Γιώργος Παπανδρέου: Ναι στην αλλαγή του άρθρου 16, όχι όμως στα κερδοσκοπικά πανεπιστήμια (Εικόνες)

Ο ρόλος του Πανεπιστημίου ως χώρου δημοκρατίας και κοινωνικής αλλαγής, αλλά και η θέση του στη Συνταγματική Αναθεώρηση με επίκεντρο το άρθρο 16, βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου κατά την παρουσίαση της πρότασης του ΠΑΣΟΚ για την Παιδεία. Ο κ. Παπανδρέου τόνισε ότι «οι συντηρητικές παρατάξεις ήθελαν -και θέλουν- να ελέγχουν την Παιδεία», επισημαίνοντας πως αυτό συμβαίνει διεθνώς, από την Ουγγαρία έως τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, «δεν θέλουν ελεύθερα, ανοιχτά πανεπιστήμια· δεν θέλουν την κριτική σκέψη, που βγάζει πολίτες μη υποταγμένους», ενώ πρόσθεσε ότι και η παραδοσιακή Αριστερά πέφτει στο σφάλμα του κρατισμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, «η Δεξιά βλέπει και έναν άλλον δρόμο ελέγχου: την ιδιωτικοποίηση - κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, ιδιοκτησία μεγάλων εταιρειών ή πλουσίων». Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι αποστολή του πανεπιστημίου σήμερα είναι να καλλιεργεί κρίση, σοφία και δημοκρατική ευθύνη, ενώ σημείωσε: «Χρειαζόμαστε παιδεία για να μπορούμε να χρησιμοποιούμε εμείς την τεχνολογία με υπευθυνότητα και όχι η τεχνολογία να μας χειραγωγεί».

Διαβάστε: Γιαννακοπούλου για την αναθεώρηση του άρθρου 16: "Λέμε ναι στα ΑΕΙ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, αλλά όχι στα κερδοσκοπικά, επιστημονικά Πανεπιστήμια που προτείνει η ΝΔ"

Η δημοκρατική Παιδεία και το όραμα για τα πανεπιστήμια

Αναφερόμενος στις συζητήσεις του φετινού Συμποσίου της Σύμης, ο Γιώργος Παπανδρέου περιέγραψε το όραμα μιας δημοκρατικής Παιδείας, επισημαίνοντας ότι «η δημοκρατία δεν διδάσκεται - βιώνεται». Τόνισε την ανάγκη για «δημοκρατικά σχολεία που μοιάζουν με την κοινωνία που θέλουμε - σεβασμός, διάλογος, συμμετοχή, εμπιστοσύνη», αναφερόμενος και στη μεταρρύθμιση της συναίνεσης του ΠΑΣΟΚ το 2010 και το 2011. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι «αν το δημόσιο σύστημα μείνει άκαμπτο όπως σήμερα, το κενό δεν θα μείνει κενό», καθώς τότε οι εμπορικές ψηφιακές πλατφόρμες θα καλύψουν το πεδίο, δημιουργώντας ανισότητες μεταξύ μαθητών.

Η πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 16

Αναφερόμενος στην αλλαγή του άρθρου 16, την οποία είχε υποστηρίξει ήδη από τη δεκαετία του 2000, ο κ. Παπανδρέου εξήγησε ότι «όπως ισχύει, δεν κατοχυρώνει απλώς το δημόσιο πανεπιστήμιο - κατοχυρώνει το κρατικιστικό γραφειοκρατικό μοντέλο» και απαγορεύει σε οποιονδήποτε άλλον, πλην του κράτους, να υπηρετήσει την ανώτατη εκπαίδευση. Θέτοντας το ερώτημα αν το πανεπιστήμιο υπάρχει «για να παράγει τίτλους ή για να υπηρετεί την κοινωνία και τη γνώση ως κοινό αγαθό», παρουσίασε την πρόταση του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.

Τα τέσσερα βασικά σημεία της πρότασης

«Πρώτον: τέλος στο κρατικό ασφυκτικό μονοπώλιο - αλλά όχι υπέρ της αγοράς. Γιατί να μην μπορεί ένας συνεταιρισμός να ιδρύσει πανεπιστήμιο; Μια περιφέρεια; Ένα εργατικό κέντρο; Ένα επιμελητήριο; Ένα κοινωφελές ίδρυμα; Μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια - ιδρυμένα από την ίδια την κοινωνία, για την κοινωνία.

Δεύτερον: ρητά όχι στα κερδοσκοπικά πανεπιστήμια. Ένα ίδρυμα με κύριο σκοπό το κέρδος θα κυνηγήσει το φθηνό και το εμπορικά ελκυστικό -θα πάει με το ρεύμα- και όχι το αναγκαίο και το βαθύ το εθνικό - για τον ελληνισμό. Η γνώση είναι κοινό αγαθό: δεν το θέλουμε εμπόριο, δεν το θέλουμε να γίνεται μέρισμα. Και ας το πούμε καθαρά: ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας δεν είναι ιδεοληψία του παρελθόντος - είναι η διεθνής κανονικότητα των πιο σοβαρών πανεπιστημίων του κόσμου. Πλουραλισμός ναι· ιδιωτικοποίηση όχι.

Τρίτον: πραγματικό αυτοδιοίκητο - και για τα δημόσια πανεπιστήμια. Να τα ελευθερώσουμε, να είναι αυτόνομα - με λογοδοσία για αποτελέσματα, όχι γραφειοκρατικές διαδικασίες: ανεξάρτητη πιστοποίηση αντί για προληπτικό υπουργικό έλεγχο, και εσωτερική δημοκρατία με ουσία. Το πανεπιστήμιο ως εργαστήριο της συμμετοχικής δημοκρατίας που χρειάζεται όλη η χώρα.

Και τέταρτον: ισχυρότερη -όχι ασθενέστερη- δημόσια αποστολή. Η συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι υποχώρηση του δημοσίου· είναι ο όρος για την αναγέννησή του: εθνικός στρατηγικός σχεδιασμός, ισχυρότερα περιφερειακά πανεπιστήμια, διά βίου μάθηση για όλους - ένα δημόσιο σύστημα με την αυτοπεποίθηση να ηγείται ενός πλουραλιστικού οικοσυστήματος, αντί να διαχειρίζεται ένα μονοπώλιο».

Άννα Διαμαντοπούλου: «Αριστοτέλης και Τεχνητή Νοημοσύνη - Το Πανεπιστήμιο του Μέλλοντος»

«Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση πρέπει να ξεκινούν από το πανεπιστήμιο. Γιατί από εκεί θα βγουν οι αυριανοί δάσκαλοι, οι καθηγητές, οι γιατροί, οι μηχανικοί, οι δικαστές, οι ερευνητές, οι επιχειρηματίες, οι πολιτικοί», τόνισε η Άννα Διαμαντοπούλου, στην εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής «Η Παιδεία Αλλάζει (σ)την Ελλάδα: Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ» η οποία φιλοξενήθηκε στο Ωδείο Αθηνών. «Το πανεπιστήμιο δεν είναι το τέλος της εκπαιδευτικής διαδρομής. Είναι η αρχή του μέλλοντος μιας χώρας», συμπλήρωσε η πρώην υπουργός Παιδείας υπερασπιζόμενη πλήρως τη μεταρρύθμιση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ το 2012. Σημείωσε ωστόσο, ως αιχμή για την ανατροπή της, ότι γίνονται μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται αλλά πάντα είναι μισές μεταρρυθμίσεις. «Τις αλλάζουμε πριν προλάβουμε να αξιολογηθούν. Τις καταργούμε πριν προλάβουν να αποδώσουν. Κάθε κυβέρνηση αισθάνεται ότι πρέπει να ξεκινήσει από την αρχή. Δεν ξεκινήσαμε γράφοντας έναν νόμο», προσέθεσε η κα Διαμαντοπούλου ενώ ανέφερε ότι σήμερα θα άλλαζε πολλά γιατί 15 χρόνια μετά άλλαξε ο κόσμος.

Επισήμανε εύγλωττα ότι σήμερα η κεντρική ιδέα για το πανεπιστήμιο είναι «Αριστοτέλης και Τεχνητή Νοημοσύνη. Όχι Αριστοτέλης ή Τεχνητή Νοημοσύνη». «Ο Αριστοτέλης μας δίδαξε να θέτουμε τα σωστά ερωτήματα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς βοηθά να βρίσκουμε απαντήσεις με μια ταχύτητα που μέχρι χθες ήταν αδιανόητη» σημείωσε τονίζοντας «Το μέλλον ανήκει σε εκείνους που θα μπορούν να συνδυάζουν και τα δύο» και προσέθεσε: «Η τεχνολογία δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες. Αλλά δημιουργεί και έναν μεγάλο κίνδυνο. Να αρχίσουμε να αγοράζουμε προσόντα αντί να αποκτούμε γνώση. Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ο νέος ιστορικός ρόλος του δημόσιου πανεπιστημίου».

«Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανίσουμε τις ιδεολογικές διαφορές. Είναι να μπορέσουμε, παρά τις διαφορές μας, να συμφωνήσουμε στα θεμελιώδη. Ότι η παιδεία είναι εθνική υπόθεση. Ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι θεσμός δημοκρατίας, ανάπτυξης και κοινωνικής κινητικότητας. Ότι οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις χρειάζονται χρόνο, αξιολόγηση και συνέχεια. Η Ελλάδα δεν έχει πια την πολυτέλεια ούτε της καθυστέρησης ούτε της ασυνέχειας. Χρειάζεται μια νέα εθνική συμφωνία για το πανεπιστήμιο του μέλλοντος», κατέληξε η Άννα Διαμαντοπούλου.