Με το Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, που άρχισε χθες και θα διαρκέσει μέχρι και την Κυριακή, στο ενεργητικό του ιστορικού αυτού κόμματος καταγράφονται, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, 16 συνεδριακές εκδηλώσεις πανελλαδικού χαρακτήρα. Στα Συνέδρια αυτά είτε αποτυπωνόταν είτε εκσυγχρονιζόταν, αναλόγως με τις συγκυρίες, το ιδεολογικό στίγμα του κόμματος, ενώ προσδιοριζόταν και η ευελιξία της πολιτικής του.

Διαβάστε: Μητσοτάκης στο συνέδριο της ΝΔ: Κρατήσαμε την Ελλάδα στα δύσκολα - Μία τρίτη τετραετία σημαίνει ότι δεν ρισκάρουμε να γυρίσουμε τρεις τετραετίες πίσω (Εικόνες & Βίντεο)


Το ιδεολογικό στίγμα που έδωσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στη ΝΔ

Η ανάγκη, όπως την αντιλαμβανόταν ο ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Καραμανλής, να συγκροτήσει με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας ένα κόμμα σύγχρονο, με δημοκρατική δομή και με διαφορές στην οργάνωσή του σε σχέση με τα κόμματα που λειτουργούσαν προδικτατορικώς, κατέστησε επιβεβλημένη την οργάνωση ενός Προσυνεδρίου στις αρχές του Απριλίου του 1976 στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής.

Στο Προσυνέδριο αυτό συμμετείχαν περισσότερα από 2.000 άτομα και αντικείμενο συζητήσεων με τις προτάσεις που είχαν υποβληθεί ήταν το καταστατικό ενός σύγχρονου κόμματος, καθώς και ο τρόπος οργάνωσης των κομματικών πυρήνων ανά την Ελλάδα. Ενδεικτικό των προθέσεων του ιδρυτή του κόμματος ήταν το βασικό περιεχόμενο της ομιλίας του στο Προσυνέδριο: «Τα κόμματα, για να εκπληρώσουν την αποστολή τους, πρέπει: Πρώτον, να έχουν σαφή ιδεολογία και σταθερό προσανατολισμό. Δεύτερον, να κατέχονται από υψηλό αίσθημα ευθύνης. Τρίτον, να είναι δημοκρατικά οργανωμένα».


Κίνηση αμφισβήτησης

Το Προσυνέδριο ήταν αναμενόμενο να το διαδεχθεί ένα Τακτικό Συνέδριο, που διεξήχθη και αυτό στη Χαλκιδική, τον Μάιο του 1979. Είχε προηγηθεί η εκλογική νίκη του κόμματος, το 1977, με ποσοστό 42%. Χαρακτηριστικό του Συνεδρίου εκείνου ήταν η έγκριση του καταστατικού του κόμματος και του τρόπου συγκρότησης των κομματικών οργανώσεων που είχαν διαμορφωθεί στο Προσυνέδριο. Όμως, υπήρξε και ένα ενδιαφέρον παρασκήνιο στο πλαίσιο του Συνεδρίου αυτού, που είχε κυριαρχήσει στην πολιτική επικαιρότητα της εποχής. Ήταν μια κίνηση αμφισβήτησης, όχι βεβαίως του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αλλά ορισμένων αρχών, που αφορούσαν την οργάνωση του κομματικού μηχανισμού. Ήταν η αποκληθείσα «Κίνηση της Βόλβης», που πήρε την ονομασία της από την τοποθεσία, στη λίμνη Βόλβη, όπου είχαν πραγματοποιήσει το μικρό συνέδριό τους οι αμφισβητίες, με πρωταγωνιστές τον Αγγελο Μοσχονά, τον Γιώργο Σούρλα και μέλη της νεοδημοκρατικής Νεολαίας, την εποχή εκείνη, όπως ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο Γιώργος Βλάχος, ο Κώστας Βουδούρης και άλλοι. Ανεξάρτητα από όσα συνέβησαν στη Βόλβη, αυτό το 1ο Τακτικό Συνέδριο της Ν.Δ. υπήρξε καθοριστικό, διότι, μεταξύ άλλων, εγκρίθηκαν ομόφωνα οι ιδεολογικές αρχές της Νέας Δημοκρατίας, τις οποίες είχε εισηγηθεί ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Η ιδεολογία του κόμματος, γνωστή ως «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός», αναγνωρίζει την ελευθερία της αγοράς με τη ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους, χάριν της κοινωνικής δικαιοσύνης. Σημειώνεται, επίσης, ότι ήταν το πρώτο Συνέδριο ελληνικού κόμματος του οποίου οι σύνεδροι ήταν αιρετοί. Δύο χρόνια μετά, και συγκεκριμένα τον Ιούνιο του 1981, και αφού ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε μεταπηδήσει στην Προεδρία της Δημοκρατίας και από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος είχε εκλεγεί νέος αρχηγός ο Γεώργιος Ράλλης, πραγματοποιήθηκε Εκτακτο Συνέδριο. Ηταν η χρονιά που έγινε η μεγάλη πολιτική αλλαγή, καθώς στις εκλογές που έλαβαν χώρα μερικούς μήνες μετά αναδείχθηκε πρώτο κόμμα το ΠΑΣΟΚ, υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου. Στο Συνέδριο, πάντως, εκείνο εγκρίθηκε το νέο πρόγραμμα του κόμματος ενόψει των εκλογών, το οποίο είχε εισηγηθεί ο νέος πρόεδρος της Ν.Δ., ο Γ. Ράλλης. Μετά την ήττα του 1981, η φιλελεύθερη παράταξη εισήλθε σε περίοδο εσωστρέφειας. Στην ηγεσία του κόμματος τον Ράλλη διαδέχθηκε ο Αβέρωφ, ο οποίος μετά την ήττα του στις ευρωεκλογές παραιτήθηκε και στην ηγεσία του κόμματος εκλέχθηκε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Ο νέος αρχηγός διοργάνωσε το 2ο Τακτικό Συνέδριο του κόμματος, τον Φεβρουάριο του 1986, το οποίο διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη. Το Συνέδριο εκείνο σηματοδοτήθηκε και από μια πολιτική εξέλιξη που είχε προηγηθεί. Πριν από τη διεξαγωγή του, η Νέα Δημοκρατία είχε γνωρίσει τη διάσπαση, καθώς είχε αποχωρήσει ο Κωστής Στεφανόπουλος (μετέπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας) για να ιδρύσει τη ΔΗ.ΑΝΑ. (Δημοκρατική Ανανέωση). Τον Στεφανόπουλο είχε ακολουθήσει στο πολιτικό εγχείρημα και μία ομάδα 10 βουλευτών της Ν.Δ., καθώς και κομματικά στελέχη. Η σημασία του Συνεδρίου εκείνου έγκειται στογεγονός ότι το κόμμα πραγματοποίησε μια ιδεολογική διεύρυνση προς τον φιλελεύθερο χώρο και το Κέντρο, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι η διεύρυνση αυτή προεξοφλείτο από το γεγονός ότι ο νέος αρχηγός προερχόταν από τον κεντρώο χώρο. Εκτός από την επέκταση της ιδεολογικής ταυτότητας της Ν.Δ., ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε προτείνει και συγκεκριμένες αλλαγές στο καταστατικό του κόμματος, που υπερψηφίστηκαν. Τον Απρίλιο του 1994 συνήλθε το 3ο Τακτικό Συνέδριο του κόμματος, από 22 έως 24 Απριλίου. Τοποθεσία, ο γνωστός χώρος της Χαλκιδικής. Και το Συνέδριο αυτό είχε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στο παρασκήνιο.

"Ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός"

Έναν χρόνο πριν είχε χάσει τις εκλογές η Ν.Δ. από τον αναστηθέντα πολιτικά Ανδρέα Παπανδρέου και, κατά τα ειωθότα του κόμματος, είχε αλλάξει και η ηγεσία του. Τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη διαδέχτηκε ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο επονομαζόμενος και «Μπουλντόζας». Επιπλέον, έχει προηγηθεί ακόμα μία διάσπαση του κόμματος, καθώς ο Αντώνης Σαμαράς είχε αποχωρήσει από τη Ν.Δ. για να ιδρύσει την Πολιτική Άνοιξη, με την οποία είχε κατέβει στις εκλογές του 1993. Στο Συνέδριο εκείνο συμμετείχαν 1.300 σύνεδροι, που ενέκριναν νέο καταστατικό και νέα στρατηγική, που προσδιοριζόταν ως εξής: Στρατηγική επιδίωξη του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού» αναδεικνυόταν η «ειρηνική επανάσταση με αξιοπιστία». Βεβαίως, διά στόματος του ίδιου του τότε αρχηγού επιβεβαιώθηκε και η πιστή τήρηση των αρχών που είχε θέσει ο ιδρυτής του κόμματος.

Τον Μάρτιο του 1997, εν μέσω μιας συνεχιζόμενης εσωστρέφειας του κόμματος ως αποτέλεσμα των εκλογικών ηττών, διοργανώθηκε μια προσυνεδριακή συνδιάσκεψη στη Θεσσαλονίκη, ως προπομπός του 4ου Τακτικού Συνεδρίου, που επρόκειτο να διεξαχθεί μεταξύ 21 και 23 Μαρτίου. Θέματα του Συνεδρίου, η εκλογή νέου προέδρου της Ν.Δ. από διευρυμένο εκλεκτορικό σώμα, καθώς και η ψήφιση νέου καταστατικού και νέου προγράμματος του κόμματος.

Για τον νέο αρχηγό θα ψήφιζαν, πέραν των βουλευτών-ευρωβουλευτών και αιρετών από τις κομματικές οργανώσεις, τα μέλη του κόμματος που είχαν εκλεγεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση -δήμαρχοι, νομάρχες, νομαρχιακοί και δημοτικοί σύμβουλοι-, καθώς και αιρετοί στα ανώτερα και ανώτατα συνδικαλιστικά όργανα. Την προεδρία του κόμματος σε εκείνο το κρίσιμο Συνέδριο είχαν διεκδικήσει τέσσερα εκ των κορυφαίων στελεχών του κόμματος: ο ήδη επικεφαλής της Ν.Δ., Μιλτιάδης Εβερτ, ο Κώστας Καραμανλής, ο Βύρων Πολύδωρας και ο Γιώργος Σουφλιάς. Στην πρώτη ψηφοφορία για την εκλογή προέδρου, την Παρασκευή 21/3/97, οι υποψήφιοι έλαβαν: Κώστας Καραμανλής 40,73%, Γιώργος Σουφλιάς 30,52%, Μιλτιάδης Εβερτ 25,34% και Βύρων Πολύδωρας 3,4%.

Στη δεύτερη ψηφοφορία, ο Κώστας Καραμανλής εκλέχθηκε πρόεδρος του κόμματος με ποσοστό 69,16%, ενώ ο Γιώργος Σουφλιάς έλαβε ποσοστό 30,84%. Σημειώνεται, ακόμα, ότι το Συνέδριο εκείνο ανέδειξε την έννοια του «μεσαίου χώρου». Τον Μάρτιο του 2000 συνήλθε στην Αθήνα, από 31 Μαρτίου μέχρι 2 Απριλίου, ένα Συνέδριο αρχών και θέσεων της Νέας Δημοκρατίας. Τόσο στον προσυνεδριακό διάλογο όσο και στο ίδιο το Συνέδριο αναδιατυπώθηκαν οι αρχές και οι θέσεις του κόμματος στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα, ο σχεδιασμός και το όραμα της Ν.Δ. για την ελληνική κοινωνία στη μετα-ΟΝΕ εποχή, καθώς και η προγραμματική αντιμετώπιση των οξύτατων προβλημάτων που βιώνει καθημερινά ο Ελληνας πολίτης. Ακολούθησε ένα Εκτακτο Συνέδριο του κόμματος τον Ιούνιο του 2000 και αφού είχε προηγηθεί η οριακή ήττα της Ν.Δ. στις εκλογές του Απριλίου. Διεξήχθη μεταξύ 9 και 11 Ιουνίου και απέβλεπε κυρίως στην επαναδιαβεβαίωση της ριζοσπαστικής ιδεολογίας του κόμματος, αλλά και στη διατύπωση προτάσεων για τον εκσυγχρονισμό της λειτουργικής δομής της Νέας Δημοκρατίας.

Τον Μάρτιο του 2001 διεξήχθη το 5ο Τακτικό Συνέδριο της Ν.Δ., που φιλοδοξούσε μια επανασυσπείρωση και γι’ αυτόν τον λόγο ο Κώστας Καραμανλής επανέφερε στο κόμμα τον Γιώργο Σουφλιά -τον οποίο είχε διαγράψει τέσσερα χρόνια πριν, μαζί με τους Στέφανο Μάνο, Ανδρέα Ανδριανόπουλο, Πέτρο Τατούλη και Νίκο Κάκκαλο-, τον οποίον υποδέχθηκε με τη φράση «Γιώργο, καλωσόρισες σπίτι σου»! Η Νέα Δημοκρατία είχε επικρατήσει στις εκλογές του 2004, καθώς και στις επόμενες ευρωεκλογές. Και ακολούθησε το 6ο Τακτικό Συνέδριο, με πρόεδρο του Συνεδρίου τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη. Θεωρήθηκε ένα ιδιαίτερο Συνέδριο, υπό την έννοια ότι τιμήθηκαν τα 30 χρόνια της Μεταπολίτευσης -καθώς ο ιδρυτής του κόμματος είχε τεράστια συμβολή στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας- αλλά και τα 30ά γενέθλια από την ίδρυση της Ν.Δ.

Καθιερώθηκε η εκλογή γενικού γραμματέα του κόμματος από την Κεντρική Επιτροπή και εκλέχθηκε πρώτος γραμματέας ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης. Το 7ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας πραγματοποιήθηκε στον απόηχο των εκτεταμένων πυρκαγιών που κατέκαψαν τη χώρα αλλά και ενόψει των εκλογών που επρόκειτο να διεξαχθούν δύο μήνες μετά. Το Συνέδριο αυτό είχε αρχίσει στις 7 Ιουλίου του 2007 και απέβλεπε στην επιβεβαίωση του κυβερνητικού προγράμματος της Ν.Δ., με το οποίο το κόμμα θα ζητούσε και πάλι την ψήφο του ελληνικού λαού. Τον Νοέμβριο του 2009 και αφού η Νέα Δημοκρατία είχε χάσει, έναν μήνα πριν, τις εκλογές από το ΠΑΣΟΚ, διεξήχθη Εκτακτο Συνέδριο, το οποίο ενέκρινε αλλαγές στον τρόπο εκλογής προέδρου του κόμματος. Αυτό είχε ως συνέπεια την τροποποίηση του καταστατικού ως προς τη σύνθεση του εκλεκτορικού σώματος. Ο πρόεδρος θα εκλεγόταν από τη βάση. Ακολούθησαν, στο τέλος του ίδιου μήνα, εσωκομματικές εκλογές και αναδείχθηκε αρχηγός ο Αντώνης Σαμαράς. Το Ιούνιο του 2010 (25-27 Ιουνίου) πραγματοποιήθηκε το 8ο Συνέδριο της Ν.Δ., που προέβαλλε τις αρχές του «κοινωνικού φιλελευθερισμού». Τρία δε χρόνια μετά, πάλι Ιούνιο, διεξήχθη το 9ο Τακτικό Συνέδριο, όπου και πάλι τροποποιήθηκε το καταστατικό, ενώ εκλέχθηκε και νέα Πολιτική Επιτροπή.


Κάθε χρόνο

Η χώρα διένυε τα χρόνια της κρίσης και η Νέα Δημοκρατία άλλαζε για ακόμα μία φορά στην ιστορία της αρχηγό. Τον Ιανουάριο του 2016 εκλέχθηκε στις εσωκομματικές εκλογές ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος διοργάνωσε το πρώτο υπό την ηγεσία του Συνέδριο και το 10ο Τακτικό του κόμματος. Είχαμε πάλι αλλαγές στο καταστατικό, αλλά και σημαντικές αποφάσεις, όπως η διεξαγωγή Συνεδρίου κάθε χρόνο αλλά και ο συγκεκριμένος χρόνος της θητείας του προέδρου του κόμματος. Το 2017, και συγκεκριμένα τον Δεκέμβριο, διεξήχθη το 11ο Συνέδριο, στα Σπάτα. Ήταν ένα Συνέδριο προετοιμασίας του κόμματος για την ανάληψη της εξουσίας. Γι’ αυτό είχαν κληθεί να συμμετάσχουν και εκπρόσωποι των κοινωνικών τάξεων. Εναν χρόνο μετά, τον Δεκέμβριο του 2018, διεξήχθη το 12ο Τακτικό Συνέδριο με καθαρά προεκλογικό χαρακτήρα, για τις εκλογές που επρόκειτο να διεξαχθούν το 2019. Το έτος αυτό, είπε στους συνέδρους ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «θα είναι η χρονιά που θα γυρίσουμε σελίδα». Και επιβεβαιώθηκε.

Το 13ο Τακτικό Συνέδριο βρήκε τη Νέα Δημοκρατία στη διακυβέρνηση. Σύνθημα είχε «Το μέλλον αρχίζει τώρα». Τον Μάιο του 2022 διεξήχθη το 14ο Συνέδριο και σε αυτό προωθήθηκε η νέα γενιά στα όργανα του κόμματος. Δύο χρόνια μετά διεξήχθη στο Ζάππειο Μέγαρο το 15ο Συνέδριο, μεταξύ 5 και 7 Απριλίου, το οποίο είχε και επετειακό χαρακτήρα. Είχαν συμπληρωθεί 50 χρόνια από την ίδρυση του κόμματος από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή αλλά και 50 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, στην οποία, όπως προαναφέρθηκε, ο ιδρυτής του κόμματος είχε καθοριστική συμβολή.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά