«Η αναθεώρηση δεν είναι στοίχηµα µιας κυβέρνησης, αλλά όλου του Κοινοβουλίου», τονίζει στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» ο πρώην υπουργός και καθηγητής Νοµικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήµιο Κύπρου, Ευριπίδης Στυλιανίδης, µε αφορµή την εκκίνηση της συζήτησης για τις αλλαγές στο Σύνταγµα.

Για το άρθρο 86 ο κ. Στυλιανίδης παρατηρεί ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές. «∆εν πρέπει να προσχωρήσουµε σε έναν συνταγµατικό λαϊκισµό», τονίζει, ενώ αναφέρεται στην πρότασή του για µια νέα διάταξη 5Β που εναρµονίζει το Σύνταγµά µας µε τη Σύµβαση-Πλαίσιο του Συµβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοηµοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τη δηµοκρατία και το κράτος δικαίου.


Ποιες αλλαγές θεωρείτε ως πιο κρίσιµες και σε ποια άρθρα εκτιµάτε ότι είναι αναγκαία η σύγκλιση των πολιτικών δυνάµεων;

Οταν αναθεωρούµε το Σύνταγµα, δεν αλλάζουµε έναν κοινό νόµο. Αναµορφώνουµε τον Καταστατικό Χάρτη της χώρας. Αυτό συντελείται δύσκολα, διότι προαπαιτεί τη συναίνεση δύο Βουλών, της Προτείνουσας και της Αναθεωρητικής, µε µία απόλυτη και µία ενισχυµένη πλειοψηφία και τη µεσολάβηση εκλογών που ισχυροποιούν τη δηµοκρατική νοµιµοποίηση του Συντάγµατος, έναντι µιας παράλληλης εξίσου ισχυρής και έντονα παρεµβατικής διεθνούς και ευρωπαϊκής έννοµης τάξης. Η παγκοσµιοποίηση επιδιώκει την κλωνοποίηση των εθνικών πολιτισµών και των πολιτειακών µοντέλων (McDonaldnisation). Αρα, ένα εθνικό Σύνταγµα έχει διπλή αποστολή. Από τη µία να προστατέψει τον αξιακό κώδικα µιας εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας και από την άλλη να παρακολουθήσει τις διεθνείς εξελίξεις, προκειµένου να µην οδηγηθούµε σε θραύση του θεσµικού πλαισίου ή διεθνή αποµόνωση. Ως άρθρα τέτοιου χαρακτήρα µε σχετικά επείγουσα την ανάγκη αλλαγής ή θέσπισής τους θα ανέφερα ενδεικτικά το άρθρο 16 για το σπάσιµο του κρατικού µονοπωλίου στην Ανώτατη Εκπαίδευση, καθώς και µία νέα διάταξη 5Β για τη σωστή εφαρµογή της Α.Ι. σε σχέση µε τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τη δηµοκρατία και το κράτος δικαίου. Σαφώς θα µπορούν να συζητηθούν και πολλά άλλα θέµατα που αφορούν τη ∆ικαιοσύνη και τους θεσµούς, τη λειτουργία του κράτους, την αναβάθµιση του Κοινοβουλίου, τη βελτίωση της διοίκησης, το περιβάλλον κ.λπ. ∆εν θέλω όµως να προκαταλάβω ούτε την εσωτερική ούτε τη δηµόσια διαβούλευση.


Πληροφορίες αναφέρουν ότι θα αναλάβετε ρόλο στη διαδικασία. Πώς πρέπει να κινηθεί η Ν.∆. στη συζήτηση και στην προοπτική της αναθεώρησης; Και πώς αξιολογείτε τη µέχρι στιγµής στάση της αντιπολίτευσης;

Η Νέα ∆ηµοκρατία πιστεύω ότι στην πρώτη φάση πρέπει να ακούσει τις απόψεις των βουλευτών και των στελεχών της και στη συνέχεια να µπει µε ανοιχτό και συναινετικό πνεύµα στη συζή τηση µε άλλους φορείς και κόµµατα. Στόχος µας πρέπει να είναι να αρθούµε πάνω από τις τρέχουσες διαχειριστικές συγκρούσεις και τις µικροκοµµατικές αντιπαραθέσεις και να λειτουργήσουµε ως αρχιτέκτονες της πολιτείας του µέλλοντος. Αυτό όµως εξαρτάται και από την αντιπολίτευση. Ξέρετε, στην πολιτική τα κόµµατα λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία, το υψηλό επίπεδο κατεβαίνει και το χαµηλό ανεβαίνει, ώσπου να συναντηθούν. Το στοίχηµα είναι µπροστά µας και είναι κοινό. Το 2019 ως πρόεδρος επιτροπής, µαζί µε όλους τους συναδέλφους, καταφέραµε, ξεκινώντας από 49 διαφωνίες, να φτάσουµε σε 9 σηµαντικές συµφωνίες που λειτουργούν επιτυχώς στην πράξη. Ελπίζω να τα καταφέρουµε και τώρα, αν συνειδητοποιήσουµε ότι η αναθεώρηση δεν είναι στοίχηµα µιας κυβέρνησης, αλλά όλου του Κοινοβουλίου.

Το στοίχηµα που πρέπει να κερδίσουµε ως παράταξη είναι να αξιοποιήσουµε την εµπειρία των προηγούµενων ηγετών µας


Πώς η τεχνητή νοηµοσύνη µπορεί να ενταχθεί στη συζήτηση για τη συνταγµατική αναθεώρηση και προς ποια κατεύθυνση;

Είναι αναγκαίο να επιτευχθεί αυτό για να προλάβουµε το µέλλον. Εχω δηµόσια καταθέσει τη σχετική πρόταση µε µια νέα διάταξη 5Β, που εναρµονίζει το Σύνταγµά µας µε τη Σύµβαση-Πλαίσιο του Συµβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοηµοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τη δηµοκρατία και το κράτος δικαίου. Η διάταξη αυτή θα λειτουργήσει ως γέφυρα µε τη διεθνή έννοµη τάξη και θα συµπληρώσει το άρθρο 5Α που θεσπίσαµε το 2001 µαζί µε τον Β. Βενιζέλο, για την ισότητα στην πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας.


Υπάρχει ευρεία δηµόσια συζήτηση για τις θεσµικές εγγυήσεις του Συντάγµατος. Σε ποια κατεύθυνση θεωρείτε ότι θα µπορούσε να κινηθεί η αλλαγή στο άρθρο 86;

Στο 86 οι ισορροπίες είναι λεπτές. ∆εν πρέπει να προσχωρήσουµε σε έναν συνταγµατικό λαϊκισµό. Πρέπει να ισορροπήσουµε ανάµεσα στην ατιµωρησία των πολιτικών που οδηγεί στην αλαζονεία της εξουσίας και στην απόλυτη τιµωρητικότητα που οδηγεί στην ποινικοποίηση της πολιτικής και στην απαξίωση της δηµοκρατίας. Επίσης η ∆ικαιοσύνη σαφώς πρέπει να έχει θωρακισµένη την ανεξαρτησία της, χωρίς όµως να καθίσταται απολύτως αυτεξούσια. Οπως η Βουλή και η κυβέρνηση λογοδοτούν στον λαό από τον οποίο εκλέγονται και ελέγχονται από τη ∆ικαιοσύνη όποτε χρειάζεται, έτσι και η ∆ικαιοσύνη πρέπει να αξιολογείται και να λογοδοτεί και σε κάποια άλλη εξουσία. Αυτό το επιβάλλει η αρχή των ελέγχων και των ισορροπιών που αποτελεί τη βάση του δηµοκρατικού πολιτεύµατος. ∆εν θέλω όµως να συνεχίσω, διότι δεν θέλω να προκαταλάβω µε τις προσωπικές µου θέσεις τον διάλογο που τώρα ξεκινά.



Κώστας Καραµανλής και Αντώνης Σαµαράς άσκησαν εκ νέου κριτική στην κυβέρνηση. Θεωρείτε ότι θα µπορούσε να συγκροτηθεί ένα δηµιουργικό κλίµα συζήτησης µε τους πρώην πρωθυπουργούς, τόσο στο πλαίσιο της αναθεώρησης αλλά και εν µέσω ενός περιβάλλοντος ραγδαίων διεθνών εξελίξεων;

Η δηµοκρατία εµπεριέχει τον διάλογο και ο διάλογος βασίζεται στη διαφωνία. Το στοίχηµα που πρέπει να κερδίσουµε ως παράταξη είναι να αξιοποιήσουµε την εµπειρία των προηγούµενων ηγετών µας. Να ακούσουµε την κριτική φωνή τους και να προσπαθήσουµε να συνθέσουµε λύσεις για τα προβλήµατα, προτάσεις για το Σύνταγµα και πολιτικές για την Ελλάδα. Την ευθύνη της τελικής απόφασης έχει σαφώς η σηµερινή ηγεσία που ευρισκόµενη στην κορυφή του βουνού έχει µεγαλύτερη ορατότητα των εξελίξεων από εµάς που βλέπουµε µόνο την πλαγιά µας. Αλλά εκτός από την ορατότητα, στις σωστές αποφάσεις µπορούν σίγουρα να συµβάλουν η γνώση της ιστορίας, η εµπειρία παλιότερων χειρισµών, η µελέτη των αντιπάλων και κάθε τρίτη ψύχραιµη µατιά που µπορεί να προσεγγίζει το διεθνές περιβάλλον από άλλη οπτική γωνία.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής