Σημαντικές εξελίξεις αναμένονται μετά το Πάσχα, σε δικαστικό και κοινοβουλευτικό επίπεδο, στην υπόθεση της λήψης παράνομων επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Κεντρικό ρόλο στις έρευνες για πιθανή κατάχρηση ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Οι τελευταίες εξελίξεις σκιαγραφούν και τα επόμενα κρίσιμα βήματα, που αναμένεται να καθορίσουν την περαιτέρω πορεία της υπόθεσης, με παραπομπές στο ακροατήριο ή αρχειοθετήσεις. Στον πυρήνα της έρευνας βρίσκεται η διερεύνηση ενός φερόμενου οργανωμένου σχεδίου απάτης, που αφορά αγροτικές επιδοτήσεις, με πιθανή εμπλοκή πολιτικών προσώπων και κρατικών λειτουργών και επίκεντρο το έτος 2021.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη ζητήσει την άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών (Κατερίνας Παπακώστα, Κώστα Καραμανλή, Ιωάννη Κεφαλογιάννη, Νότη Μηταράκη, Κώστα Τσιάρα, Κώστα Σκρέκα, Δημήτρη Βαρτζόπουλου, Μάξιμου Σενετάκη, Βασίλη Βασιλειάδη, Χρήστου Μπουκώρου και Θεόφιλου Λεονταρίδη), προκειμένου να προχωρήσει σε πλήρη διερεύνηση των καταγγελιών, οι οποίες περιλαμβάνουν κακουργηματικές πράξεις εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Κρίσιμο στάδιο αποτελεί η διαδικασία της άρσης ασυλίας. Εφόσον η Βουλή ανάψει το «πράσινο φως», τα εμπλεκόμενα πολιτικά πρόσωπα θα κληθούν να δώσουν εξηγήσεις ως ύποπτοι ενώπιον των Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων.

Στο εκτενές διαβιβαστικό, 134 σελίδων, που συνέταξαν οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς, Πόπη Παπανδρέου και Διονύσης Μουζάκης, καταγράφονται ενδείξεις τέλεσης τόσο κακουργημάτων όσο και πλημμελημάτων, με βασικό μοτίβο τις πιέσεις προς υπηρεσιακούς παράγοντες για την καταβολή επιδοτήσεων. Σύμφωνα με το διαβιβαστικό, σε πολλαπλές περιπτώσεις πολιτικά πρόσωπα φέρονται να παρενέβησαν, ασκώντας επιρροή στον τότε πρόεδρο του οργανισμού, Δημήτρη Μελά. Οι παρεμβάσεις αυτές φέρεται να περιλάμβαναν παράκαμψη ελέγχων, τεχνητή αλλοίωση δεδομένων, επίκληση ανυπόστατων λόγων «ανωτέρας βίας» και αποτροπή ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Σε δύο περιπτώσεις αποδίδονται ενδείξεις κακουργηματικών πράξεων. Στην πρώτη, η βουλευτής Κατερίνα Παπακώστα φέρεται να παρενέβη για την «τακτοποίηση» υπόθεσης παραγωγού με ψευδή δήλωση ζωικού κεφαλαίου, με αποτέλεσμα να λάβει επιδοτήσεις δεκάδων χιλιάδων ευρώ και να συνεχίσει να ενισχύεται για χρόνια. Στη δεύτερη, ο βουλευτής Κώστας Αχ. Καραμανλής φέρεται να συνέβαλε στην αποδοχή εκπρόθεσμων αιτήσεων 37 παραγωγών, μέσω κατασκευής ψευδούς αιτιολογίας, οδηγώντας σε παράνομες πληρωμές άνω των 220.000 ευρώ. Στον αντίλογο, ο πρώην πρόεδρος του οργανισμού και τα πολιτικά πρόσωπα απαντούν ότι δεν έχουν πράξει κάτι μεμπτό. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ζητήσει την ενεργοποίηση του Αρθρου 86 του Συντάγματος για τη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών του πρώην υπουργού Σπήλιου Λιβανού και της υφυπουργού Φωτεινής Αραμπατζή.


Διαδοχικές δικογραφίες

Ενα από τα βασικά χαρακτηριστικά της υπόθεσης είναι η σταδιακή επέκταση του φακέλου μέσω διαδοχικών δικογραφιών. Ηδη έχουν σχηματιστεί περισσότερες από μία δικογραφίες, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται και μετά το Πάσχα ακόμα μία, η οποία θα αφορά μεταγενέστερες χρονικές περιόδους και ενδεχομένως πρώην υπουργούς. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι η έρευνα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά, αλλά επιχειρεί να χαρτογραφήσει ένα ευρύτερο δίκτυο πιθανών παρεμβάσεων και παρατυπιών στην κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων για τους αγρότες.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει να συλλέγει στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων τηλεφωνικών επικοινωνιών και διοικητικών πράξεων, που ενδέχεται να
τεκμηριώσουν την ύπαρξη πιέσεων για την καταβολή επιδοτήσεων σε συγκεκριμένους δικαιούχους. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να οδηγήσει είτε σε άσκηση διώξεων είτε σε αρχειοθετήσεις, ανάλογα με τα ευρήματα.

Προηγουμένως, και εφόσον αρθεί η ασυλία των πολιτικών προσώπων, θα κληθούν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να δώσουν εξηγήσεις με την ιδιότητα των υπόπτων. Βάσει του Συντάγματος, υποθέσεις που αφορούν υπουργούς διαβιβάζονται υποχρεωτικά στη Βουλή, γεγονός που περιορίζει την άμεση δικαστική δράση της EPPO και οδηγεί σε «κατακερματισμό» της έρευνας, σύμφωνα με εισαγγελικές πηγές. Αυτόςο διαχωρισμός φαίνεται ήδη στην πράξη,
καθώς ορισμένες υποθέσεις αποστέλλονται απευθείας στη Βουλή, ενώ για άλλες, που αφορούν πέντε πρώην βουλευτές, συνεχίζεται η έρευνα από τις εισαγγελικές Αρχές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζήτησε έλεγχο και για ενδεχόμενη «ηθική αυτουργία σε παράβαση καθήκοντος» για τους Χαράλαμπο Αθανασίου και Τάσο Χατζηβασιλείου, καθώς δεν προέκυψε ζημία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, και διαβίβασε την υπόθεση στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, η οποία με τη σειρά της την απέστειλε στη Βουλή.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται να ζητά επιτάχυνση των διαδικασιών και γρήγορη ολοκλήρωση των ερευνών, προκειμένου να υπάρξει σαφής εικόνα για την υπόθεση. Ωστόσο, δεν λείπουν και οι αιχμές κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με κυβερνητικά στελέχη να κάνουν λόγο για διαρροές και πιθανές πολιτικές σκοπιμότητες. Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, τα επόμενα βήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας μπορούν να συνοψιστούν σε τρεις βασικούς άξονες: πρώτον, στην ολοκλήρωση της συλλογής στοιχείων και στην ανάλυση του αποδεικτικού υλικού, με στόχο τη σαφή τεκμηρίωση ή την απόρριψη των κατηγοριών. Δεύτερον,
στην ολοκλήρωση της έρευνας και για άλλα πολιτικά πρόσωπα και, τρίτον, στην άσκηση ποινικών διώξεων για τα πρόσωπα για τα οποία θα προκύψουν επαρκείς ενδείξεις.

* Δημοσιεύθηκε στα «Παραπολιτικά» στις 10 Απριλίου