Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία ενώνουν τα μεγάλα λιμάνια τους με τρένα και δρόμους και δημιουργούν ένα εκτεταμένο δίκτυο συνδυασμένων μεταφορών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τη στήριξη της Κομισιόν: Αυτό είναι το φιλόδοξο σχέδιο σε Αθήνα, Σόφια και Βουκουρέστι, αλλά και στις Βρυξέλλες, για τον νέο Ευρωπαϊκό Διάδρομο Μεταφορών «Βαλτική Θάλασσα - Μαύρη Θάλασσα - Αιγαίο Πέλαγος», που μπορεί, εφόσον υλοποιηθεί, να δώσει πολύ σημαντική αναπτυξιακή προοπτική, ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα. Οπως εξήγησε προ ημερών ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, «ο διάδρομος ξεκινά από τα ελληνικά λιμάνια της Θεσσαλονίκης, της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης, διασχίζει τη Βουλγαρία, μέσω κομβικών σημείων, όπως το Μπουγκάς, η Βάρνα και το Ρούσε, και καταλήγει στη Ρουμανία, με επίκεντρο το λιμάνι της Κωνστάντζας, συνδέοντας τελικά το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική». Ο κ. Δήμας είναι τους τελευταίους μήνες σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας για το έργο αυτό με τον Ευρωπαίο επίτροπο Μεταφορών, Βιώσιμης Κινητικότητας και Τουρισμού, Απόστολο Τζιτζικώστα, που επίσης επιδιώκει την ταχεία υλοποίησή του.

Διαβάστε: Χρίστος Δήμας: Τον Σεπτέμβριο οι ανακοινώσεις για τον στρατηγικό διάδρομο Αιγαίου - Μαύρης Θάλασσας - Βαλτικής

Ευρωπαϊκός διάδρομος "μαμούθ" με "κλειδιά" πόλεις της Ελλάδας

Το μεγάλο όραμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εν προκειμένω ο διάδρομος «Βορρά - Νότου», που θα εκτείνεται από τη Ελσίνκι (Φινλανδία) έως τη Λευκωσία (Κύπρος), αξιοποιώντας λιμάνια και σημαντικούς σιδηροδρομικούς, οδικούς, αεροπορικούς και δια τροπικούς κόμβους, όπως οι πόλεις Ελσίνκι, Ταλίν, Ρίγα, Βαρσοβία, Βουκουρέστι, Σόφια, Αθήνα και Λευκωσία. Θα έχει υψηλή στρατηγική αξία, ιδίως υπό το φως των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων. Η σύνδεση της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια εξυπηρετεί τους ευρύτερους στόχους της Ε.Ε. για ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας, προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και διασφάλιση ανθεκτικών δικτύων μεταφορών, που ενσωματώνουν τις γειτονικές χώρες στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, καθώς και για την ενίσχυση της στρατηγικής της αυτονομίας.

Οι διαδρομές που διασχίζουν το ελληνικό έδαφος περιλαμβάνουν σημαντικά στρατηγικά σημεία, όπως η οδική και σιδηροδρομική σύνδεση της Θεσσαλονίκης με την Αθήνα και τον Πειραιά, καθώς και η νέα σιδηροδρομική σύνδεση της Αλεξανδρούπολης με το Ορμένιο και τα υπόλοιπα Βαλκάνια. Επιπλέον, η σύνδεση με το λιμάνι της Κωνστάντζας στη Ρουμανία και η νέα σύνδεση με την Ουκρανία και τη Μολδαβία προσφέρουν εμπορικές ευκαιρίες που ανταποκρίνονται στις νέες γεωπολιτικές εξελίξεις. Στην κυβέρνηση υπάρχει η πεποίθηση ότι το έργο στο σύνολό του μπορεί να αξιοποιήσει περαιτέρω τη δυναμική του λιμανιού του Πειραιά μέσω της σιδηροδρομικής εμπορευματικής σύνδεσης: «Πειραιάς/Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Ειδομένη - Σκόπια - Βελιγράδι», καθώς και του λιμένα Θεσσαλονίκης με τις αναπτυξιακές προοπτικές που παρουσιάζει για τις συν δυασμένες μεταφορές, μέσω των νέων επενδύσεων που υλοποιεί (6η προβλήτα). Έπειτα από έντονες διαβουλεύσεις των τριών κυβερνήσεων και αφού είχαν προηγηθεί αρκετές συναντήσεις, τον περασμένο Δεκέμβριο υπεγράφη το Μνημόνιο Συνεργασίας Ελλάδας - Βουλγαρίας - Ρουμανίας. Ετσι επισφραγίστηκε η πολιτική δέσμευση για συντονισμένη ανάληψη δράσεων για τη διασφάλιση διαλειτουργικότητας και διοικητικής αποτελεσματικότητας στον σχεδιασμό, στη χρηματοδότηση και στην εκτέλεση των απαιτούμενων διασυνοριακών έργων. Οι τρεις χώρες επιδιώκουν από κοινού την κινητοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών και επενδυτικών εργαλείων, όπως ο μηχανισμός «Συν δέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility - CEF).

Πλατφόρμα

Στο τέλος Ιανουαρίου έγινε η εναρκτήρια σύνοδος για τη φάση εφαρμογής των συμφωνηθέντων του Μνημονίου στη Σόφια και δημιουργήθηκε η πλατφόρμα High Level Black Sea-Aegean Sea Corridor, που προβλέπει τακτικές συναντήσεις, σε υπουργικό επίπεδο. Παράλληλα, δημιουργήθηκε τεχνική ομάδα εργασίας, κοινή για τις τρεις χώρες. Από ελληνικής πλευράς τις υπηρεσίες συντονίζει η Task Force, υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Μεταφορών, με τις απαιτούμενες τροποποιήσεις, στοχεύοντας κυρίως στην ενίσχυση της εκπροσώπησης των φορέων οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών.

Η δεύτερη συνάντηση υψηλού επιπέδου τον Μάρτιο που πέρασε, στο Βουκουρέστι, επιβεβαίωσε τη βούληση των τριών χωρών να μετατρέψουν το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη στις Βρυξέλλες τον Δεκέμβριο του 2025 σε συγκεκριμένες κοινές δράσεις και χρηματοδοτούμενα έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η ελληνική κυβέρνηση έβαλε, σύμφωνα με πληροφορίες, συγκεκριμένα έργα ως προτεραιότητα: αναβάθμιση του σιδηροδρομικού άξονα Θεσσαλονίκη - Προμαχώνας, ανάπτυξη του άξονα Αλεξανδρούπολη - Πύθιο - Ορμένιο, προώθηση της γραμμής Καβάλα - Τοξότες και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μέσω ηλεκτροκίνησης, ERTMS και GSM-R.

Η τρίτη συνάντηση προ ημερών στη Θεσσαλονίκη έφερε πιο κοντά πλέον την προ ετοιμασία κοινής πρότασης χρηματοδότησης, στο πλαίσιο του CEF Reflow 2026, με ορόσημο τον φετινό Οκτώβριο και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, την οριστικοποίηση του κοινού σχεδίου δράσης Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας και τη δημιουργία μόνιμου τριμερούς μηχανισμού διακυβέρνησης για τον Διάδρομο. «Οι οδικοί άξονες, οι γέφυρες, οι σιδηροδρομικές υποδομές, τα κέντρα εφοδιαστικής (logistics), οι λιμένες και τα αεροδρόμια στον Ευρωπαϊκό Διάδρομο Μεταφορών Βαλτική Θάλασσα - Μαύρη Θάλασσα - Αιγαίο Πέλαγος συνιστούν κόμβους του παγκόσμιου γεωοικονομικού και γεωπολιτικού συστήματος, το οποίο διασυνδέει τις υποδομές, τα ενεργειακά συστήματα, τις αλυσίδες εφοδιασμού, τους διαδρόμους διττής χρήσης και τα πλαίσια ασφάλειας, ενώ παράλληλα οργανώνει τις ροές, ενισχύει την ανθεκτικότητα και προ άγει τη στρατηγική αυτονομία και την παρουσία της Ευρώπης στον κόσμο», είναι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το μήνυμα που έχει στείλει εδώ και καιρό η Αθήνα στις Βρυξέλλες, περιμένοντας έμπρακτη στήριξη και χρηματοδότηση για το έργο αυτό.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, αυτό που τονίζει η ελληνική κυβέρνηση είναι πως ο Διάδρομος βρίσκεται μεταξύ δύο μεγάλων ζωνών αστάθειας: του πολέμου στην Ουκρανία στα βόρεια και των συνεχιζόμενων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή στα νότια.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παραπολιτικά