Το «σήμα» δόθηκε την Τετάρτη από τον Κυριάκο Μητσοτάκη για την πολυσυζητημένη τους τελευταίους μήνες νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση της χρήσης των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών. Προ ημερών, απαντώντας για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, σημείωσε ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που έθεσαν το ζήτημα περιορισμών στη χρήση social media από ανηλίκους, τονίζοντας ότι η συζήτηση εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ προανήγγειλε ανακοινώσεις σύντομα για το πλαίσιο που θα υιοθετηθεί.

Την Τετάρτη, μιλώντας στο «Athens Alitheia Forum», ο πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι η κυβέρνηση πολύ σύντομα θα ανακοινώσει τις οριστικές της αποφάσεις για τον περιορισμό πρόσβασης σε συγκεκριμένες πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Όπως τόνισε στη συνέχεια, «θέλουμε να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι αυτό το οποίο θα ανακοινώσουμε θα είναι εφαρμόσιμο και δεν θα "σκοντάφτει" πάνω σε ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, συγκεκριμένα στην Οδηγία για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, την DSA. Οπότε αναμείνετε στο ακουστικό σας, πολύ σύντομα, πιστεύω εντός του μήνα, θα υπάρχουν σημαντικές ανακοινώσεις για το ζήτημα αυτό».

Το ζήτημα είναι πολυσύνθετο και πολυπαραγοντικό και αποτέλεσε αντικείμενο ευρείας διαβούλευσης τους τελευταίους μήνες μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη (με ενεργό εμπλοκή του υφυπουργού αρμόδιου για την Ψυχική Υγεία, Δημήτρη Βαρτζόπουλου), και Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη, σε συνεργασία με τον Υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο. Η νομοθετική πρωτοβουλία θα είναι του υπουργείου Υγείας, καθώς το ζήτημα θα αναχθεί νομικά στην προστασία της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων από τον εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η σχετική προεργασία έχει γίνει και απομένει η οριστικοποίηση δύσκολων και ευαίσθητων θεμάτων, όπως ο ακριβής ορισμός του ψηφιακού εθισμού και ο προσδιορισμός των προστίμων στις διαδικτυακές πλατφόρμες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, αλλά και αν θα περιληφθεί διάταξη στον Ποινικό Κώδικα για την ευθύνη των γονέων, όπως υπάρχει π.χ. για την κατανάλωση αλκοόλ ή τη χρήση ναρκωτικών από ανηλίκους, με κάτι τέτοιο να μελετάται πολύ σοβαρά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σε δημοσκόπηση της εταιρίας Alco που διεξήχθη τον Φεβρουάριο, η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων (ποσοστό 80%) συμφωνεί με την επιβολή περιορισμών στα social media και την απαγόρευση της πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 15 ετών.

Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψιν για τη μεταρρύθμιση σχετικά με τα social media

Η συνεργασία που απαιτείται για να υλοποιηθεί η μεταρρύθμιση αυτή, με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, είναι τετραμερής. Ο πρώτος παράγοντας είναι το κράτος, που θα νομοθετήσει την υποχρέωση για τις εταιρίες που ελέγχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να βάλουν ένα συγκεκριμένο πλαίσιο για την προστασία της ανηλικότητας, με έλεγχο της ψηφιακής ταυτοποίησης της ηλικίας. Όποιος θέλει να έχει πρόσβαση στα social media θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει ότι είναι άνω των 15 ετών (μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στο Γυμνάσιο δηλαδή), ενώ κάποιοι περιορισμοί θα υπάρχουν και για όσους είναι από 16 έως 18 ετών.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η Κομισιόν: Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα που θέσπισε ένα αυστηρό πλαίσιο για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο δεν έχει τους περιορισμούς που θέτει η ευρωπαϊκή κοινή αγορά και στους οποίους φυσικά υπόκειται η Ελλάδα ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς, θα αυξηθεί και η πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει άμεσα πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση αυτή. Μάλιστα, η κυβέρνηση θα φέρει και το παράδειγμα του KidsWallet -της πρώτης κρατικά υποστηριζόµενης εφαρµογής επαλήθευσης ηλικίας- ως ενδεδειγμένου μοντέλου τεχνικής λύσης για την επαλήθευση ηλικίας στις πλατφόρμες.

Ο τρίτος παράγοντας είναι οι εταιρίες: Η κινέζικη ByteDance (TikTok), η αμερικανική Meta (Facebook, Instagram και WhatsApp, το οποίο δεν αναμένεται να περιληφθεί στη λίστα με τα social media) και η επίσης αμερικανική Alphabet (YouTube) θα κληθούν να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις της ελληνικής νομοθεσίας, αλλιώς θα προβλέπονται πρόστιμα και κυρώσεις.

Ο τέταρτος και τελευταίος παράγοντας είναι οι ίδιοι οι γονείς των ανηλίκων, τους οποίους η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να ευαισθητοποιήσει περισσότερο ως προς τον χρόνο έκθεσης των παιδιών στις πλατφόρμες και τις συνέπειες για την ψυχική τους υγεία, ώστε να τους έχει συμμάχους στην προσπάθεια αυτή.