Ο Ανδρέας Παπανδρέου, εγγονός του ιστορικού προέδρου του ΠΑΣΟΚ και γιος του Γιώργου Παπανδρέου, εμφανίστηκε για πρώτη φορά τηλεοπτικά και μίλησε για τον παππού του, το βάρος ενός ονόματος που σημάδεψε τη Μεταπολίτευση, αλλά και για τη σημερινή πολιτική σκηνή. Στη συνέντευξή του στο Press Talk και στον Απόστολο Μαγγηριάδη, ο Ανδρέας Παπανδρέου περιέγραψε τον παππού του ως έναν άνθρωπο γήινο, αυθεντικό, ευαίσθητο και ολοκληρωμένο, που προσπαθούσε να διαχωρίζει την πολιτική από την οικογένεια. Παράλληλα, μίλησε για την έννοια της συμμετοχής στα κοινά, για το αν έχει σκεφτεί ο ίδιος την πολιτική, για τις κοινωνικές ανισότητες και για τη νέα εποχή, στην οποία, όπως είπε, η προσωπολατρεία υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η ομάδα.

Διαβάστε: Νίκος Αθανασάκης για Ανδρέα Παπανδρέου: Tριάντα χρόνια από εκείνη τη νύχτα της απώλειάς του το 1996, η μνήμη του παραμένει ζωντανή

Ανδρέας Παπανδρέου: Οι μνήμες από τον παππού του και οι οικογενειακές στιγμές

Ο εγγονός του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ μίλησε με ιδιαίτερα προσωπικό τόνο για τις αναμνήσεις που διατηρεί από τον παππού του, τον οποίο θυμάται όχι μόνο ως πολιτικό ηγέτη, αλλά και ως μέλος της οικογένειας. Όπως είπε, ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ήθελε να αναμειγνύει την πολιτική με την οικογένεια και φρόντιζε ο χρόνος με τα εγγόνια του να έχει ποιότητα, έστω και αν δεν ήταν πολύς.


Η συνέντευξη έχει ως εξής:

Απόστολος Μαγγηριάδης: Ανδρέα, σ’ ευχαριστούμε πολύ για αυτήν την ευκαιρία να κάνουμε αυτήν τη συζήτηση, συμπληρώνονται 30 χρόνια από τότε που έφυγε ο παππούς σου ο Ανδρέας. Ήσουν 14 χρονών τότε. Τι θυμάσαι από τον Ανδρέα;

Ανδρέας Παπανδρέου: Ευχαριστώ για την επίσκεψη και την ευκαιρία να μιλήσουμε για τον Ανδρέα, καλώς ήρθες στο ίδρυμα, θυμάμαι έναν Ανδρέα γήινο, τον θυμάμαι ως οικογενειακό στέλεχος, τον θυμάμαι και ως ηγέτη, τον θυμάμαι έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο. Είχε και τις ευαίσθητες στιγμές του, είχε και τις στιγμές του τις ανθρώπινες, δεν ήταν… ήταν ένας άνθρωπος αυθεντικός. Δεν ήταν ένας άνθρωπος να τον έβλεπες διαφορετικά τη μια μέρα, διαφορετικά την άλλη σαν χαρακτήρας.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Είχε προσωπικές στιγμές με τα εγγόνια, με τα παιδιά τους, δηλαδή εσύ γεννιέσαι τη δεκαετία του ’80 και ο Ανδρέας είναι κυρίαρχος. Είναι τα χρόνια της αλλαγής, είναι τα χρόνια που ο Ανδρέας λατρεύεται ως θεός, τουλάχιστον από ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της χώρας, υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που τον μισούν ή δεν ξέρω εγώ τι, τον αποδοκιμάζουν, αλλά ο Ανδρέας είναι το πρόσωπο των ’80’ς στην Ελλάδα. Είχε χρόνο με τα εγγόνια του;

Ανδρέας Παπανδρέου: Ο Ανδρέας επειδή δεν μπορούσε να έχει πολύ χρόνο με τα εγγόνια του και ήταν ένας άνθρωπος που δεν ήθελε να μπλέξει την πολιτική με την οικογένεια, κοιτούσε να έχει τον κατάλληλο χρόνο, να δίνει ποιότητα στον χρόνο του με μας, ήταν άνθρωπος του γέλιου, της ευδαιμονίας, έτσι χαρούμενος…

Απόστολος Μαγγηριάδης: Είχε χιούμορ;

Ανδρέας Παπανδρέου: … είχε χιούμορ, είχε αρκετό χιούμορ…

Απόστολος Μαγγηριάδης: Θυμάσαι κάτι;

Ανδρέας Παπανδρέου: … θυμάμαι του άρεσε να μας κάνει ευγενικά πειράγματα, έτσι ώστε να κάνουμε συνέχεια… να κοιτάμε ποιο κομμάτι του χαρακτήρα μας θέλει διόρθωση, να γίνουμε καλύτεροι, με όμορφο τρόπο, πάντα γλυκό τρόπο και ένιωθες ότι δεν σε επιπλήττει. Σε κάνει πάντα καλύτερο, έτσι; Σε κοιτούσε γλυκά στα μάτια, εγώ ήμουνα… θυμάμαι από μικρός τη δυνατότητα που είχε, να επικοινωνεί μαζί σου. Είχε τη δυνατότητα να σε νιώθει και να σε καταλαβαίνει, έτσι;

Απόστολος Μαγγηριάδης: Θυμάσαι στο Μέγαρο Μαξίμου, στην Χαριλάου Τρικούπη, κάποιες περιοδείες ίσως μαζί του;

Ανδρέας Παπανδρέου: Η αλήθεια είναι δεν ήθελε να πηγαίνουμε ούτε στο Μέγαρο Μαξίμου, ούτε στο… στη Χαριλάου. Στις περιοδείες όμως, όπως κάθε πολίτης, τον επισκεπτόμασταν, θυμάμαι ένα συγκεκριμένο σκηνικό όπου με είχε πάει ο πατέρας μου σε μια ομιλία του παππού και ο πατέρας μου δεν μπορούσε να προσεγγίσει, ήταν μέσα στον κόσμο και με άφησε στον κόσμο και χέρι, χέρι με πήγαν επάνω στη σκηνή, στον παππού. Και τον είδα. Ιδιαίτερες στιγμές.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Υπάρχουν στοιχεία της προσωπικότητας του Ανδρέα, που ο κόσμος δεν γνωρίζει, δεν φαντάζεται, αυστηρός, γλυκός, πώς συμπεριφερόταν στις ιδιωτικές του στιγμές, γιατί ο κόσμος έχει μια διαμορφωμένη αντίληψη του Ανδρέα είτε από την προσωπική επαφή, κυρίως όμως από την τηλεόραση και από τον τρόπο με τον οποίον πολιτεύτηκε. Ποιος είναι ο πιο πραγματικός Ανδρέας, στις ιδιωτικές του στιγμές;

Ανδρέας Παπανδρέου: Αυτό που βλέπατε, αυτό ήτανε. Δεν ήτανε κάτι διαφορετικό, πίσω από τις πόρτες ή κάτι διαφορετικό έξω από τις πόρτες. Ήταν ένας άνθρωπος βαθύς μπορώ να πω, ένας άνθρωπος που κατανοούσε από πού προέρχεσαι, κατανοούσε εάν κάνεις κάποιο λάθος ότι είναι ανθρώπινο, είχε μια ανθρώπινη πλευρά σε όλα αυτά και κατάφερνε όσο μπορούσε, να είναι και παππούς. Να είναι και παππούς.

Το όνομα, η πολιτική και η εποχή της ομάδας

Στη συνέχεια της συνέντευξης, ο Ανδρέας Παπανδρέου αναφέρθηκε στο βάρος του ονόματος, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο η οικογένειά του τον έμαθε να μη θεωρεί ότι οφείλει να ακολουθήσει προκαθορισμένη πολιτική διαδρομή. Μίλησε για τη συμμετοχή στα κοινά, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν σκέφτεται την πολιτική ως κάτι που προκύπτει επειδή φέρει ένα συγκεκριμένο όνομα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα και χρέος συμμετοχής στα κοινά, ανεξάρτητα από το επώνυμο ή την οικογενειακή τους καταγωγή.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Πολιτική συζήτηση γινόταν μες την οικογένεια; Δηλαδή όλοι λίγο, πολύ σ’ αυτήν τη χώρα θυμόμαστε οικογενειακά τραπέζια, που γίνεται συζήτηση πολιτική. Ε, όπως καταλαβαίνω, στη δική σου οικογένεια, υπήρχε ένας πατέρας υπουργός, ένας παππούς πρωθυπουργός. Έζησες τέτοιες στιγμές;

Ανδρέας Παπανδρέου: Μπορώ να πω ότι έκανε συζήτηση, πάνω τη φιλοσοφία της πολιτικής. Πάνω στο κοινά. Δεν άφηνε σε κανένα μέλος της οικογένειας, να εκφράσει συγκεκριμένη γνώμη πάνω σε πολιτική εξέλιξη ή κάτι πιο ας πούμε έτσι συγκεκριμένο. Είχε μια φιλοσοφία δημοκρατική, πάνω στην ελευθερία και πώς… τον ενδιέφερε να δει πώς εμείς την βλέπουμε σ’ αυτές τις αξίες τη ζωή μας, να διαμορφώνονται.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Δεν είχε δηλαδή λες, πολιτικό κουτσομπολιό το οικογενειακό τραπέζι, είχε περισσότερο μια συζήτηση πιο θεωρητική της πολιτικής.

Ανδρέας Παπανδρέου: Ναι, μπορεί να έκανε πλάκα, αλλά χωρίς να προσβάλλει κανένα.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Ξέρεις, στην Ελλάδα, το είπα λίγο και πριν. Οι μισοί λατρεύουν και λάτρευαν τον Ανδρέα, ως τον ηγέτη που έφερε την αλλαγή και την κοινωνική δικαιοσύνη και άλλοι τον κατηγορούν για λαϊκισμό και για υπερβολικό ίσως κρατισμό. Σήμερα, 30 χρόνια μετά, εσύ πώς διαβάζεις την παρακαταθήκη του;

Ανδρέας Παπανδρέου: Ήταν ένας άνθρωπος που έφερε την αλλαγή, η οποία ήτανε προφανώς έτοιμη από τον λαό. Αυτός ήταν πάντοτε η αιχμή του δόρατος σαν πολιτικός, έκανε κοινωνικές τομές, κοινωνικές αλλαγές προφανώς, δεν ήταν ποτέ όμως τιμωρός με αυτήν την έννοια. Ήθελε η Ελλάδα να είναι ενωμένη. Όλες οι παρατάξεις, όλοι οι άνθρωποι να είναι ενωμένοι, σε έναν κοινό στόχο.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Κάτι που πραγματικά μου κάνει έτσι, μου προκαλεί μια απορία έτσι, τι σημαίνει να φέρεις το όνομα του και πόσο επηρεάζει τη ζωή σου, είσαι ο Ανδρέας Παπανδρέου. Πόσο έχει καθορίσει το ποιος είσαι;

Ανδρέας Παπανδρέου: Έχει να κάνει με το πώς αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα. Δεν μας άφησε ποτέ να πιεστούμε, ότι χρωστάμε να κάνουμε κάτι εμείς, έχουμε κάποια κληρονομιά, πολιτική. Ίσα, ίσα που χάριζε… είναι σαν να μας χάριζε μια εμπειρία ζωής. Η οποία μετά, ανάλογα πού είσαι, πώς δουλεύεις, πού εργάζεσαι, πώς υπάρχεις, ήτανε μια χαρά για τον κόσμο, οπότε δεν υπήρχε πίεση όσον αφορά το όνομα, ως όνομα. Γιατί ο ίδιος μας είχε δώσει αυτόν τον τρόπο να αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα. Και βέβαια, εισπράξαμε πάρα πολλή αγάπη απ’ τον κόσμο, ανεξάρτητα αν υπήρχε πόλεμος από διάφορα κέντρα.

Απόστολος Μαγγηριάδης: Άρα αυτήν την πίεση, εσύ δεν την έχεις νιώσει ποτέ, φέρεις το όνομα Ανδρέας Παπανδρέου, έχεις προπάππου, παππού και πατέρα πρωθυπουργό. Το ‘χεις… πώς το έχεις σκεφτεί;

Ανδρέας Παπανδρέου: Μας έκανε να καταλάβουμε ότι είναι αυτονόητο, να υπάρχουνε διαφορές, δεν μας νευρίασε αυτό τόσο πολύ. Δεν… η διαφορά ας πούμε, σε κάποια πράγματα. Απλοί ήμασταν και εμείς. Δεν είχαμε κάποια… μεγαλώσαμε απλά, με εμπειρίες. Δεν ήτανε κάποια ξεχωριστή κάστα ας πούμε.

Η πρώτη αυτή τηλεοπτική εμφάνιση του εγγονού του Ανδρέα Παπανδρέου ανέδειξε ένα πρόσωπο που προσεγγίζει την πολιτική όχι ως αυτονόητη οικογενειακή συνέχεια, αλλά ως ζήτημα κοινωνικής συμμετοχής, αξιών και ευθύνης. Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στη νέα εποχή της πολιτικής, όταν είπε ότι «η προσωπολατρία αρχίζει και φεύγει» και ότι «πάμε στην εποχή της ομάδας», δείχνοντας πως διαβάζει τη σημερινή συγκυρία όχι μέσα από τη λογική του ενός μεγάλου ηγέτη, αλλά μέσα από τη συλλογική κινητοποίηση. Στο ίδιο πνεύμα, μίλησε και για τις κοινωνικές ανισότητες, υποστηρίζοντας ότι δεν δημιουργούνται μόνο από τη διαφορά πλούτου, αλλά και από τις άνισες ευκαιρίες, ενώ υπενθύμισε την παρακαταθήκη του παππού του λέγοντας: «Ακόμα και στο φεγγάρι να φτάσεις, αν κάποιος πεινάει, δεν του λέει κάτι. Δεν είναι ανάπτυξη αυτό».