En"Ηρεµα νερά" µε µεγάλες αποστάσεις στη συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν: Τι πραγματικά συμφώνησαν στην Άγκυρα, το μήνυμα για το Αιγαίο και η επόµενη µέρα
Όλο το παρασκήνιο
Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν εξέπεµψαν το µήνυµα ότι µπορούν να συνοµιλούν, ακόµα και αν διαφωνούν. «Ακανθώδη, αλλά όχι ανεπίλυτα», στη βάση του ∆ιεθνούς ∆ικαίου, τα εναποµείναντα ζητήµατα
Κατερινα Τσαμουρη
Από το «Μητσοτάκης γιοκ», που είχε πει ο Ταγίπ Ερντογάν προ ολίγων ετών, φτάσαµε στο «φίλε Κυριάκο». Η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη µε τον Τούρκο πρόεδρο, αλλά και η κοινή συνεδρίαση µε εννέα υπουργούς από κάθε πλευρά, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συµβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας - Τουρκίας, πραγµατοποιήθηκε στην Αγκυρα σε εξαιρετικά καλό κλίµα και διήρκεσε µιάµιση ώρα.
Θα έλεγε κανείς ότι η ατµόσφαιρα ήταν τόσο ήρεµη και το ύφος του κ. Ερντογάν τόσο... µειλίχιο, που δεν συνάδει µε το κλίµα που επικρατούσε λίγες ώρες πριν από το ΑΣΣ, µε τη σωρεία παράτυπων NAVTEX, NOTAM και προκλητικών δηλώσεων. Οι δύο ηγέτες συµφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, εµφανίστηκαν αισιόδοξοι και κατέληξαν σε επτά συµφωνίες, βάσει της λεγόµενης «θετικής ατζέντας». Στις δηλώσεις τους, ωστόσο, αναδείχθηκε η µεγάλη απόσταση µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για το Αιγαίο.
Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν πρώτη φορά έπειτα από 18 µήνες και µια αναβολή στη Νέα Υόρκη. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο Τούρκος υπουργός Πολιτισµού και Τουρισµού, Μεχµέτ Νούρι Ερσόι, ήταν εκείνος που υποδέχθηκε τον Ελληνα πρωθυπουργό στο αεροδρόµιο της Αγκυρας. Από τις οµολογουµένως «ήπιες» κοινές δηλώσεις τους στο Τύπο, αλλά και από τις πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής» για ό,τι ειπώθηκαν κεκλεισµένων των θυρών, συγκρατείται το γεγονός ότι ο Κ. Μητσοτάκης έθεσε το ζήτηµα του casus belli, ζήτησε άρση του και µίλησε για µια διαφορά στο Αιγαίο, εν αντιθέσει µε τον Τ. Ερντογάν.
«Είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στις σχέσεις µας. Αν όχι τώρα, πότε;», διερωτήθηκε ο κ. Μητσοτάκης και προσέθεσε: «Η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί τη µόνη διαφορά που µπορεί να οδηγηθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, µε βάση το ∆ιεθνές ∆ίκαιο». Ο κ. Ερντογάν, από την άλλη, έκανε λόγο για αλληλένδετα ζητήµατα. Παρ’ όλα αυτά, είπε πως «µολονότι τα υφιστάµενα ζητήµατα είναι ακανθώδη, δεν είναι ανεπίλυτα στη βάση του ∆ιεθνούς ∆ικαίου».
Το γεγονός ότι δηµοσίως ο Ερντογάν έκανε αναφορά στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο, πράγµα το οποίο δεν συνηθίζει, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, µιλώντας στην ΕΡΤ, το χαρακτήρισε «τεράστια υπεραξία για τις σχέσεις των δύο χωρών».
Βεβαίως, όπως αναµενόταν, ο κ. Ερντογάν ζήτησε εµµέσως να ξεµπλοκάρει η Ελλάδα τη συµµετοχή της Τουρκίας στα αµυντικά ευρωπαϊκά προγράµµατα, ενώ «βάφτισε» ξανά «τουρκική» τη µειονότητα στη Θράκη, µε τον κ. Μητσοτάκη να του απαντά: «Ξέρετε καλά ότι το καθεστώς προσδιορίζεται µε απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η οποία προβλέπει ρητά ότι η µειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερµηνεία». Εως εκεί. ∆εν υπήρξε ανταπάντηση από τον Τούρκο πρόεδρο.
Γενικώς, επρόκειτο για µια πολύ προσεκτικά «σκηνοθετηµένη» συνάντηση, για την οποία -σύµφωνα µε ασφαλείς πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής»- τα υπουργεία Εξωτερικών των δύο χωρών δούλευαν εντατικά εδώ και µήνες, προετοιµάζοντας ακόµα και... plan B για τις δύο αντιπροσωπείες. ∆εν είναι τυχαίο ότι δεν επετράπησαν ερωτήσεις στη συνέντευξη Τύπου.
Αµφότεροι οι ηγέτες ήθελαν να εκπέµψουν το µήνυµα ότι µπορούµε να συνοµιλούµε ακόµα κι αν διαφωνούµε, ώστε οι εντάσεις να µην οδηγούν σε κρίσεις.
Οσο η συνάντηση των ηγετών ήταν σε εξέλιξη στο Λευκό Παλάτι, στο περιθώριο οι υπουργοί είχαν συναντήσεις όπου «κλείδωσαν» τις συµφωνίες που υπεγράφησαν αργότερα, ενώ προγραµµάτισαν και ανταλλαγή επισκέψεων. Συγκεκριµένα, συµφώνησαν να ενθαρρύνουν µια ακτοπλοϊκή γραµµή µεταξύ Θεσσαλονίκης και Σµύρνης, να συνεργαστούν στον Οργανισµό Εύξεινου Πόντου, αλλά και στους τοµείς της πολιτικής προστασίας, των επενδύσεων, των επιστηµών και της τεχνολογίας, αλλά και του πολιτισµού. Οι υπουργοί έκαναν πηγαδάκια και συνοµιλούσαν, ενώ, σύµφωνα µε πληροφορίες, ο κ. Ερντογάν συνεχάρη -µέσα στο ΑΣΣ- τον Κυριάκο Πιερρακάκη για την ανάληψη της ηγεσίας του Εurogroup. Αυτό το πνεύµα συνεργασίας αποτυπώνεται και στο κοινό ανακοινωθέν που υπέγραψαν οι Μητσοτάκης και Ερντογάν, όπου αναφέρεται η ανάγκη να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας, ενώ προτάσσονται όλα τα θέµατα της θετικής ατζέντας, µε πρώτο τον στόχο να φτάσει το διµερές εµπόριο στα 10 δισ.
Σύµφωνα µε αναλυτές, δεν προβλέπονται εντάσεις στα ελληνοτουρκικά στο εγγύς µέλλον, για δύο λόγους: Πρώτον, η Τουρκία προκαλεί συνήθως όταν είναι «αδύναµη». Στην παρούσα φάση δεν είναι. ∆εύτερον, διότι η γείτων έχει πολλά ανοιχτά µέτωπα και εστιάζει αλλού (Συρία, Ισραήλ κ.λπ.). Ως εκ τούτου, αναλυτές εκτιµούν ότι η νηνεµία θα διατηρηθεί τουλάχιστον µέχρι τις επόµενες εκλογές, που εκτός απροόπτου στην Ελλάδα θα γίνουν το 2027 και στην Τουρκία θεωρητικά το 2028. Αν και δεν αποκλείεται να στηθούν και νωρίτερα κάλπες. Σε περίπτωση που η τουρκική ηγεσία χρειαστεί προεκλογικά µια «νίκη» για το εσωτερικό της, δεν αποκλείεται να προκαλέσει την Ελλάδα κατά τη συνήθη πρακτική της.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής
Θα έλεγε κανείς ότι η ατµόσφαιρα ήταν τόσο ήρεµη και το ύφος του κ. Ερντογάν τόσο... µειλίχιο, που δεν συνάδει µε το κλίµα που επικρατούσε λίγες ώρες πριν από το ΑΣΣ, µε τη σωρεία παράτυπων NAVTEX, NOTAM και προκλητικών δηλώσεων. Οι δύο ηγέτες συµφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, εµφανίστηκαν αισιόδοξοι και κατέληξαν σε επτά συµφωνίες, βάσει της λεγόµενης «θετικής ατζέντας». Στις δηλώσεις τους, ωστόσο, αναδείχθηκε η µεγάλη απόσταση µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για το Αιγαίο.
Μητσοτάκης: Γιατί έθεσε την άρση του casus belli - Η απάντηση Ερντογάν
Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν πρώτη φορά έπειτα από 18 µήνες και µια αναβολή στη Νέα Υόρκη. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο Τούρκος υπουργός Πολιτισµού και Τουρισµού, Μεχµέτ Νούρι Ερσόι, ήταν εκείνος που υποδέχθηκε τον Ελληνα πρωθυπουργό στο αεροδρόµιο της Αγκυρας. Από τις οµολογουµένως «ήπιες» κοινές δηλώσεις τους στο Τύπο, αλλά και από τις πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής» για ό,τι ειπώθηκαν κεκλεισµένων των θυρών, συγκρατείται το γεγονός ότι ο Κ. Μητσοτάκης έθεσε το ζήτηµα του casus belli, ζήτησε άρση του και µίλησε για µια διαφορά στο Αιγαίο, εν αντιθέσει µε τον Τ. Ερντογάν. «Είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στις σχέσεις µας. Αν όχι τώρα, πότε;», διερωτήθηκε ο κ. Μητσοτάκης και προσέθεσε: «Η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί τη µόνη διαφορά που µπορεί να οδηγηθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, µε βάση το ∆ιεθνές ∆ίκαιο». Ο κ. Ερντογάν, από την άλλη, έκανε λόγο για αλληλένδετα ζητήµατα. Παρ’ όλα αυτά, είπε πως «µολονότι τα υφιστάµενα ζητήµατα είναι ακανθώδη, δεν είναι ανεπίλυτα στη βάση του ∆ιεθνούς ∆ικαίου».
Το γεγονός ότι δηµοσίως ο Ερντογάν έκανε αναφορά στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο, πράγµα το οποίο δεν συνηθίζει, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, µιλώντας στην ΕΡΤ, το χαρακτήρισε «τεράστια υπεραξία για τις σχέσεις των δύο χωρών».
Βεβαίως, όπως αναµενόταν, ο κ. Ερντογάν ζήτησε εµµέσως να ξεµπλοκάρει η Ελλάδα τη συµµετοχή της Τουρκίας στα αµυντικά ευρωπαϊκά προγράµµατα, ενώ «βάφτισε» ξανά «τουρκική» τη µειονότητα στη Θράκη, µε τον κ. Μητσοτάκη να του απαντά: «Ξέρετε καλά ότι το καθεστώς προσδιορίζεται µε απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η οποία προβλέπει ρητά ότι η µειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερµηνεία». Εως εκεί. ∆εν υπήρξε ανταπάντηση από τον Τούρκο πρόεδρο.
Γενικώς, επρόκειτο για µια πολύ προσεκτικά «σκηνοθετηµένη» συνάντηση, για την οποία -σύµφωνα µε ασφαλείς πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής»- τα υπουργεία Εξωτερικών των δύο χωρών δούλευαν εντατικά εδώ και µήνες, προετοιµάζοντας ακόµα και... plan B για τις δύο αντιπροσωπείες. ∆εν είναι τυχαίο ότι δεν επετράπησαν ερωτήσεις στη συνέντευξη Τύπου.
Αµφότεροι οι ηγέτες ήθελαν να εκπέµψουν το µήνυµα ότι µπορούµε να συνοµιλούµε ακόµα κι αν διαφωνούµε, ώστε οι εντάσεις να µην οδηγούν σε κρίσεις.
Οι συµφωνίες Ελλάδας - Τουρκίας
Οσο η συνάντηση των ηγετών ήταν σε εξέλιξη στο Λευκό Παλάτι, στο περιθώριο οι υπουργοί είχαν συναντήσεις όπου «κλείδωσαν» τις συµφωνίες που υπεγράφησαν αργότερα, ενώ προγραµµάτισαν και ανταλλαγή επισκέψεων. Συγκεκριµένα, συµφώνησαν να ενθαρρύνουν µια ακτοπλοϊκή γραµµή µεταξύ Θεσσαλονίκης και Σµύρνης, να συνεργαστούν στον Οργανισµό Εύξεινου Πόντου, αλλά και στους τοµείς της πολιτικής προστασίας, των επενδύσεων, των επιστηµών και της τεχνολογίας, αλλά και του πολιτισµού. Οι υπουργοί έκαναν πηγαδάκια και συνοµιλούσαν, ενώ, σύµφωνα µε πληροφορίες, ο κ. Ερντογάν συνεχάρη -µέσα στο ΑΣΣ- τον Κυριάκο Πιερρακάκη για την ανάληψη της ηγεσίας του Εurogroup. Αυτό το πνεύµα συνεργασίας αποτυπώνεται και στο κοινό ανακοινωθέν που υπέγραψαν οι Μητσοτάκης και Ερντογάν, όπου αναφέρεται η ανάγκη να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας, ενώ προτάσσονται όλα τα θέµατα της θετικής ατζέντας, µε πρώτο τον στόχο να φτάσει το διµερές εµπόριο στα 10 δισ.Οι υπουργοί, στο µεταξύ, συµφώνησαν να ενθαρρύνουν µια ακτοπλοϊκή γραµµή µεταξύ Θεσσαλονίκης και Σµύρνης και να συνεργαστούν στον οργανισµό Εύξεινου Πόντου και στους τοµείς της πολιτικής προστασίας, των επενδύσεων, των επιστηµών και της τεχνολογίας, αλλά και του πολιτισµού
Το δείπνο και το κόκκινο κοµπολόι
Η πρώτη εικόνα που αντίκρισε η ελληνική αποστολή στην Αγκυρα ήταν ο µεγάλος φωτεινός πίνακας που έγραφε «Αξιότιµε πρωθυπουργέ της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, καλώς ήρθατε στην Τουρκία». Ενώ, η τελευταία «γεύση» που πήραν οι Ελληνες αξιωµατούχοι από το Λευκό Παλάτι ήταν οι νότες από το τραγούδι «Τέλι τέλι τέλι» του Μάνου Λοΐζου, που έπαιξε η ορχήστρα στο δείπνο των ηγετών. Ακόµα και το µενού ήταν «µοιρασµένο». Περιελάµβανε λαχανοντολµάδες µε κάστανα και χόρτα του Αιγαίου, αρνίσια παϊδάκια και µοσχαρίσιο κεµπάπ. Ο Ελληνας πρωθυπουργός µε τον Τούρκο πρόεδρο κάθισαν στην ίδια ροτόντα και, σύµφωνα µε πληροφορίες, µίλησαν για την τουρκική και την ελληνική κουζίνα, αλλά και για τις οικογένειές τους. Καλεσµένος στο δείπνο ήταν και ο Πατριάρχης Βαρθολοµαίος, στον οποίον ο Κ. Μητσοτάκης έδειξε το κόκκινο κοµπολόι που του δώρισε ο Τ. Ερντογάν.Το «αύριο»
Σύµφωνα µε αναλυτές, δεν προβλέπονται εντάσεις στα ελληνοτουρκικά στο εγγύς µέλλον, για δύο λόγους: Πρώτον, η Τουρκία προκαλεί συνήθως όταν είναι «αδύναµη». Στην παρούσα φάση δεν είναι. ∆εύτερον, διότι η γείτων έχει πολλά ανοιχτά µέτωπα και εστιάζει αλλού (Συρία, Ισραήλ κ.λπ.). Ως εκ τούτου, αναλυτές εκτιµούν ότι η νηνεµία θα διατηρηθεί τουλάχιστον µέχρι τις επόµενες εκλογές, που εκτός απροόπτου στην Ελλάδα θα γίνουν το 2027 και στην Τουρκία θεωρητικά το 2028. Αν και δεν αποκλείεται να στηθούν και νωρίτερα κάλπες. Σε περίπτωση που η τουρκική ηγεσία χρειαστεί προεκλογικά µια «νίκη» για το εσωτερικό της, δεν αποκλείεται να προκαλέσει την Ελλάδα κατά τη συνήθη πρακτική της.
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής
