Τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, με αφορμή την κρίση στη Μέση Ανατολή, αναλύει στα «Π» ο Ευρωπαίος επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, ενώ παρουσιάζει τα σχέδια της Ε.Ε. για την άμυνα, τον τουρισμό και άλλους κομβικούς τομείς.

Διαβάστε: Οι "δεύτερες σκέψεις" στο Μαξίμου για πρόωρες εκλογές - Οι παράγοντες που διαμορφώνουν τις εισηγήσεις που δέχεται ο Μητσοτάκης

Η συνέντευξη του Απόστολου Τζιτζικώστα

Kύριε επίτροπε, με βάση τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, θεωρείτε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες που δημιουργούνται;

Οι εξελίξεις στην ευρύτερη γειτονιά μας, και ιδίως στη Μέση Ανατολή, δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, που επηρεάζει άμεσα την οικονομία, τις μεταφορές, την ενέργεια και, φυσικά, την καθημερινότητα όλων των πολιτών. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι μέσα από τις κρίσεις βγαίνει πιο ισχυρή. Αρκεί να συγκρίνετε την αντίδρασή της αρχικά στην παγκόσμια οικονομική κρίση, αργότερα στην πανδημία και στην προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης και πρόσφατα στην ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Η διαφορά είναι εμφανής. Η Ευρώπη μαθαίνει μέσα από τις κρίσεις, εξελίσσεται, αλλάζει και, επιτρέψτε μου να πω, γίνεται πιο αποτελεσματική κάθε φορά. Σε καμία περίπτωση λοιπόν δεν υποτιμούμε τις δυσκολίες. Αντιθέτως, τις αντιμετωπίζουμε με ρεαλισμό και διαφοροποιημένες στρατηγικές, ενώ, παράλληλα, εργαζόμαστε για να μειώσουμε τις ενεργειακές εξαρτήσεις, που μας καθιστούν ευάλωτους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της παρούσας κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι η άμεση λήξη των εχθροπραξιών, η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και η ασφαλής διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ το συντομότερο δυνατόν. Διαφορετικά, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές για την παγκόσμια οικονομία.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν αυξημένες ανάγκες για την άμυνα και την ασφάλεια στην Ευρώπη. Τι προβλέπεται στο πλαίσιο της «Στρατιωτικής Σένγκεν» και της στρατιωτικής κινητικότητας;

Η άμυνα και η ασφάλεια της Ευρώπης, μαζί με την ανταγωνιστικότητα, είναι οι δύο κορυφαίες προτεραιότητες της Ε.Ε. σήμερα. Μάλιστα, στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο Προϋπολογισμό οι πόροι για τα έργα στρατιωτικής κινητικότητας δεκαπλασιάζονται, από τα 1,7 δισ. ευρώ στα 17 δισ. ευρώ. Ο στόχος μας είναι να κάνουμε άμεσες παρεμβάσεις σε περισσότερα από 500 σημεία στους τέσσερις βασικούς διαδρόμους στρατιωτικής κινητικότητας της Ευρώπης, σε έναν από τους οποίους βρίσκεται η Ελλάδα. Τα περισσότερα έργα αφορούν την αναβάθμιση υποδομών που υπάρχουν ήδη, όπως στήριξη γεφυρών, εμβάθυνση λιμανιών, διεύρυνση τούνελ, ενίσχυση οδικών αρτηριών και σιδηροδρομικών γραμμών και επέκταση αεροδρομίων. Από εκεί και πέρα, η στρατιωτική κινητικότητα περιλαμβάνει, εκτός από τις υποδομές, που είναι ο πρώτος πυλώνας, τον δεύτερο πυλώνα, που είναι η «Στρατιωτική Σένγκεν», δηλαδή το πλαίσιο των κανονισμών που διασφαλίζει ότι στρατιωτικός εξοπλισμός και στρατεύματα μπορούν να μετακινηθούν απρόσκοπτα χωρίς καθυστερήσεις σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση σε λίγες ημέρες, από μήνες που ισχύει σήμερα. Παράλληλα δημιουργούμε έναν στρατιωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης, παρόμοιο με αυτόν που έχουμε στην Πολιτική Προστασία. Ο στρατιωτικός μηχανισμός αλληλεγγύης θα αφορά κάθε χώρα και κάθε απειλή, στη λογική «27 χώρες - 360 μοίρες». Εκείνο που επίσης θέλω να υπογραμμίσω είναι ότι από αυτά τα έργα αναβάθμισης των υποδομών και των μεταφορών ωφελημένοι θα είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα οι συμπολίτες μας. Γιατί τα έργα αυτά είναι διπλής χρήσης: και για τους πολίτες και για τις Ενοπλες Δυνάμεις. Ουσιαστικά, κάθε ευρώ που επενδύουμε στη στρατιωτική κινητικότητα είναι επένδυση τόσο στην ασφάλειά μας όσο και στην οικονομία μας, στηρίζοντας στην πράξη τις δύο βασικές προτεραιότητές μας.

Η γεωπολιτική κρίση και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν όμως να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη ναυτιλία και στις μεταφορές. Εχετε σχέδιο αντιμετώπισης;

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: διαταραχές σε βασικές θαλάσσιες οδούς, αυξημένο κόστος, καθυστερήσεις. Αυτό επηρεάζει το παγκόσμιο εμπόριο, την ενέργεια και την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά. Εμείς ήδη εργαζόμαστε πάνω σε ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων: ενισχύουμε τη συνεργασία με τα κράτη-μέλη και τους διεθνείς οργανισμούς για την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων, των πλοίων και των πληρωμάτων και παράλληλα δημιουργούμε εναλλακτικές διαδρομές, λιγότερο εξαρτημένες από ευάλωτα σημεία. Επίσης, μέσα από τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για τη ναυτιλία και τα λιμάνια που παρουσίασα πριν από έναν μήνα επενδύουμε στον εκσυγχρονισμό του στόλου και στην ψηφιοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, ώστε να αυξηθούν η ευελιξία και η ανθεκτικότητα. Η ναυτιλία είναι στρατηγικός πυλώνας για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για την Ελλάδα. Η προστασία και η ενίσχυσή της είναι, λοιπόν, απόλυτη προτεραιότητά μου.

Ο τουρισμός αποτελεί επίσης έναν κλάδο που επηρεάζεται από την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Είμαι από εκείνους που δεν προεξοφλούν αρνητικές συνέπειες, ούτε για την Ελλάδα ούτε για την Ευρώπη. Δεν υποτιμώ την παρούσα γεωπολιτική πρόκληση ούτε αγνοώ το πόσο ευάλωτος είναι ο τομέας του τουρισμού σε περιόδους κρίσεων. Πιστεύω όμως ότι ο ευρωπαϊκός χώρος είναι και αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ιδιαίτερα ασφαλής και ότι η Ευρώπη παραμένει ο κορυφαίος τουριστικός προορισμός στον κόσμο, γιατί βασίζεται σε σταθερές που υπερβαίνουν τις παροδικές κρίσεις. Ποιος σήμερα μπορεί να εγγυηθεί ασφάλεια, προστασία, υγειονομική κάλυψη, ποιότητα υποδομών και σταθερότητα καλύτερα από την Ευρώπη; Δική μας δουλειά είναι να κάνουμε αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα ακόμα πιο ισχυρό, δημιουργώντας την πρώτη ολοκληρωμένη, κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για τον τουρισμό, την οποία θα παρουσιάσω τον Ιούνιο. Μια στρατηγική σύγχρονη, που διασφαλίζει ότι θα συνεχίσουμε να είμαστε κορυφαίος τουριστικός προορισμός, με τα οφέλη να διαχέονται σε περισσότερες τοπικές κοινωνίες, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον και στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Μια στρατηγική που δεν μετρά μόνο αφίξεις, αλλά ποιότητα, διάρκεια και ανάδειξη νέων προορισμών. Μια στρατηγική που απαντάει στις σύγχρονες προκλήσεις, όπως οι μη ισορροπημένες τουριστικές ροές, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, η πίεση στις υποδομές και η κλιματική αλλαγή, ενώ αντιμετωπίζει τα διαρθρωτικά προβλήματα και αξιοποιεί τα ψηφιακά εργαλεία και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο στόχος μας είναι να χτίσουμε έναν ευρωπαϊκό τουρισµό ακόµα πιο ισχυρό, πιο έξυπνο και πιο δίκαιο για τις τοπικές κοινωνίες.

Στη µεγάλη εικόνα, η Ε.Ε. δέχεται κριτική µε αφορµή τις εξελίξεις ότι δεν έχει καταφέρει να βρει τον βηµατισµό της και «ενιαία φωνή», ώστε να καταστεί ισότιµος παίκτης στο παγκόσµιο στερέωµα. Ποια είναι η άποψή σας;

Ακούω συχνά αυτή την κριτική, η οποία κατά περιόδους είχε βάση. Η Ευρώπη όµως σήµερα αλλάζει, µαθαίνει από τα λάθη της και βελτιώνεται. Από εκεί και πέρα, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάµε ότι η Ε.Ε. είναι µια ένωση 27 δηµοκρατιών, µε διαφορετικές πολιτικές και πολιτισµικές συνισταµένες, διαφορετικά επιµέρους συµφέροντα και προτεραιότητες, και η σύνθεση όλων αυτών των θέσεων απαιτεί χρόνο, αλλά προσδίδει και ισχυρή νοµιµοποίηση. Η Ευρωπαϊκή Ενωση λοιπόν δεν είναι αργή˙ είναι περίπλοκη. Το ζητούµενο δεν είναι να έχουµε απλώς µία φωνή, αλλά µια φωνή ισχυρή, συνεπή και στρατηγικά προσανατολισµένη. Και προς αυτή την κατεύθυνση κινούµαστε, µε ενίσχυση της κοινής εξωτερικής πολιτικής, της άµυνας και της ενεργειακής αυτονοµίας.

Η απάντηση σε αυτές τις κρίσεις δεν είναι οι αφορισμοί, αλλά η ίδια η πολιτική. Οι εύκολες ατάκες δεν λύνουν τα πραγματικά προβλήματα του κόσμου

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πώς αιτιολογείτε την ενίσχυση των αντισυστηµικών δυνάµεων στην Ευρώπη, αλλά και στη χώρα µας;

Η ενίσχυση των λεγόµενων «αντισυστηµικών δυνάµεων» είναι ένα φαινόµενο που δεν αφορά µόνο την Ευρώπη˙ είναι παγκόσµιο. Και δεν µπορούµε να το εξηγήσουµε µε απλουστεύσεις. Πίσω από αυτό υπάρχουν πραγµατικές ανησυχίες των πολιτών: ακρίβεια, ανασφάλεια, µεταναστευτική κρίση, ανισότητες, αίσθηση αποµάκρυνσης από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η απάντηση όµως σε αυτές τις κρίσεις δεν είναι οι αφορισµοί, αλλά η ίδια η πολιτική. Οι εύκολες ατάκες δεν λύνουν τα πραγµατικά προβλήµατα του κόσµου. Αντίθετα, χρειάζεται δουλειά, να γίνουµε ταχύτεροι και πιο αποτελεσµατικοί, για να δώσουµε λύσεις στα προβλήµατα που βιώνουν οι πολίτες: καλύτερες δουλειές, ισχυρό κοινωνικό κράτος, ασφάλεια. Και, ταυτόχρονα, πρέπει να ενισχύσουµε τη δηµοκρατία, τη διαφάνεια και τη συµµετοχή. Γιατί η εµπιστοσύνη δεν επιβάλλεται˙ κερδίζεται.

Βρισκόµαστε τρία χρόνια µετά την τραγωδία των Τεµπών. Πώς αποτιµάτε τις ενέργειες που έχουν γίνει για την αναβάθµιση και την ασφάλεια του σιδηροδροµικού δικτύου;

Από τη δεύτερη ηµέρα ανάληψης των καθηκόντων µου ζήτησα και έλαβα πλήρη ενηµέρωση από τις αρµόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για όλα τα θέµατα ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρόµου. Και αµέσως µετά, έχοντας πλέον ολοκληρωµένη εικόνα για τις σοβαρές, διαχρονικές και συστηµικές ελλείψεις δεκαετιών, ξεκίνησα τη διαδικασία παραβίασης της ευρωπαϊκής νοµοθεσίας από την Ελλάδα, το ανώτατο και πιο αυστηρό µέτρο που µπορεί να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κυβέρνηση έχει δεσµευτεί -και αυτό προβλέπει και το σχέδιο δράσης που κατέθεσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή- να παραδώσει στο τέλος του 2026 έναν απόλυτα σύγχρονο σιδηρόδροµο, µε βάση τους ευρωπαϊκούς κανονισµούς. Μάλιστα, το καλοκαίρι του 2026 θα παραδοθούν δύο καινούργια, σύγχρονα τρένα στη γραµµή Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα, τα έργα για την ασφάλεια στο σιδηροδροµικό δίκτυο τρέχουν µε ικανοποιητικό ρυθµό. Συνεχίζουµε να παρακολουθούµε στενά την εξέλιξη των έργων και, παράλληλα, παρέχουµε τεχνική υποστήριξη στην Ελλάδα, για να γίνει ο ελληνικός σιδηρόδροµος σύγχρονος, ασφαλής και αξιόπιστος, όπως αξίζει σε όλους τους Ελληνες πολίτες.

Τώρα πάµε στην πόλη σας, τη Θεσσαλονίκη. Σε ποια φάση βρίσκεται το έργο για τον κάθετο άξονα που θα ενώνει την Ελλάδα µε τη Βουλγαρία και τη Ρουµανία και ποια θα είναι τα οφέλη για τη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και τη χώρα συνολικά;

Το πρώτο έργο που έθεσα ως κορυφαία προτεραιότητα µε το που ανέλαβα τα καθήκοντά µου είναι ο κάθετος οδικός και σιδηροδροµικός άξονας που θα συνδέει την Ελλάδα µε τη Βουλγαρία και τη Ρουµανία. Το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένας δρόµος ή µια σιδηροδροµική γραµµή˙ είναι η υλοποίηση ενός οράµατος δεκαετιών για την εξωστρέφεια, την ανάπτυξη και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Θεσσαλονίκης και της Βόρειας Ελλάδας. Ο οδικός και ο σιδηροδροµικός άξονας Αιγαίου - Μαύρης Θάλασσας είναι ένας στρατηγικός άξονας για την οικονοµία, την άµυνα και την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής και της χώρας µας, που µετατρέπεται σε κόµβο µεταφορών, ενέργειας και εµπορίου για ολόκληρη την Ευρώπη. Με πρωτοβουλία µου, στις 4 ∆εκεµβρίου, µαζί µε τους υπουργούς Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουµανίας υπογράψαµε το σύµφωνο συνεργασίας για την έναρξη των εργασιών κατασκευής αυτού του σύγχρονου κάθετου σιδηροδροµικού και οδικού άξονα. Παράλληλα, ενέκρινα ήδη ευρωπαϊκούς πόρους ύψους 277 εκατ. ευρώ για το οδικό και σιδηροδροµικό τµήµα Αλεξανδρούπολης-Πυθίου, συνολικού µήκους 68,3 χλµ., που αποτελεί µέρος αυτού του έργου. Στόχος µας είναι τα έργα σε ολόκληρο τον άξονα να τρέξουν µε ταχύτατους ρυθµούς.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά