στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών φοιτούν αυτήν τη στιγμή 8.015 ξένοι -προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί- φοιτητές και υπάρχουν 240 αλλοδα- ποί υποψήφιοι διδάκτορες. Επίσης, το ΕΚΠΑ ίδρυσε παράρτημα στην Κύπρο, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σχεδιάζει να ιδρύσει μέσα στη νέα χρονιά Κτηνιατρική Σχολή στην Κύπρο, ενώ το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης έχει ως στόχο τη δημιουργία παραρτήματος μέσα στο 2026 στην Αίγυπτο. Η νέα θέση των πανεπιστημίων στον εκπαιδευτικό «χάρτη» περιλαμβάνει 74 κοινά ή διπλά μεταπτυχιακά προγράμματα με ξένα πανεπιστήμια, περισσότερα ξενόγλωσσα προπτυχιακά και ενισχυμένες διεθνείς συνεργασίες.


Οι νέες αφίξεις

Ως προθεσμία για την κατάθεση φακέλων που θα αφορούν την ίδρυση και τη λειτουργία νέων παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων ως Νομικών Προσώπων
Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, 2026-2027, ορίστηκε από το υπουργείο Παιδείας η 28η Φεβρουαρίου, ενώ αιτήσεις μπορούν να κατατίθενται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Στις νέες αιτήσεις που θα υποβληθούν, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, αναμένεται να είναι του Deree και του Sunderland University. Το υπουργείο Παιδείας, με νομοθετική διάταξη που κατέθεσε στη Βουλή, δίνει τη δυνατότητα στα 8 ιδρύματα των οποίων τα προγράμματα σπουδών δεν εγκρίθηκαν από την ΕΘΑΑΕ στην πρώτη διαδικασία αξιολόγησης να υποβάλουν εκ νέου τους εμπλουτισμένους φακέλους τους. Για την υποβολή αίτησης επαναξιολόγησης, προϋπόθεση αποτελεί η παραίτηση από την άσκηση ένδικων βοηθημάτων κατά της αρχικής αρνητικής γνωμοδότησης της ΕΘΑΕΕ. Με τις ρυθμίσεις αυτές αντιμετωπίζονται, μεταξύ άλλων, ζητήματα που αφορούν τη διεύρυνση της δυνατότητας λειτουργίας παραρτήματος με μόνο μία Σχολή και τουλάχιστον ένα πρόγραμμα σπουδών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Σύμφωνα με τη διάταξη, ο φάκελος για την έκδοση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης μπορεί πλέον να επαναξιολογείται μία φορά, μετά την κοινοποίηση στο αιτούν μητρικό ίδρυμα αρνητικής γνωμοδότησης της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η επαναξιολόγηση μπορεί να ζητείται χωρίς την εκ νέου κατάθεση εγγυητικής επιστολής ή παραβόλου.
Τα τέσσερα πανεπιστήμια που έλαβαν αδειοδότηση από την ΕΘΑΑΕ και ήδη λειτουργούν είναι το Anatolia University στη Θεσσαλονίκη, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στην Αθήνα, το University of Keele στην Αθήνα σε συνεργασία με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο και το University of York, που συνεργάζεται με το City στη Θεσσαλονίκη.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά