Σε «κινούμενη άμμο» μοιάζει να διαμορφώνεται η κατάσταση στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, το οποίο οδεύει προς το συνέδριο του Μαρτίου, που όλα δείχνουν ότι θα είναι συγκρουσιακό, μπλοκάροντας τα “βήματα μπροστά με πανστρατιά για την πολιτική αλλαγή” που είχε ζητήσει ο Νίκος Ανδρουλάκης. Η δημοσκοπική καθίζηση, η εσωστρέφεια και το κλίμα τοξικότητας, σε συνδυασμό με την έλευση του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού με νέα κόμματα, δημιουργούν ένα εκρηκτικό και πρωτόγνωρο κλίμα στους κόλπους του Κινήματος. Αν και, μέχρι σήμερα, κανένας από τους βασικούς εσωκομματικούς αντιπάλους του Νίκου Ανδρουλάκη δεν θέτει ζήτημα αμφισβήτησης του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, κορυφαία στελέχη ζητούν, με διαφορετικό τόνο αλλά κοινή ανησυχία, αλλαγή στρατηγικής και κατεύθυνσης, ώστε να κουνηθεί η βελόνα των δημοσκοπήσεων.

Διαβάστε: ΠΑΣΟΚ: Ανακοίνωσε πρόσωπα διεύρυνσης που είχαν επιστρέψει ή μετέχουν ήδη στα όργανα του κόμματος

ΠΑΣΟΚ: Παραδοχή για μείωση ποσοστών

Ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης παραδέχθηκε πρόσφατα ότι το κόμμα έχει υποστεί μείωση ποσοστών τους τελευταίους μήνες, ενώ η επίσημη γραμμή του κόμματος καλεί τα στελέχη να μην «εγκλωβίζονται» στη συζήτηση για τις δημοσκοπήσεις, υποστηρίζοντας ότι αυτές δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως τις κοινωνικές διεργασίες. Η Χαριλάου Τρικούπη αποδίδει τη δημοσκοπική πτώση σε υπονόμευση, εσωστρέφεια και εσωτερικές τριβές, με τις αντικρουόμενες δηλώσεις στελεχών αλλά και την έμμεση αμφισβήτηση που υπάρχει γύρω από το πρόσωπο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Ενδεικτική του κλίματος ήταν η σκληρή ανάρτηση του Σταύρου Τζεδάκη, εκ των έμπιστων στελεχών του προέδρου του κόμματος, ο οποίος κατηγόρησε ευθέως το δήμαρχο Αθηναίων ότι «υπονομεύει καθαρότατα και απροκάλυπτα τον Πρόεδρο και βέβαια κάνει μεγάλη ζημιά στο ΠΑΣΟΚ.

Στο πολεμικό γαϊτανάκι αυτό, εμφιλοχωρούν εισηγήσεις, αλλά και αναρτήσεις από μεσαία στελέχη της προεδρικής φρουράς που ζητούν από τον Νίκο Ανδρουλάκη να «πάρει κεφάλια» πριν από το Συνέδριο, με ονόματα όπως ο Χάρης Δούκας και ο Παύλος Γερουλάνος να βρίσκονται στο στόχαστρο. Τα εν λόγω στελέχη, ωστόσο, δεν εκφράζουν την επίσημη γραμμή της Χαριλάου Τρικούπη, με ηγετικά πρόσωπα να επισημαίνουν ότι δεν τίθεται θέμα διαγραφών. Είναι ενδεικτική η επισήμανση του γραμματέα του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Σπυρόπουλου, ο οποίος είπε ότι η συζήτηση περί διαγραφών ανακυκλώνεται χωρίς να υπάρχει καμιά βάση. Από την άλλη, στελέχη της εσωκομματικής αντιπολίτευσης κάνουν λόγο για συνειδητή προσπάθεια από την πλευρά της ηγεσίας να κατασκευαστεί το «αφήγημα των εσωκομματικών εχθρών», που αποτελεί μια κλασική στρατηγική πολιτικής επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων, όπου η ηγεσία ενός κόμματος αποδίδει τα προβλήματα, την πτώση των ποσοστών ή την αποτυχία εφαρμογής πολιτικών σε μια εσωτερική μειοψηφία, φράξια ή "υπονομευτές.

"Υπάρχει χρόνος"

Τα ίδια στελέχη εκτιμούν ότι υπάρχει χρόνος για να πέσουν οι τόνοι και υπογραμμίζουν ότι εάν ο κ. Ανδρουλάκης επιμείνει στα μηνύματα πυγμής, τότε θα επιστρέψουν με μονιμότερα χαρακτηριστικά η εσωστρέφεια και το σκηνικό των σφοδρών εσωκομματικών αντιπαραθέσεων. Από την πλευρά τους, κύκλοι της Χαριλάου Τρικούπη τονίζουν ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ανάγκη από κινήσεις εξωστρέφειας, επισημαίνοντας πως «Όποιος συντηρεί κλίμα αμφισβήτησης, ρίχνει νερό στον μύλο της κυβέρνησης και αποδυναμώνει τη μόνη σοβαρή εναλλακτική».

Σε όλα τα παραπάνω έρχεται να προστεθεί η υποκατάσταση της συλλογικής λειτουργίας από διορισμένους μηχανισμούς, όπως καταγγέλλουν στελέχη της εσωκομματικής αντιπολίτευσης. Τελευταίο κρούσμα, ο διορισμός των ΝΟΕΣ του ΠΑΣΟΚ, που έχει προκαλέσει έντονες εσωκομματικές αντιδράσεις σε ένα μεγάλο μέρος του κομματικού μηχανισμού. Φέρεται μάλιστα να έχουν αντικατασταθεί από τη θέση του γραμματέα πρόσωπα που δεν ανήκουν στον πυρήνα των υποστηρικτών της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ. Η κριτική των κεντρικών, αλλά και τοπικών στελεχών εστιάζεται στο ότι οι διορισμοί αυτοί παρακάμπτουν τις εκλεγμένες Νομαρχιακές Επιτροπές, δημιουργώντας ένα παράλληλο οργανωτικό σχήμα ενόψει του Συνεδρίου, το οποίο θεωρείται από κάποιους ως προσπάθεια ελέγχου των προσυνεδριακών διαδικασιών από την ηγεσία. Την ίδια ώρα, η συζήτηση που άνοιξε ο Νίκος Ανδρουλάκης για τις συνεργασίες στο χώρο της Κεντροαριστεράς, με φόντο την πίεση των δημοσκοπήσεων, δημιουργεί αμηχανία στα στελέχη του κόμματος, καθώς δεν είναι σαφείς οι προθέσεις της ηγεσίας ως προς το με ποιους και πώς θα επιδιωχθούν. Με αποτέλεσμα άλλοι να μιλούν για διάλογο με κόμματα και άλλοι με πρόσωπα. Στελέχη με μακρά διαδρομή στο κόμμα ζητούν να ξεκαθαρίσει ο Νίκος Ανδρουλάκης άμεσα το τοπίο σε σχέση με τις συνεργασίες, αλλά και να μπουν κάποιοι κανόνες αναφορικά με τις «μεταγραφές» στελεχών, που αποτελεί αυτή τη στιγμή ένα ακόμα σημείο εσωκομματικής τριβής.

Ανοιχτό σε πρόσωπα το ΠΑΣΟΚ

Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ θα γίνει «χωρίς face control». Με αυτή τη φράση υπονοεί ότι το κόμμα είναι ανοιχτό σε πρόσωπα που ασπάζονται το πρόγραμμα και το αξιακό πλαίσιο της παράταξης, χωρίς αποκλεισμούς που βασίζονται σε προηγούμενες κομματικές εντάξεις, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα ενιαίο μέτωπο. Σημειώνεται ότι κατά της γραμμής του face control έχει ταχθεί ο βουλευτής Ηλείας Μιχάλης Κατρίνης, ενώ υπέρ της αμφίπλευρης διεύρυνσης τάσσεται η υπεύθυνη πολιτικού σχεδιασμού του Κινήματος Άννα Διαμαντοπούλου.

Στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ υπάρχει έντονη δυσφορία από βουλευτές και στελέχη για την πιθανή είσοδο προσώπων που στο παρελθόν «ύβριζαν» το ΠΑΣΟΚ, με τη φράση «όχι σε γυρολόγους» να κυριαρχεί. Κορυφαία στελέχη, όπως ο Χάρης Δούκας εκφράζουν επιφυλάξεις για το ποιοι θα ενταχθούν, θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα αυστηρών κριτηρίων. Μάλιστα, ο δήμαρχος Αθηναίων τονίζει ότι για να έρθει κάποιος βουλευτής στο ΠΑΣΟΚ θα πρέπει πρώτα να παραδώσει την έδρα στο κόμμα με το οποίο είχε εκλεγεί στις προηγούμενες εκλογές. Η συζήτηση έχει ενταθεί με αφορμή την πιθανή επιστροφή της Νίνας Κασιμάτη, με στελέχη να ζητούν ακόμα και «συγγνώμη» από την ίδια για παλαιότερες απαξιωτικές δηλώσεις της κατά του Γιώργου Παπανδρέου και του κόμματος, ενώ άλλοι (όπως ο Κ. Σκανδαλίδης) να εμφανίζονται πιο διαλλακτικοί.

Η διεύρυνση συνδέεται με το κρίσιμο συνέδριο, το οποίο αποτελεί το όχημα για την εσωτερική αναδιοργάνωση και την απορρόφηση νέων δυνάμεων. Τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου ανακοινώθηκαν τα πρώτα 44 ονόματα της επιτροπής Συμπαράταξης και διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ

Η Επιτροπή Συμπαράταξης και Διεύρυνσης, που θα συντονίζεται από τον Κώστα Σκανδαλίδη, δεν θα περιοριστεί στην κεντρική δομή της. Όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές, ο στόχος της αμφίπλευρης διεύρυνσης θα υλοποιηθεί σταδιακά σε ολόκληρη την επικράτεια. Το σχέδιο προβλέπει τη συγκρότηση πυρήνων σε κάθε νομό της χώρας που θα συλλειτουργούν με την επιτροπή κεντρικά, εξασφαλίζοντας συντονισμένη προσέγγιση σε πανελλαδικό επίπεδο. Στη Χαριλάου Τρικούπη εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την ενεργοποίηση χιλιάδων στελεχών που έχουν απομακρυνθεί από την ενεργό δράση τα τελευταία χρόνια.


Συνέδριο με πάνω από 4.000 αντιπροσώπους

Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι προετοιμασίες για το επερχόμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Ο πρόεδρος του κινήματος Νίκος Ανδρουλάκης έχει θέσει φιλόδοξο στόχο: ένα ευρύ συνέδριο που θα συγκεντρώσει περισσότερους από 4.000 αντιπροσώπους, με το ανώτατο όριο να αγγίζει τους 4.500 συνέδρους. Κύρια σημεία τριβής είναι ο τρόπος εκλογής των αντιπροσώπων και η σύνθεση του συνεδριακού σώματος. Η προεδρική πλευρά προτείνει έναν μαθηματικό αλγόριθμο που θα καθορίζει τον αριθμό των συνέδρων ανά περιφέρεια, βασιζόμενος στα εκλογικά αποτελέσματα που σημείωσε το ΠΑΣΟΚ σε κάθε εκλογική περιφέρεια στις ευρωεκλογές. Η χρήση αυτού του τρόπου εκλογής έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από στελέχη της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, που κάνουν λόγο για προσπάθεια ελέγχου της σύνθεσης του Συνεδρίου και των μετέπειτα εκλογών για τα όργανα του κόμματος. Υπάρχουν, επίσης, αιχμές για τον απευθείας διορισμό περίπου 900 συνέδρων (ex officio), γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις για τη διασφάλιση της εσωκομματικής δημοκρατίας. Την ίδια ώρα, το ΠΑΣΟΚ διαμορφώνει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τη συνταγματική αναθεώρηση που πρότεινε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Οι εκπρόσωποι του κόμματος υπογραμμίζουν την προθυμία τους να εμπλακούν εποικοδομητικά στη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης. Όπως τονίζουν πηγές από το περιβάλλον Ανδρουλάκη, το κόμμα έχει ολοκληρώσει σημαντική προεργασία και είναι έτοιμο να παρουσιάσει συγκεκριμένες λύσεις για τα ζητήματα που αφορούν τη συνταγματική αναθεώρηση, ωστόσο καθιστούν σαφές ότι η συμμετοχή αυτή δεν ισοδυναμεί με και αποδοχή των κυβερνητικών επιλογών.

Η άρνηση χορήγησης λευκής επιταγής προς την κυβέρνηση αποτελεί θεμελιώδη αρχή της στάσης που υιοθετεί η αξιωματική αντιπολίτευση. Αυτή η επιλογή στοχεύει στην αποτροπή συγκέντρωσης υπέρμετρης εξουσίας στα χέρια του εκάστοτε πρωθυπουργού και της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που τον στηρίζει. Οι θέσεις που θα καταθέσει το ΠΑΣΟΚ αναμένεται να καλύπτουν ευρύ φάσμα συνταγματικών ζητημάτων. Πέρα από το άρθρο 86, που αφορά την ευθύνη των υπουργών, το ΠΑΣΟΚ εξετάζει προτάσεις που αφορούν τον εκσυγχρονισμό θεσμών, την ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών και τη διασφάλιση της διάκρισης των εξουσιών. Η επιλογή του ΠΑΣΟΚ αντικατοπτρίζει μια λεπτή ισορροπία. Από τη μία πλευρά, το κόμμα αναγνωρίζει τη σημασία της συνταγματικής αναθεώρησης ως θεσμικής διαδικασίας που απαιτεί ευρεία συμμετοχή. Από την άλλη, επιδιώκει να διατηρήσει διακριτή πολιτική φυσιογνωμία και να ασκήσει αποτελεσματική αντιπολίτευση. Είναι ξεκάθαρο ότι η Χαριλάου Τρικούπη δεν πρόκειται να δώσει συναίνεση για τον στόχο των 180 ψήφων, κάτι που θα επέτρεπε να υπερψηφιστούν τα προς αναθεώρηση άρθρα από την επόμενη Βουλή με την πλειοψηφία των 151 βουλευτών. Συνεπώς, η αξιωματική αντιπολίτευση δεν θα προχωρήσει στη συγκέντρωση 50 υπογραφών για κατάθεση δικής της πρότασης άρθρων προς αναθεώρηση. Σκοπός του ΠΑΣΟΚ είναι να διαμορφωθούν οι σχετικές ρυθμίσεις και να επιτευχθούν οι σχετικές υπερπλειοψηφίες στη δεύτερη, τη λεγόμενη αναθεωρητική βουλή, κατά τις προβλέψεις του ίδιου του Συντάγματος.

*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Στο Καρφί»