Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα και στοιχεία αναγκαιότητας, το πρόγραμμα SAFE (Security Action For Europe) βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, συχνά όμως μέσα από συγχύσεις και εσφαλμένες ερμηνείες. Τι ισχύει τελικά για την Ελλάδα; Πού βρισκόμαστε σήμερα και ποια είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τους αριθμούς και τις προθεσμίες, που έχουν μονοπωλήσει τη συζήτηση εντός κι εκτός συνόρων; Τα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» παρουσιάζουν αποκλειστικό ρεπορτάζ.


Διαβάστε: Δένδιας: Οι Ένοπλες Δυνάμεις εισέρχονται σε νέα εποχή, μπορούμε να εξισορροπήσουμε τη δυνατότητα που υπάρχει να αντιμετωπίσουμε μια δεκαπλάσια απειλή

Το ελληνικό σχέδιο για το πρόγραμμα SAFE: Βασικές διευκρινίσεις

Η πρώτη και βασικότερη διευκρίνιση είναι ότι ουδέν ελληνικό σχέδιο απορρίφθηκε. Αντιθέτως, η Ελλάδα υπέβαλε το Εθνικό Σχέδιο Αμυντικών Επενδύσεων στο πλαίσιο του SAFE στις 30 Νοεμβρίου 2025 και έλαβε την τελική έγκριση από το Συμβούλιο ECOFIN στις 17 Φεβρουαρίου 2026, περνώντας επισήμως από τη φάση της αξιολόγησης σε αυτήν της υλοποίησης. Η έγκριση αφορά χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 787.669.283 ευρώ, καθώς και προ χρηματοδότηση άνω των 118 εκατ. ευρώ. Η απόφαση αυτή άνοιξε τον δρόμο για την ενεργοποίηση των σχετικών έργων και την έναρξη της εφαρμογής του ελληνικού σχεδίου.


Τι ισχύει για το ύψος της χρηματοδότησης

Ως προς το ύψος της χρηματοδότησης, η αλήθεια είναι ότι το αρχικό ελληνικό αίτημα ανερχόταν σε περίπου 1,15 δισ. ευρώ. Το γεγονός ότι εντέλει ενεκρίθη το ποσό των 787,7 εκατ. ευρώ δεν συνιστά περικοπή ή αποτυχία του σχεδιασμού. Αντιθέτως, πρόκειται για διαδικασία που ακολουθήθηκε από σχεδόν όλες τις χώρες που συμμετείχαν στον πρώτο κύκλο του SAFE. Συνολικά 18 κράτη-μέλη κατέθεσαν προτάσεις υψηλότερου προϋπολογισμού από εκείνον που τελικώς έλαβαν, προκειμένου να διατηρήσουν τη δυνατότητα αξιοποίησης τυχόν αδιάθετων πόρων κατά την τελική κατανομή των κονδυλίων.


Σύγχυση με την προθεσμία

Ανάλογη σύγχυση παρατηρήθηκε και γύρω από την προθεσμία της 30ής Μαΐου του 2026, η οποία συνδέθηκε –εσφαλμένα– με την ελληνική συμμετοχή. Η συγκεκριμένη ημερομηνία αφορούσε τα λεγόμενα single contracts, δηλαδή συμβάσεις που υλοποιούνται από μόνο ένα κράτος.

Σε αυτή την κατηγορία εντάχθηκαν, μεταξύ άλλων, προγράμματα της Κύπρου. Η Ελλάδα, ωστόσο, έχει επιλέξει να κινηθεί αποκλειστικά μέσω common contracts, ήτοι κοινών διακρατικών συμβάσεων, γεγονός που σημαίνει ότι η συγκεκριμένη προθεσμία δεν επηρεάζει τον ελληνικό σχεδιασμό. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της υπογράφουσας, το μοναδικό ουσιαστικό χρονοδιάγραμμα που δεσμεύει τη χώρα μας αφορά την ολοκλήρωση των έργων και των παραδόσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν υλοποιηθεί όλα τα εγκεκριμένα προγράμματα που εντάσσονται στο SAFE 1. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο του ελληνικού σχεδίου, το μεγαλύτερο έργο είναι το εθνικό δορυφορικό πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 400 εκατ. ευρώ, το οποίο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ενίσχυση των δυνατοτήτων επιτήρησης, επικοινωνιών και επιχειρησιακής αυτονομίας της χώρας.


Ο ιδιαίτερος ρόλος του προγράμματος "Κένταυρος"

Παράλληλα, ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει το πρόγραμμα «Κένταυρος», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με την Κύπρο, ενισχύοντας τη διακρατική διάσταση, που αποτελεί βασική προϋπόθεση του μηχανισμού SAFE. Στο ελληνικό πακέτο περιλαμβάνεται επίσης το πρόγραμμα «Μορφέας», που αφορά συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και τεχνολογίες drones, έναν τομέα που έχει αποδειχθεί κρίσιμος για τη σύγχρονη επιχειρησιακή πραγματικότητα. Παρά τη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα, αξίζει να υπογραμμιστεί ότι το λεγόμενο SAFE 2 δεν υφίσταται ακόμη ως θεσμοθετημένο χρηματοδοτικό εργαλείο, συνεπώς οποιαδήποτε αναφορά σε ελληνική καθυστέρηση ή μη συμμετοχή σε έναν δεύτερο κύκλο χρηματοδότησης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση, το SAFE δεν αποτελεί επιδότηση, αλλά δανειακό εργαλείο, άρα κάθε συμμετοχή προϋποθέτει και την ύπαρ ξη του αναγκαίου δημοσιονομικού χώρου. Κοινώς, το υπουργείο Οικονομικών οφείλει να διασφαλίζει ότι οι σχετικές υποχρεώσεις μπορούν να ενσωματωθούν στον μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό σχεδιασμό της χώρας.


Η τοποθέτηση του Νίκου Δένδια

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι πρόσφατες τοποθετήσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, ο οποίος υποστήριξε ότι είχε εγκαίρως επισημάνει αδυναμίες στον σχεδιασμό του SAFE. «Είμαι διακηρυγμένος κριτικός απέναντι στον κανονισμό SAFE και τολμώ να πω ότι έχω απόλυτο δίκιο σε αυτό», είχε πει ο αρμόδιος υπουργός σε συζήτηση που διοργάνωσε το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) σε συνεργασία με την Endeavor, στο πλαίσιο των «Παναθηναίων».

Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, «αυτό που έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση με τον κανονισμό SAFE 1 είναι ότι έριξε χρήματα στη ζήτηση όταν η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα προσφοράς. Η Ευρώπη δεν έχει γραμμές παραγωγής προϊόντων και ιδίως προϊόντων νέας αμυντικής τεχνολογίας. Λέγοντας λοιπόν ότι “εγώ επιδοτώ τη ζήτηση, από τη στιγμή που δεν έχουν δημιουργηθεί γραμμές παραγωγής και βάζοντας μια ημερομηνία το 2030 για την παραγωγή των προϊόντων”, στην πραγματικότητα τι κάνουμε; Αυξάνουμε την τιμή των υπαρχόντων προϊόντων, ενώ πρέπει να παραχθούν μόνο από τις υπάρχουσες γραμμές παραγωγής. Ποιος μπορεί να φτιάξει μια πλήρη γραμμή παραγωγής στην Ευρώπη, να την ολοκληρώσει και να παραδώσει και προϊόν μέχρι το 2030;

Αυτά είναι αστεία πράγματα». Ουσιαστικά, ο κ. Δένδιας εξέφρασε την άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διοχετεύσει σημαντικούς πόρους στην αμυντική ζήτηση, τη στιγμή που το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας παραμένει η περιορισμένη παραγωγική δυνατότητα και η επάρκεια της προσφοράς. Σύμφωνα με τον υπουργό, η Ευρώπη οφείλει να αντιμετωπίσει τα διαρθρωτικά ζητήματα της παραγωγικής της βάσης, ώστε τα διαθέσιμα κεφάλαια να μεταφραστούν σε πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά