Το φιτίλι που άναψε στη Μέση Ανατολή µε τη συντονισµένη επέµβαση Αµερικανών και Ισραηλινών στο Ιράν προκάλεσε µια φωτιά που έλαβε ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όταν επιβεβαιώθηκε ότι ο ανώτατος ηγέτης του καθεστώτος και ηγέτης των απανταχού σιιτών, Αγιατολάχ Αλί Χαµενεΐ, δολοφονήθηκε.

Η Ελλάδα και η Κύπρος από την πρώτη στιγµή ξεκαθάρισαν ότι ούτε σκοπεύουν ούτε θέλουν να εµπλακούν στον πόλεµο, ωστόσο οι επιθέσεις µε drones της «Χεζµπολάχ» από τον Λίβανο προς τη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου ενέπλεξαν, έστω και εµµέσως, την Κύπρο.

Εν µέσω αυτής της κρίσιµης συγκυρίας και µε την εύλογη ανησυχία Ελλήνων και Κυπρίων να κλιµακώνεται, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, µέσω των «Π», στέλνει ένα ηχηρό µήνυµα προς τον απανταχού Ελληνισµό. Μιλώντας αποκλειστικά στα «Π», ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωµατίας δηλώνει: «Η Ελλάδα, εκλεγµένο µέλος του Συµβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχοντας επενδύσει στις στρατηγικές της σχέσεις µε τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τις χώρες του Κόλπου και την Ινδία, µπορεί και εν µέσω µίας ακόµα κρίσης να πορεύεται µε ασφάλεια και σταθερότητα. Η συνέπεια και η στάση αρχής στην εξωτερική µας πολιτική δικαιώνονται µε τον πιο εµφατικό τρόπο. Για εµάς δεν υπάρχει άλλη επιλογή εκτός από τη σθεναρή και αταλάντευτη υποστήριξη των εθνικών µας θέσεων, τη θωράκιση της ασφάλειας της χώρας και τη µεγέθυνση του διπλωµατικού µας αποτυπώµατος στον κόσµο». Στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε ο Γ. Γεραπετρίτης µε τον Αµερικανό οµόλογό του, Μάρκο Ρούµπιο, στην Ουάσινγκτον την περασµένη Πέµπτη, δηλαδή δύο ηµέρες πριν από την έναρξη του πολέµου, είχε βρεθεί, σύµφωνα µε ασφαλείς πληροφορίες
των «Π», η επικείµενη -τότε- έναρξη της σύρραξης. ∆υστυχώς, η διπλωµατία δεν «νίκησε» στη Γενεύη κι έτσι το plan B των Ηνωµένων Πολιτειών τέθηκε σε εφαρµογή.

Η Αθήνα δεν αιφνιδιάστηκε και ως εκ τούτου κινήθηκε αστραπιαία. Συνεδρίασε εκτάκτως το ΚΥΣΕΑ, ενεργοποιήθηκε η Μονάδα ∆ιαχείρισης Κρίσεων του υπουργείου Εξωτερικών, άνοιξαν γραµµές έκτακτης ανάγκης σε πρεσβείες και προξενεία της χώρας µας σε έντεκα κράτη της Μέσης Ανατολής, ώστε να εξυπηρετούν τους εγκλωβισµένους συµπατριώτες µας, και έγιναν επαφές σε ανώτατο επίπεδο µε Ευρωπαίους και Αραβες ηγέτες και υπουργούς.


Αυτοσυγκράτηση

Η θέση της Ελλάδας, όπως εκφράστηκε και στο Συµβούλιο Ασφαλείας των Ηνωµένων Εθνών, είναι σαφής. Η χώρα µας καλεί όλα τα µέρη σε άµεση αποκλιµάκωση και
αυτοσυγκράτηση, ώστε να αποφευχθεί µια περιφερειακή ανάφλεξη, µε δυνητικά σοβαρές συνέπειες για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

Ναι µεν η Ελλάδα έχει επανειληµµένως εκφράσει την έντονη ανησυχία της σχετικά µε το βαλλιστικό και το πυρηνικό πρόγραµµα του Ιράν και την ανάγκη συµµόρφωσης µε τη Συνθήκη Μη ∆ιασποράς Πυρηνικών Οπλων, παράλληλα όµως η χώρα µας, που έχει ως ασπίδα το ∆ιεθνές ∆ίκαιο έναντι κάθε αναθεωρητικής δύναµης, δεν µπορεί παρά να τονίζει ότι ο σεβασµός του, όπως και η προστασία των αµάχων πρέπει να θεωρούνται απαραίτητες αρχές από κάθε χώρα.

Είναι ενδεικτικό ότι η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού, στην πρόσφατη έκτακτη ενηµέρωση των διπλωµατικών συντακτών µε αντικείµενο
αποκλειστικά τον πόλεµο, είπε -τουλάχιστον τέσσερις φορές- ότι «η Ελλάδα δεν εµπλέκεται στον πόλεµο» και πως «η χώρα µας δεν θα συµµετάσχει σε καµία επιχείρηση κατά του Ιράν». Τούτο διότι υπήρξε έντονη ανησυχία στο εσωτερικό µετά την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αποστείλει στρατιωτική βοήθεια στην Κύπρο, µε φωνές να κάνουν λόγο για έµµεση εµπλοκή των Ελλήνων στον πόλεµο.

Η ανησυχία γιγαντώθηκε όταν ο Ιρανός στρατηγός Σαρντάρ Τζαµπαρί απείλησε ευθέως την Κύπρο µε συνεχείς επιθέσεις λόγω των σχέσεών της µε το Ισραήλ και τις Ηνωµένες Πολιτείες, αλλά και λόγω των βρετανικών βάσεων που φιλοξενεί.


"Αυτονόητη"

Επί της ελληνικής συνδροµής στη Μεγαλόνησο, ο κ. Γεραπετρίτης δήλωσε εξάλλου στα «Π» χωρίς περιστροφές: «Ειδικά η στήριξη της Ελλάδας στην Κύπρο, σε κάθε
απόπειρα στοχοποίησής της, οφείλει να είναι άµεση και αυτονόητη. Οπως επίσης και η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η ισχυρή ελληνική διπλωµατία και η αναβαθµισµένη ελληνική άµυνα τίθενται στην υπηρεσία του οικουµενικού Ελληνισµού».

Τον δρόµο που χάραξε η Ελλάδα ακολούθησαν η Γαλλία, η Ιταλία, (ακόµα και) η Ισπανία, η Ολλανδία και -µε αξιοσηµείωτη καθυστέρηση- η Μεγάλη Βρετανία. Υπενθυµίζεται ότι η Κύπρος έχει την προεδρία του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης αυτό το εξάµηνο. «Οι Ελληνες πολίτες µπορούν να αισθάνονται ασφαλείς και υπερήφανοι. Ασφαλείς, διότι το κράτος µεριµνά για τις ανάγκες τους ακόµα και στις πιο ακραίες συνθήκες. Και υπερήφανοι διότι η φωνή της Ελλάδας ακούγεται παντού. Με ισχυρή εξωτερική πολιτική, µε αναβαθµισµένη άµυνα, µε ανθεκτική οικονοµία πορευόµαστε µε αισιοδοξία στην πιο δύσκολη εποχή µετά τον Β' Παγκόσµιο Πόλεµο», σηµειώνει µε νόηµα ο κ. Γεραπετρίτης.


Συμβολική κίνηση

Η ελληνική δύναµη που εστάλη στην Κύπρο δεν ήταν απόρροια τυχαίας επιλογής.Η πρώτη ελληνική φρεγάτα Belharra, ο «Κίµων», µε το πανίσχυρο ραντάρ του, εµβέλειας 500 χιλιοµέτρων, και τους υπερσύγχρονους πυραύλους Aster, και τα «Ψαρά», µε το δοκιµασµένο αντι-drone σύστηµα «Κένταυρος», όπως και τα δύο ζεύγη αναβαθµισµένων ελληνικών F-16 Viper ενίσχυσαν την αντιαεροπορική ασπίδα της Κύπρου. «Σε µια δύσκολη στιγµή για την Κυπριακή ∆ηµοκρατία, η Ελλάδα δηλώνει για ακόµα µία φορά παρούσα. Μια κίνηση ιδιαίτερης, ουσιαστικής, αλλά και συµβολικής σηµασίας», δήλωσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης, υποδεχόµενος στο Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας τον Νίκο ∆ένδια.

Ο Ελληνας υπουργός απέδειξε εκ νέου ότι διαθέτει τα γρήγορα πολιτικά και επιχειρησιακά ανακλαστικά που απαιτεί η θέση του. Σπεύδοντας εκτάκτως στη Μεγαλόνησο, ο κ. ∆ένδιας δήλωσε πως «η Κύπρος δεν κείται µακράν. Η Κύπρος κείται πλησίον». Υπό το φως των ραγδαίων εξελίξεων, ενισχύθηκε και η ελληνική αεράµυνα σε κοµβικά σηµεία.

Συγκεκριµένα, µεταφέρθηκε εκτάκτως µια δεύτερη συστοιχία Patriot στη Σούδα και ακόµα µία στην Κάρπαθο, για την πλήρη προστασία της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Η Αθήνα εκτιµά, πάντως, ότι η Σούδα αποτελεί έναν στόχο ο οποίος δεν είναι µέσα στον σχεδιασµό των Ιρανών. Ταυτόχρονα, ύστερα από επικοινωνία του Βούλγαρου υπουργού Αµυνας, Ατ. Ζαπριάνοφ, µε τον Ελληνα οµόλογό του, Ν. ∆ένδια, η Ελλάδα ανταποκρίθηκε στην έκκληση της Σόφιας για συνδροµή στην αντιπυραυλική της άµυνα µε τη µετακίνηση µοίρας Patriot στη Β. Ελλάδα, προκειµένου να καλυφθεί ο εναέριος χώρος της Βουλγαρίας. Επίσης, η ελληνική Πολεµική Αεροπορία ανέλαβε την εποπτεία και διασφάλιση του εναέριου χώρου της γείτονος χώρας.


Αντίδραση

Η θωράκιση της Καρπάθου µε µια συστοιχία Patriot, που λειτουργεί και ως πρώτη γραµµή αεράµυνας για τη βάση της Σούδας, όπως αναµενόταν, δεν ευχαρίστησε τους Τούρκους. Με καθυστέρηση 48 ωρών, η Αγκυρα αντέδρασε, επαναλαµβάνοντας το γνωστό αφήγηµα περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Μάλιστα, την ίδια ηµέρα προχώρησε και σε οκτώ παραβιάσεις, οι δύο εκ των οποίων από µαχητικά F-16.

Η Αθήνα απάντησε ότι «η διάταξη των αµυντικών δυνάµεων της Ελλάδας είναι αδιαπραγµάτευτη. Μονοµερείς αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποιηµένων νησιών
είναι ανυπόστατες και έχουν απορριφθεί επανειληµµένως», τονίζοντας ότι αυτά τα ζητήµατα τα έχουν «λύσει» οι Συνθήκες της Λωζάννης, του Μοντρέ και των Παρισίων.

Εκνευρισµό έχει προκαλέσει στην Αγκυρα και η αποστολή ελληνικών πλοίων και αεροσκαφών στην Κύπρο. «Η παρουσία των ελληνικών αεροπλάνων και πλοίων είναι
για να προστατευτεί το σύνολο του νόµιµου πληθυσµού της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας. ∆εν αναφέρθηκα µόνο στους Ελληνοκύπριους», ξεκαθάρισε ο Ν. ∆ένδιας σε
τηλεοπτικό σταθµό, µε τους γείτονες να αφήνουν να διαρρέει –σύµφωνα µε πληροφορίες εξ ανατολών– την πρόθεσή τους να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους δύναµη στα Κατεχόµενα, όπου θεωρούν ότι διαθέτουν δικαιώµατα ως η «προστάτιδα δύναµη» του ψευδοκράτους.

Η αντίδραση της Αγκυρας, ειδικά για τους Patriot, δεν προκάλεσε έκπληξη στην Αθήνα. Αξίζει να σηµειωθεί ότι είχε προηγηθεί τηλεφώνηµα των υπουργών Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτη και Χ. Φιντάν. ∆εν είναι, πάντως, η αµηχανία της Τουρκίας και η πιθανή εξωτερίκευση της κρίσης, κατά την πάγια τακτική της, εκείνο που προβληµατίζει την Ελλάδα. Σύµφωνα µε αρµόδιες διπλωµατικές πηγές, αυτό που απασχολεί την Αθήνα είναι πως, λόγω του ότι δεν υπάρχει ενιαία εξουσία πλέον στο Ιράν, τα «τυφλά» και ανεξέλεγκτα αντίποινα της Τεχεράνης στις επιθέσεις Ισραηλινών και Αµερικανών θα συνεχίζονται, µε ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.

Η αλλαγή καθεστώτος δεν επιτυγχάνεται από τη µια µέρα στην άλλη µόνο µε τη δολοφονία του εκάστοτε ηγέτη. Εποµένως, εκτιµάται ότι ο πόλεµος θα συνεχιστεί και θα έχει οικονοµικές συνέπειες (αύξηση πληθωρισµού και τιµών ενέργειας), ενώ ενδεχοµένως θα προκαλέσει και προσφυγικές ροές.

Δημοσιεύθηκε στα "Παραπολιτικά" του Σαββάτου 7 Μαρτίου