Η απόφαση της Αθήνας να αποσύρει τα αντιαεροπορικά συστήµατα Patriot από την Κάρπαθο και το ∆ιδυµότειχο άνοιξε έναν νέο κύκλο πολιτικής και γεωστρατηγικής συζήτησης, σε µια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις κινούνται εκ νέου σε λεπτή ισορροπία.

Η κυβέρνηση επιµένει πως πρόκειται για καθαρά επιχειρησιακή επιλογή, η οποία συνδέεται αποκλειστικά µε την αποκλιµάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα µε την παύση της πυραυλικής απειλής από το Ιράν. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, έσπευσε να απορρίψει κάθε σύνδεση της απόσυρσης µε τη δυσαρέσκεια της Τουρκίας, τονίζοντας πως «εκρίθη επιχειρησιακά ότι οι Patriot έπρεπε να επιστρέψουν» και κάνοντας λόγο για υπερβολικές αναγνώσεις περί δήθεν ελληνικής υποχωρητικότητας. Οπως εξήγησε, τα συγκεκριµένα συστήµατα είχαν εγκατασταθεί στην Κάρπαθο εξαιτίας του κινδύνου πυραυλικών επιθέσεων από το Ιράν, κατά την περίοδο κορύφωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, και όχι για την αντιµετώπιση της τουρκικής απειλής.


Τα Mirage 2000-5 στην Κάρπαθο και το μήνυμα αποτροπής της Αθήνας

Από τη στιγµή που, σύµφωνα µε την κυβέρνηση, εδώ και εβδοµάδες δεν καταγράφεται αντίστοιχος κίνδυνος, δεν υφίσταται λόγος παραµονής τους στο νησί κι έτσι οι Patriot επιστρέφουν στη βάση τους και «αντικαθίστανται» από Mirage 2000-5. Η Αθήνα επιδιώκει να αποσυνδέσει την υπόθεση από κάθε λογική «τουρκοκεντρισµού», επιµένοντας ότι η αµυντική διάταξη της χώρας δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις κινήσεις της Αγκυρας. Στο ίδιο πλαίσιο, κυβερνητικές πηγές υπογραµµίζουν ότι, εάν οι Patriot προορίζονταν για την αντιµετώπιση της Τουρκίας, θα είχαν αναπτυχθεί εδώ και χρόνια στα συγκεκριµένα σηµεία. Παράλληλα, διαµηνύεται πως, εφόσον επανεµφανιστεί απειλή από τη Μέση Ανατολή, τα επιτελεία θα εξετάσουν εκ νέου την επανατοποθέτησή τους, χωρίς µάλιστα να πάρουν «έγκριση» από το ΝΑΤΟ, όπως άλλωστε δεν πήραν και για την αρχική µεταφορά των Patriot στα συγκεκριµένα σηµεία.

Οι αντιδράσεις των τουρκικών μέσων - Το νέο τουρκικό αφήγημα και οι αμφισβητήσεις στο Αιγαίο

Την ίδια στιγµή, η ελληνική πλευρά επιχειρεί να εκπέµψει µήνυµα αποτρεπτικής συνέχειας. Η απόφαση να µετασταθµεύσει στην Κάρπαθο ζεύγος µαχητικών Mirage 2000-5 ερµηνεύεται ως σαφής ένδειξη ότι η στρατιωτική παρουσία στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο όχι µόνο δεν αποδυναµώνεται, αλλά αναδιατάσσεται µε διαφορετικά µέσα. ∆εν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριµένη εξέλιξη προκάλεσε την έντονη αντίδραση τουρκικών µέσων ενηµέρωσης, τα οποία επανέφεραν τη γνωστή επιχειρηµατολογία περί «παράνοµου εξοπλισµού» των ελληνικών νησιών.

Η τουρκική πλευρά, άλλωστε, δείχνει αποφασισµένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους. Το νέο αφήγηµα που αναπτύσσεται γύρω από τον σχεδιαζόµενο νόµο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» συνιστά ίσως την πλέον συστηµατική προσπάθεια αµφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωµάτων των τελευταίων ετών. Σύµφωνα µε όσα διαρρέουν από την Αγκυρα, η Τουρκία φέρεται έτοιµη να αµφισβητήσει ευθέως την ελληνική κυριαρχία σε 152 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες, χαρακτηρίζοντάς τα «γκρίζες ζώνες». Τούρκοι αναλυτές και πανεπιστηµιακοί προχωρούν ακόµα περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι η κυριότητα αυτών των περιοχών µπορεί να καθοριστεί «νοµοθετικά», ενώ ορισµένοι φτάνουν να µιλούν έως και για casus belli σε περίπτωση «παραβίασης». Παράλληλα, η Αγκυρα επαναφέρει τη θεωρία ότι πέραν των έξι ναυτικών µιλίων από τα ελληνικά νησιά η δικαιοδοσία ανήκει στην ίδια, επιχειρώντας ουσιαστικά να διχοτοµήσει το Αιγαίο και να επιβάλει καθεστώς περιορισµένης ελληνικής κυριαρχίας στις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.


Αθήνα: Τα σενάρια για πιθανή κλιμάκωση έντασης το καλοκαίρι

«Η Ελλάδα έχει τα µέσα να το διαχειριστεί και προληπτικά και κατασταλτικά. Σε κάθε περίπτωση, το “έτσι θέλω” δεν είναι ένδειξη ισχύος, αλλά αδυναµίας», δήλωσε επί του θέµατος ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης. Μέσα σε αυτό το κλίµα, η Αθήνα δεν αποκλείει το ενδεχόµενο να ζήσουµε ένα «θερµό καλοκαίρι». Για πρώτη φορά, µάλιστα, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού, απαντώντας σε σχετική ερώτηση της υπογράφουσας, δήλωσε: «Υπάρχει ένα ενδεχόµενο αναβάθµισης πιθανής έντασης. Προνοούµε, συγκεντρώνουµε τις αναγκαίες πληροφορίες, αλλά σε καµία περίπτωση δεν προ βαίνουμε προληπτικά σε κινήσεις οι οποίες μπορεί να μας εκθέσουν. Εχουμε προετοιμαστεί για όλα τα δυνατά σενάρια και θα προβούμε, αναλόγως του περιεχομένου του νομοσχεδίου, στις προσήκουσες αντιδράσεις και ενέργειες». Είναι σαφές ότι η Αθήνα επιλέγει να πορευτεί με διττό τρόπο: αφενός με διπλωματική ψυχραιμία και αφετέρου με ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος. Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε την απόκτηση δύο συν δύο ιταλικών φρεγατών τύπου Μπεργκαμίνι, καθώς και την αναβάθμιση των φρεγατών ΜΕΚΟ, οι οποίες σε συνδυασμό με τις νέες Belharra φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν έτι περαιτέρω τις επιχειρησιακές δυνατότητες του ελληνικού στόλου στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πίσω από τις διαρκείς εξάρσεις της Αγκυρας, γνώστες των εξελίξεων με τους οποίους ήρθαν σε επαφή τα «Π» απαντούσαν ότι διακρίνουν μια ευρύτερη γεωπολιτική στόχευση. Η Τουρκία ενδεχομένως επιχειρεί να δημιουργήσει ελεγχόμενη ένταση στο Αιγαίο, ώστε στη συνέχεια να εμφανιστεί ως δύναμη «αυτοσυγκράτησης» απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, διεκδικώντας ανταλλάγματα, όπως η επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35. Κι ενώ άπαντες και άπασες στην Ελλάδα επιχειρούσαν να ερμηνεύσουν πώς κατέρρευσε το αφήγημα των «ήρεμων νερών», ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, διαφοροποιήθηκε, δηλώνοντας στο φόρουμ του «Κύκλου Ιδεών»: «Δεν ανήκω σε αυτούς που έχουν πιστέψει το αφήγημα των “ήρεμων νερών”. Δεν θα ήθελα προκαταβολικά να ενθαρρύνω έναν διάλογο για κάτι που συνιστά διαρροή. Εάν είναι πραγματικό, είναι ιδιαίτερως ενοχλητικό και η λέξη “ενοχλητικό” ίσως είναι και understatement», αφήνοντας έτσι σαφείς αιχμές για την πραγματική φύση των τουρκικών προθέσεων, αλλά και για την ανάγνωσή τους εκ μέρους ορισμένων φωνών εντός Ελλάδος. Ο έμπειρος υπουργός, πάντως, επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν έχει την παραμικρή διεκδίκηση απέναντι στην Τουρκία και ότι αν η Τουρκία επιλέξει μια τέτοια πορεία, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη, σύμφωνα με το Σύνταγμά της, να υπερασπίσει τα σύνορά της και τα δικαιώματά της.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά