Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο νόμου για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, το οποίο περιλαμβάνει 14 παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη βελτίωση της καθημερινής επαφής πολιτών και Δημοσίου. Η διυπουργική πρωτοβουλία συντονίστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, σε συνεργασία με συναρμόδια υπουργεία, λαμβάνοντας υπόψη παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, προτάσεις βουλευτών αλλά και πολιτών. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για ακόμη ένα βήμα στη μάχη κατά του λεγόμενου «βαθέος κράτους», με παρεμβάσεις που αγγίζουν από την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση έως την επιτάχυνση των μεταβιβάσεων ακινήτων και την ψηφιακή παρακολούθηση αιτήσεων. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η μεταρρύθμιση αξιοποιεί σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, επιδιώκοντας να βάλει τέλος σε χρόνιες στρεβλώσεις που ταλαιπωρούν τους πολίτες. 

Διαβάστε: Τριπλή παρέμβαση Χατζηδάκη κατά της γραφειοκρατίας - Πώς μπαίνει οριστικό τέλος στην καθημερινή τρέλα με το Δημόσιο

Γραφειοκρατία και υπεύθυνη δήλωση: Τι αλλάζει

Κεντρική ρύθμιση αποτελεί η αντικατάσταση δικαιολογητικών που ήδη κατέχει το Δημόσιο με υπεύθυνη δήλωση. Ο πολίτης δεν θα χρειάζεται πλέον να προσκομίζει έγγραφα που βρίσκονται ήδη στη διάθεση της Διοίκησης. Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται άμεσα και εντός τριών μηνών θα ελέγχεται η ακρίβεια της δήλωσης, με πρόβλεψη αυστηρών κυρώσεων σε περίπτωση ανακριβών στοιχείων. Παράλληλα, θεσπίζεται η ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του, με πληροφορίες για την αρμόδια μονάδα, το στάδιο επεξεργασίας και τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης. Σε περιπτώσεις μη εφαρμογής, προβλέπονται κυρώσεις για τους αρμόδιους υπαλλήλους.

Ακίνητα, ΑΑΔΕ και one stop shop

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Προβλέπεται αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων, οι οποίοι θα λειτουργούν ως υπηρεσία μίας στάσης, με διασύνδεση με το ΤΕΕ και την ΑΑΔΕ. Καταργείται η υποχρεωτική σύνταξη τοπογραφικού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενώ δίνεται δυνατότητα πληρωμής φόρου κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη μεταβίβαση. Επιπλέον, η ΑΑΔΕ αποκτά δυνατότητα οριστικής απελευθέρωσης μεταβίβασης κατασχεμένου ακινήτου, με ταυτόχρονη διασφάλιση της είσπραξης μέρους της οφειλής μέσω υποχρεωτικής παρακράτησης. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης πρόβλεψη για αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών, καθώς και σύσταση ενιαίου οργάνου εξέτασης ενστάσεων για ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας. 

Οι 14 παρεμβάσεις του νομοσχεδίου

Σχετική ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου της Αντιπροεδρίας της Κυβέρνησης υπενθυμίζει τις 14 παρεμβάσεις του νομοσχεδίου::


1. Αντικατάσταση με υπεύθυνη δήλωση των δικαιολογητικών που ήδη κατέχει το Δημόσιο (π.χ. για προσωπικές ή ειδική προσωπική κατάσταση). Σήμερα, για την ικανοποίηση του αιτήματός του, ο πολίτης χρειάζεται να προσκομίσει μια σειρά από δικαιολογητικά τα οποία βρίσκονται ήδη στη διάθεση του Δημοσίου. Πλέον, θα μπορεί να αντικαταστήσει τα δικαιολογητικά αυτά με μία υπεύθυνη δήλωση. Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως, ενώ εντός τριών μηνών θα ελέγχεται η ακρίβεια ή μη της υπεύθυνης δήλωσης. Για τις περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων, προβλέπονται ειδικές και αυστηρές κυρώσεις τόσο διοικητικές όσο και ποινικές.

2. Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών. Το Ελληνικό Κράτος έχει διεκδικήσει κατά καιρούς την πόλη της Σαρωνίδας, τη μισή Καρδίτσα κλπ., με το επιχείρημα ότι ήταν κρατικά ακίνητα επί Τουρκοκρατίας. Στο εξής, το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί ακίνητα ιδίως στις περιπτώσεις που:

- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν ακίνητο μεταγεγραμμένο, μέχρι το 1975. 

- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (πρόσφυγες).

- Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.

- Αγροτικών ακινήτων που παραχωρήθηκαν από το κράτος και μέχρι σήμερα δεν έχουν εκδοθεί ή δεν έχουν καταχωρισθεί τίτλοι κυριότητας.

3. Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του. Ο πολίτης θα ενημερώνεται για μια σειρά από πληροφορίες, όπως: α) ότι κατατέθηκε ο φάκελός του µε πλήρη δικαιολογητικά, β) η αρμόδια υπηρεσιακή μονάδα, γ) το διαδικαστικό στάδιο που βρίσκεται, δ) ο εκτιμώμενος χρόνος διεκπεραίωσης. Παράλληλα, για τυχόν περιπτώσεις μη εφαρμογής της ρύθμισης αυτής, εισάγονται κυρώσεις για τους αρμόδιους υπαλλήλους.

4. Υποβολή καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας. Παρέχεται στον πολίτη η δυνατότητα να υποβάλει καταγγελίες για διαφθορά ή κακοδιοίκηση στον Σύμβουλο Ακεραιότητας. Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας, ο οποίος σήμερα υποστηρίζει τους υπαλλήλους για ζητήματα δεοντολογίας και διακρίσεων, αναλαμβάνει πλέον και τη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών και ενημερώνει τακτικά τον αρμόδιο Υπουργό. Οι πολίτες θα μπορούν µε μοναδικό κωδικό να παρακολουθούν την πορεία της καταγγελίας τους, ενώ οι καταγγελλόμενοι γνωρίζουν ποιοι έχουν υποβάλει την καταγγελία εις βάρος τους.

5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Σήμερα οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται κατά περίπτωση. Με τη νέα ρύθμιση, η διαδικασία θα ενεργοποιείται, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, για περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, δυστυχημάτων, ιατρικών παραλείψεων. Θα αφορά αποζημιώσεις για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, όχι όμως αποζημιώσεις για υλικές ζημιές.

6. Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις. Σήμερα οι αποφάσεις ενίοτε δεν εφαρμόζονται, με αποτέλεσμα οι πολίτες να προσφεύγουν εκ νέου στα δικαστήρια, ζητώντας τη συμμόρφωση της Διοίκησης. Στο εξής όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα είναι αρμόδια για τη συμμόρφωση του φορέα.

7. Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων. Εκτός από τη Διαύγεια, η ανάρτηση των εγκυκλίων θα γίνεται πλέον υποχρεωτικά και στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών. Επιπλέον, θα υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης όλων των εν ισχύι εγκυκλίων. Η υποχρέωση θα τεθεί σε εφαρμογή εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Σε περίπτωση μη ανάρτησής τους, δεν θα ισχύουν.

8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών στην ιστοσελίδα του Υπουργείου - Οργανισμού. Σήμερα, ο πολίτης δεν γνωρίζει το ωράριο της υπηρεσίας στην οποία θέλει να απευθυνθεί, ενώ ενίοτε που είναι αναρτημένες είναι λανθασμένες. Θεσπίζεται, λοιπόν, υποχρέωση για ανάρτηση του ωραρίου όλων των δημόσιων υπηρεσιών, εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Διαφορετικά, προβλέπονται κυρώσεις.

9. Ενιαίο όργανο εξέτασης ενστάσεων των πολιτών. Σήμερα, ορισμένες φορές κατά τόπους όργανα ερμηνεύουν διαφορετικά τον νόμο, όταν εξετάζουν ενδικοφανείς προσφυγές των πολιτών. Στο εξής θα δημιουργηθεί κεντρικό όργανο στους οργανισμούς, για να επιτυγχάνεται ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.

10. Πιστοποιημένοι επαγγελματίες στις συναλλαγές με το Δημόσιο. Το μοντέλο με τους πιστοποιημένους επαγγελματίες εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε μια σειρά από διαδικασίες του Δημοσίου: στον ΕΦΚΑ, στο Κτηματολόγιο, στις πολεοδομίες. Με το νομοσχέδιο, προβλέπεται η δυνατότητα επέκτασης του μοντέλου αυτού σε περισσότερους τομείς όπως π.χ. στην υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις.

11. Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως υπηρεσία μίας στάσης (one-stop shop). Οι συμβολαιογράφοι, που ήδη διεκπεραιώνουν μια σειρά από ενέργειες σχετικές με τη μεταβίβαση ακινήτων, αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και την ΑΑΔΕ για την περιπτώσεις απαλλαγής φόρου, θα υποβάλλουν τις δηλώσεις φόρου μεταβίβασης και θα καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά. Τα διάφορά έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές. Για τους συμβολαιογράφους θα υπάρχει αντίστοιχη αύξηση της αμοιβής τους.

12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης. Εφόσον το ακίνητο είναι σε περιοχή με κυρωμένη και μεταγεγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν κτηματολόγιο, είναι περιττό να συνταχθεί τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό.

13. Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη μεταβίβαση ακινήτου. Με τη ρύθμιση αυτή δίνεται η δυνατότητα σε όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν τον φόρο κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής, να το κάνουν κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου τους.

14. Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου. Σήμερα, η μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατραπεί από την ΑΑΔΕ. Με τη νέα ρύθμιση δίνεται στον πολίτη η δυνατότητα να αποδεσμεύσει το ακίνητό του και να προβεί σε μεταβίβαση. Η ΑΑΔΕ διασφαλίζει την είσπραξη μέσω υποχρεωτικής παρακράτησης μέρους του τιμήματος, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται του 25% της οφειλής. Αν το τίμημα υπολείπεται του 25% της οφειλής, η ΑΑΔΕ ικανοποιείται με ολόκληρο το τίμημα. Με αυτό τον τρόπο συνδυάζεται η αποδέσμευση με ουσιαστική ρύθμιση της οφειλής.