Ορισµένες φορές ξεχνάµε πως από την 7η Οκτωβρίου του 2023 έως σήµερα η περιφερειακή ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή έχει µεταβληθεί σηµαντικά εις βάρος του Ιράν. Η Τεχεράνη, έχοντας απολέσει κρίσιµο µέρος της περιφερειακής της επιρροής µέσω της συστηµατικής και ραγδαίας αποδόµησης του λεγόµενου «άξονα της αντίστασης», στερείται πλέον ουσιαστικών επιλογών και πραγµατικής διαπραγµατευτικής δύναµης. Πέρα από την εντυπωσιακή αφωνία της Κίνας στη σηµερινή, εξαιρετικά δυσµενή συγκυρία, το ιρανικό καθεστώς κατανοεί πως δεν διαθέτει τα περιθώρια και τις αντοχές για να προξενήσει σοβαρή ζηµιά. Η εµπλοκή σε µια ευρύτερη στρατιωτική περιπέτεια συνιστά ένα προδιαγεγραµµένα χαµένο παιχνίδι για τη χώρα. Κατά συνέπεια, οι όποιες σπασµωδικές κινήσεις κλιµάκωσης δεν υποδηλώνουν αναζωπύρωση ισχύος. Αντιθέτως, εργαλειοποιούνται αυστηρά ως τακτικοί ελιγµοί, προκειµένου η Τεχεράνη να συλλέξει διαπραγµατευτικά «χαρτιά». Αλλωστε, το καθεστώς δεν ενδιαφέρεται τόσο να βλάψει τους άλλους όσο να σώσει τον εαυτό του. Ο απώτερος σκοπός των µουλάδων είναι η προσέλευση στο αναπόφευκτο τραπέζι της διαπραγµάτευσης µε τους λιγότερο δυνατούς δυσµενείς όρους συνθηκολόγησης.

Παρά την εξόφθαλµη στρατηγική του αδυναµία, ωστόσο το σενάριο µιας άµεσης αλλαγής καθεστώτος παραµένει µη ρεαλιστικό. Πρόκειται για ένα βαθιά εδραιωµένο σύστηµα, που περιλαµβάνει εναλλακτικούς τρόπους διακυβέρνησης, προκειµένου να συντηρηθούν οι δοµές εξουσίας των µουλάδων και των Φρουρών της Επανάστασης. Επιπλέον, στο εσωτερικό απουσιάζει παντελώς µια οργανωµένη, συνεκτική, εναλλακτική αντιπολίτευση.

Υπό το αµείλικτο βάρος της ασυµµετρίας ισχύος, εκτιµάται πως τελικά θα αναδειχθεί µια περισσότερο πραγµατιστική προσέγγιση από τους κόλπους του ίδιου του καθεστώτος. Τα στελέχη αυτά, µπροστά στο φάσµα της κατάρρευσης, θα προτάξουν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Θα επιλέξουν επώδυνους συµβιβασµούς, για να διασώσουν πρωτίστως τις ζωές τους και τον πυρήνα της εξουσίας και των προνοµίων που απολαµβάνουν.

Η προοπτική µιας νέας συµφωνίας που θα ευνουχίζει την ικανότητα προβολής ισχύος της Τεχεράνης φαντάζει ως η µόνη διέξοδος επιβίωσης. Κανένας Αµερικανός πρόεδρος δεν θα επέτρεπε µια τέτοια ευκαιρία να πάει χαµένη.

Σε αυτό το ρευστό µεταβατικό στάδιο, όπου η περιφερειακή αταξία κυοφορεί τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, η Ελλάδα ορθώς δεν επιλέγει τη διπλωµατία του «παρατηρητή από την εξέδρα». Η ορθή και επιβεβληµένη απόφαση ενεργού αποστο λής αεροναυτικών δυνάµεων στην περιοχή δεν συνιστά απλώς πράξη αδιάσπαστης, αδελφικής αλληλεγγύης προς την Κύπρο, αλλά στρατηγική πρωτοβουλία. Η Λευκωσία λειτουργεί αδιαµφισβήτητα ως κρίσιµος πολλαπλασιαστής ισχύος για τα στρατηγικά συµφέροντα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτή η έµπρακτη αµυντική συνδροµή εδραιώνει τη χώρα µας ως βασικό, αξιόπιστο παράγοντα της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος της Εγγύς Ανατολής. Εξασφαλίζοντας την απαραίτητη συνέχεια και παρουσία στη διαµόρφωση της επόµενης ηµέρας. ∆ιατηρώντας το εθνικό αποτύπωµα. Παράλληλα, η στάση αυτή λειτουργεί ως αναγκαίο ανάχωµα απέναντι στο Ιράν, το οποίο συνιστά έναν -µικρό, αλλά απολύτως υπαρκτό- κίνδυνο ασφαλείας (security risk).

Η ανάληψη πρωτοβουλιών ενεργητικής ευθύνης σε περιόδους κρίσης αποτελεί το µοναδικό «νόµισµα» για την κατοχύρωση εθνικών κεκτηµένων.

*Σύμβουλος του πρωθυπουργού σε θέµατα εξωτερικής πολιτικής, καθηγητή ∆ιεθνούς Πολιτικής στο ∆ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης