Την περασμένη Δευτέρα ένας κρίσιμος κρίκος για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας μπήκε στη θέση του: με τη σύμβαση δωρεάς ύψους περίπου 5 εκατ. ευρώ, που υπεγράφη μεταξύ Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και πέντε εταιρειών (Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, Fraport Greece, Aegean Airlines, Sky Express και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), προχωρά η προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής (Voice Communication & Recording System - VCRS) για τις ανάγκες των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας της ΥΠΑ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Ιανουάριο του 2027.

Διαβάστε: Ένταση στο αεροδρόμιο "Ελευθέριος Βενιζέλος": Άνδρες τσακώθηκαν στην ουρά συναλλάγματος, πιάστηκαν στα χέρια (Βίντεο)

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες των «Παραπολιτικών», αυτή ήταν μόνο η αρχή για ένα μεγάλο σχέδιο αναβάθμισης των συστημάτων αεροναυτιλίας, το μεγαλύτερο που έχει υλοποιηθεί ποτέ στη χώρα, όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές. Με συνολικό προϋπολογισμό που φτάνει τα 220 εκατ. ευρώ, το σχέδιο εκσυγχρονισμού που επιδιώκει να υλοποιήσει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών φιλοδοξεί να γυρίσει σελίδα στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στην Ελλάδα και να την καταστήσει μία από τις πιο σύγχρονες στην Ευρώπη.

Αεροναυτιλία: Οι πυλώνες του σχεδίου αναβάθμισης των συστημάτων

Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται ένα πολυεπίπεδο Action Plan, με βασικούς πυλώνες τις ψηφιακές επικοινωνίες (DLS), την αναβάθμιση φωνητικών συστημάτων (VCRS), νέο κεντρικό σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας (TopSky ATC One), την εφαρμογή σύγχρονης πλοήγησης (PBN) και την εγκατάσταση νέων ραντάρ Mode S. Με τον τρόπο αυτόν, ο αρμόδιος υπουργός, Χρίστος Δήμας, επιχειρεί να πετύχει τη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό Δίκαιο στον τομέα της διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας και να φέρει τον απαιτούμενο εκσυγχρονισμό.

Το σχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 364 δράσεις, οργανωμένες σε επτά πυλώνες, με ορόσημα και μηχανισμό συνεχούς παρακολούθησης, ενώ υλοποιείται από τον Ιούνιο του 2025 έως τον Δεκέμβριο του 2028, σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Όπως επισημαίνουν άνθρωποι με γνώση των σχετικών διαδικασιών, η Ελλάδα περνά από ένα σύστημα που βασιζόταν κυρίως στη φωνητική επικοινωνία και σε παλαιότερες τεχνολογίες σε ένα πλήρως ψηφιακό, διασυνδεδεμένο και αυτοματοποιημένο περιβάλλον.

Αναλυτικά, το πρώτο μεγάλο βήμα αφορά τις Υπηρεσίες Ζεύξης Δεδομένων (Data Link Services - DLS). Πρόκειται ουσιαστικά για τα αποκαλούμενα και «SMS του ουρανού»: αντί οι πιλότοι να λαμβάνουν οδηγίες μόνο μέσω ασυρμάτου, θα μπορούν να τις λαμβάνουν και σε γραπτή, ψηφιακή μορφή. Αυτό μειώνει δραστικά τα λάθη που προκαλούνται από παρεξηγήσεις ή κακή ποιότητα ήχου, ενώ αποσυμφορεί τις ραδιοσυχνότητες. Παράλληλα, επιτρέπει την καλύτερη διαχείριση περισσότερων πτήσεων στον ίδιο εναέριο χώρο.

Σημαντική είναι και η αναβάθμιση του συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής (VCRS), που αποτελεί τη «ραχοκοκκαλιά» της επικοινωνίας μεταξύ ελεγκτών και αεροσκαφών. Το νέο σύστημα αντικαθιστά τα παλιά, αναλογικά κυκλώματα με ψηφιακά, εξασφαλίζοντας υψηλή αξιοπιστία και συνεχή λειτουργία ακόμα και σε περιπτώσεις βλάβης χάρη σε πολλαπλά επίπεδα εφεδρείας.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η καρδιά της τεχνολογικής αναβάθμισης, με χρονικό ορίζοντα τον Δεκέμβριο του 2028, που αφορά το νέο σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας, το TopSky ATC One. Το έργο αφορά την αναβάθμιση του Συστήματος Επεξεργασίας Δεδομένων (DPS) και των συστημάτων επιτήρησης (επτά συστήματα radar) της ΥΠΑ, με μετάβαση στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα TopSky ATC One. Πρόκειται για ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα παγκοσμίως, που φέρνει αυτοματοποίηση, εργαλεία πρόβλεψης και ανίχνευσης συγκρούσεων σε πραγματικό χρόνο, αλλά και σημαντική μείωση του φόρτου εργασίας των ελεγκτών. Με τετραπλές δικλίδες ασφαλείας και πλήρη ενοποίηση δεδομένων (ραντάρ, σχέδια πτήσης κ.ά.), το σύστημα αυτό επιτρέπει πιο ασφαλείς και πιο γρήγορες αποφάσεις, αυξάνοντας παράλληλα τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου.

Ακριβείς και ευέλικτες διαδρομές

Σημαντικό κομμάτι της αναβάθμισης αποτελεί και η Πλοήγηση Βάσει Απόδοσης (PBN), μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές για τους επιβάτες, έστω και αν δεν είναι ορατή. Τα αεροσκάφη θα μπορούν πλέον να ακολουθούν πιο ακριβείς και ευέλικτες διαδρομές, βασισμένες σε δορυφορικά δεδομένα και όχι μόνο σε παραδοσιακά μέσα. Αυτό σημαίνει λιγότερες καθυστερήσεις, μικρότερη κατανάλωση καυσίμων και χαμηλότερες εκπομπές ρύπων. Η εφαρμογή θα καλύψει 31 αεροδρόμια της χώρας, αλλάζοντας ουσιαστικά τον «χάρτη» των πτήσεων.

Η υλοποίηση, πάντως, δεν ήταν χωρίς εμπόδια. Ο σχετικός διεθνής διαγωνισμός επηρεάστηκε από δικαστικές εμπλοκές, με την απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών να οδηγεί σε επανεκκίνηση της διαδικασίας αξιολόγησης. Πλέον, μετά την απόρριψη της αρχικής προσφοράς και την ενεργοποίηση του επόμενου υποψηφίου, η κατακύρωση αναμένεται εντός του Απριλίου, ενώ η υπογραφή της σύμβασης τοποθετείται στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, ανοίγοντας τον δρόμο για την πλήρη ανάπτυξη του έργου.

Τέλος, η εγκατάσταση νέων ραντάρ με τεχνολογία Mode S και Enhanced Mode S φέρνει πιο ακριβή και ολοκληρωμένη εικόνα της εναέριας κυκλοφορίας. Τα νέα συστήματα δεν περιορίζονται μόνο στον εντοπισμό της θέσης ενός αεροσκάφους, αλλά επιτρέπουν και τη μετάδοση κρίσιμων δεδομένων, όπως το ύψος, η ταχύτητα και η ταυτότητά του, ενισχύοντας σημαντικά την επιτήρηση και την ασφάλεια.

Η αναβάθμιση αυτή έχει ήδη μπει σε τροχιά υλοποίησης, καθώς τον Δεκέμβριο του 2025 δημοσιεύτηκε η διακήρυξη του διαγωνισμού από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας για την προμήθεια και εγκατάσταση συστημάτων επιτήρησης σε οκτώ αερολιμένες, συνολικού προϋπολογισμού 53,6 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η διαδικασία βρίσκεται στη φάση αξιολόγησης, με την αρμόδια επιτροπή να έχει ήδη προχωρήσει στην αποσφράγιση των προσφορών και στον έλεγχο των τεχνικών προδιαγραφών.

Τέλος, η αναβάθμιση δεν περιορίζεται μόνο στα υφιστάμενα συστήματα. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και ο διαγωνισμός για τα συστήματα αεροναυτιλίας του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι Ηρακλείου, που θα εξοπλιστεί με πλήρως ψηφιακό πύργο ελέγχου, σύγχρονες επικοινωνίες, προηγμένα ραντάρ και μετεωρολογικά συστήματα υψηλής ακρίβειας.

Νέα εποχή στην εναέρια κυκλοφορία

  1. Προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος επικοινωνιών και καταγραφής φωνής
  2. Kαι σε ψηφιακή μορφή θα λαμβάνουν τις οδηγίες oι πιλότοι μέσω ασυρμάτου
  3. Νέο, υπερσύγχρονο σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας (TopSky ATC One)
  4. Τετραπλές δικλίδες ασφαλείας και πλήρης ενοποίηση δεδομένων (όπως ραντάρ, σχέδια πτήσης κ.ά.)
  5. Πλοήγηση Βάσει Απόδοσης (PBN) για πιο ακριβείς και ευέλικτες διαδρομές
  6. Νέα ραντάρ με τεχνολογία Mode S και EnhancedModeS
  7. Πλήρως ψηφιακός πύργος ελέγχου και προηγμένα συστήματα στο νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι Ηρακλείου

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά