Στο πλαίσιο της συζήτησης για την Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής, ο πρώην πρωθυπουργός και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, τοποθετήθηκε σχετικά με τις νέες ρυθμίσεις ελέγχου των προϊόντων κάνναβης. Οι διατάξεις αυτές έχουν ενσωματωθεί στο νομοσχέδιο που αφορά τον Προσωπικό Βοηθό για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ).

Διαβάστε: Ναρκωτικά: Πώς αλλάζει ο χάρτης στην Ελλάδα - Κυριαρχούν κάνναβη και κοκαΐνη, νέος "πονοκέφαλος" τα συνθετικά κανναβινοειδή

Κατά την ομιλία του, ο κ. Παπανδρέου αναγνώρισε ως θετικό βήμα τις προβλέψεις που στοχεύουν στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των νοθευμένων, των λεγόμενων «ψεκασμένων» προϊόντων, καθώς και των συνθετικών κανναβινοειδών με άγνωστη και επικίνδυνη χημική σύνθεση. Παρ' όλα αυτά, άσκησε έντονη κριτική στην κεντρική φιλοσοφία του νομοσχεδίου, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει προσκολλημένο σε ξεπερασμένα μοντέλα καταστολής.

Αναφερόμενος στην ανάγκη για ριζική αλλαγή πλεύσης και παρουσιάζοντας τις επτά προτάσεις του για τη διαφοροποίηση της εθνικής στρατηγικής γύρω από την κάνναβη, ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ορθώς προβλέπονται έλεγχοι. Όμως το κεφάλαιο παραμένει εγκλωβισμένο στην ίδια παλιά, αποτυχημένη λογική: περισσότερες απαγορεύσεις, ευρύτερες ποινικές διατάξεις, αυστηρότερες κυρώσεις. Δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος».

Όπως ανέφερε, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν η Πολιτεία εγκρίνει τη χρήση κάνναβης, αλλά ποιος ελέγχει την αγορά και καθορίζει τη σύνθεση, την ισχύ, την τιμή και τους αποδέκτες των προϊόντων.

«Τα παράνομα δίκτυα καθορίζουν τι πωλείται, πόσο ισχυρό είναι, με τι νοθεύεται, σε ποιον πωλείται, ακόμη και σε ανηλίκους, και σε ποια τιμή. Αυτά εισπράττουν τα κέρδη. Αυτά ξεπλένουν το μαύρο χρήμα. Η απαγόρευση δεν εξαφάνισε την αγορά. Την παρέδωσε στη μαφία», υποστήριξε.


Γιώργος Παπανδρέου για κάνναβη: "Η ίδια η διαδικασία γίνεται τιμωρία"

Ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε κριτική στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, σημειώνοντας ότι το άρθρο 29 του νόμου 4139/2013 εξακολουθεί να προβλέπει ποινή φυλάκισης έως πέντε μήνες για την κατοχή, τη χρήση ή την καλλιέργεια κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση. «Μικρή ποινή, θα πείτε. Δεν είναι μικρή για τον δεκαεννιάχρονο που συλλαμβάνεται. Δεν είναι μικρή για την οικογένειά του. Προσαγωγή, δακτυλοσκόπηση, δικηγόροι, δικαστήριο, στιγματισμός, φόβος για το μέλλον. Ακόμη κι αν δεν υπάρξει καταδίκη, η ίδια η διαδικασία είναι η τιμωρία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επισήμανε ότι το υφιστάμενο σύστημα ενδέχεται να αντιμετωπίζει αυστηρότερα τον συστηματικό χρήστη, δηλαδή, όπως είπε, εκείνον που έχει μεγαλύτερη ανάγκη από υποστήριξη και υπηρεσίες υγείας. «Ένα ζήτημα κοινωνικό, ψυχολογικό και υγειονομικό το αντιμετωπίζουμε αστυνομικά. Είναι αυτή πολιτική δημόσιας υγείας;», διερωτήθηκε.

Σύμφωνα με τον βουλευτή της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το άρθρο 84 «συμπεριλαμβάνει ακόμη και την «αγορά» μη επιτρεπόμενων προϊόντων και παραπέμπει στις ποινές του άρθρου 20 του νόμου περί ναρκωτικών. Το άρθρο 89 παραπέμπει, γενικόλογα, στο ίδιο άρθρο. Όμως το άρθρο 20 προβλέπει κάθειρξη τουλάχιστον οκτώ ετών και χρηματική ποινή έως 300.000 ευρώ. Ρωτώ λοιπόν ευθέως την κυβέρνηση: Θέλετε να δημιουργήσετε τον κίνδυνο ένας αγοραστής να αντιμετωπιστεί ως διακινητής; Θέλετε μια παράβαση επισήμανσης σε προϊόν CBD από ένα νόμιμο κατάστημα να οδηγεί σε μεταχείριση αντίστοιχη με εκείνη οργανωμένου εγκληματικού δικτύου; Η ίδια ποινή για ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές είναι κατάλυση της αναλογικότητας. Είναι κάκιστη νομοθέτηση» επισήμανε ο κ. Παπανδρέου.

"Καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη"

Σημείωσε, επίσης, ότι καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη, ούτε η κάνναβη, ούτε το αλκοόλ και ο καπνός που πωλούνται νόμιμα.. Οι πραγματικοί κίνδυνοι της κάνναβης είναι η έναρξη σε μικρή ηλικία, η καθημερινή, μακροχρόνια χρήση, τα προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε THC, η οδήγηση υπό την επήρεια, τα νοθευμένα με συνθετικές ουσίες προϊόντα και «για ακριβώς αυτούς τους λόγους απαιτείται ρύθμιση: Γιατί στην παράνομη αγορά δεν υπάρχει εργαστηριακός έλεγχος. Δεν υπάρχει ετικέτα. Δεν υπάρχει γνωστή περιεκτικότητα. Δεν υπάρχει έλεγχος ηλικίας. Δεν υπάρχει ανάκληση παρτίδας. Δεν υπάρχει υπεύθυνος παραγωγός».

Η απαγόρευση, τόνισε ο πρώην πρωθυπουργό «δεν καταργεί τον κίνδυνο. Καταργεί τη δυνατότητα της Πολιτείας να τον ελέγξει. Και η ψευδαίσθηση ότι η αστυνομία θα ελέγξει την αγορά καταρρέει μπροστά σε ένα γεγονός: ναρκωτικά διακινούνται ακόμη και μέσα στις φυλακές».

Ακολούθως σημείωσε ότι «η απαγόρευση δημιουργεί την επαφή με τους παράνομους διακινητές, και άρα και την ευκαιρία του διακινητή να του πλασάρει σκληρό ναρκωτικό» ενώ «η νόμιμη, ελεγχόμενη διάθεση σπάει αυτή τη σύνδεση. Απομακρύνει τον χρήστη από τον διακινητή. Αφαιρεί πελατεία και έσοδα από τη μαφία. Γι’ αυτό, άλλωστε, η μαφία είναι ο πιο ένθερμος υποστηρικτής της απαγόρευσης. Από την αποποινικοποίηση χάνει – και χάνει πολλά. [. . .] Και όπου υπάρχουν τέτοια κέρδη, υπάρχει – αποδεδειγμένα, όχι θεωρητικά – διαφθορά: από τον αστυνομικό, στον δικαστή, θα προσθέσω και στον πολιτικό. [. . .] Τα ισχυρότερα δίκτυα διακινητών έχουν συμφέρον να κυνηγηθεί η κάνναβης. Και να την αντικαταστήσουν με άλλα πιο κερδοφόρα, πιο επικίνδυνα και πιο εθιστικά»

Αναφέρθηκε ακόμα σε όσα «ακούγονται, ιδίως για τουριστικές περιοχές και νησιά, καταγγελίες ότι οι επιχειρήσεις στοχεύουν την κάνναβη την ώρα που αυξάνεται η διαθεσιμότητα κοκαΐνης – εκεί όπου βρίσκεται το μεγάλο κέρδος. Δεν τις υιοθετώ ως γεγονότα. Ζητώ να ερευνηθούν. Και ζητώ από την κυβέρνηση στοιχεία: πόσες επιχειρήσεις ανά ουσία; Πόσες καταγγελίες εξέτασε η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων; Αν δεν έχετε τα στοιχεία, δεν ξέρετε αν η πολιτική σας λειτουργεί. Αν τα έχετε, δημοσιοποιήστε τα».


Το παράδειγμα της Πορτογαλίας που η αποποινικοποίηση της κάνναβης και η επένδυση στην πρόληψη άλλαξαν το τοπίο από το 2001

Μεταφέροντας στην κοινοβουλευτική επιτροπή τη διεθνή εμπειρία, είπε ότι η Πορτογαλία αποποινικοποίησε την προσωπική χρήση όλων των ουσιών το 2001 και επένδυσε σε πρόληψη και θεραπεία. «Η Πορτογαλία δεν έγινε "Μέκκα των ναρκωτικών", όπως προφήτευαν οι κινδυνολόγοι. Έγινε υπόδειγμα δημόσιας υγείας». Ο Καναδάς νομιμοποίησε και ρύθμισε την κάνναβη το 2018. Πριν τη ρύθμιση, μόλις το ένα πέμπτο των αγορών γινόταν από νόμιμες πηγές· μέσα σε λίγα χρόνια, η μεγάλη πλειονότητα της αγοράς πέρασε στο νόμιμο, ελεγχόμενο κύκλωμα.

Η χρήση στους ανηλίκους 15-17 ετών δεν αυξήθηκε. Δισεκατομμύρια αφαιρέθηκαν από το οργανωμένο έγκλημα και προστέθηκαν στη νόμιμη οικονομία. Στις ΗΠΑ, 24 πολιτείες έχουν ρυθμίσει την αγορά. Έχουν εισπράξει πάνω από 28 δισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους – χρήματα που χρηματοδοτούν σχολεία, προγράμματα πρόληψης, απεξάρτηση, υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Χρήματα που πριν πήγαιναν στα καρτέλ. Στην Ευρώπη, η Γερμανία ρύθμισε την κατοχή και την καλλιέργεια το 2024. Η Μάλτα, το Λουξεμβούργο, η Τσεχία, η Ελβετία και η Ολλανδία κινούνται σε ανάλογες κατευθύνσεις. Η Ευρώπη αλλάζει σελίδα. Θα μείνουμε εμείς προσκολλημένοι σε μια πολιτική που απέτυχε παντού; Η επιτυχία μιας πολιτικής για τα ναρκωτικά δεν μετριέται με τα γραμμάρια που κατασχέθηκαν, ούτε με τους νέους που σύρθηκαν στο αστυνομικό τμήμα. Μετριέται με το πόσο συρρικνώθηκε η παράνομη αγορά. Πόσα εγκληματικά έσοδα δεσμεύθηκαν. Πόσο περιορίστηκε η πώληση σε ανηλίκους. Πόσο μειώθηκαν τα νοθευμένα προϊόντα και οι νοσηλείες» είπε ο κ. Παπανδρέου.

"Να τιμωρείται το οργανωμένο έγκλημα, όχι ο χρήστης"

Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο Γιώργος Παπανδρέου υπογράμμισε ότι δεν ζητεί αδιαφορία απέναντι στη χρήση, αλλά πραγματικό έλεγχο της παραγωγής, της σύνθεσης και της ισχύος των προϊόντων, καθώς και αυστηρή προστασία των ανηλίκων. «Η αποποινικοποίηση του χρήστη δεν είναι υποχώρηση απέναντι στη μαφία. Είναι το πρώτο βήμα για να της πάρουμε τον χρήστη από τα χέρια», είπε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η κρατική ρύθμιση δεν αποτελεί προώθηση της κάνναβης, αλλά προσπάθεια ανάκτησης ενός ελέγχου που σήμερα βρίσκεται στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος. «Μια πολιτική που τιμωρεί τον χρήστη αλλά διατηρεί τα κέρδη του διακινητή δεν είναι πολιτική κατά των ναρκωτικών. Μια πολιτική που μπορεί να καταστρέψει τη ζωή ενός νέου για προσωπική χρήση, ενώ αφήνει ανέγγιχτη τη διαδρομή του μαύρου χρήματος, είναι άδικη και αναποτελεσματική», σημείωσε.

«Αυτό το νομοσχέδιο είναι μια ευκαιρία να αλλάξουμε κατεύθυνση. Όχι να χαλαρώσουμε τον έλεγχο, αλλά να τον κάνουμε επιτέλους πραγματικό. Για την υγεία των νέων, για την προστασία των οικογενειών, για την αξιοπιστία των θεσμών και για μια Πολιτεία που τιμωρεί το οργανωμένο έγκλημα, όχι τον άνθρωπο που χρειάζεται ενημέρωση, προστασία ή βοήθεια», κατέληξε.


Οι επτά προτάσεις του Γιώργου Παπανδρέου

Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε επτά προτάσεις για την αλλαγή της πολιτικής απέναντι στην κάνναβη:

  1. Άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
  2. Αφαίρεση της αγοράς για προσωπική χρήση από το άρθρο 84 και ρητή εξαίρεση του χρήστη από τις ποινές του άρθρου 20.
  3. Αντικατάσταση του άρθρου 89 με ένα κλιμακωτό σύστημα, το οποίο θα προβλέπει διοικητικές κυρώσεις για κανονιστικές παραβάσεις και αυστηρές ποινές για την εν γνώσει εμπορική διακίνηση επικίνδυνων ή νοθευμένων ψυχοτρόπων προϊόντων.
  4. Υποχρεωτικό εργαστηριακό έλεγχο κάθε παρτίδας για THC, CBD, συνθετικά κανναβινοειδή, φυτοφάρμακα και βαρέα μέταλλα, με πλήρη ιχνηλασιμότητα και δυνατότητα άμεσης ανάκλησης.
  5. Απαγόρευση της διαφήμισης, αυστηρή προστασία των ανηλίκων, έλεγχο ηλικίας και ουσιαστική ενημέρωση για τους κινδύνους.
  6. Δημιουργία ενός αυστηρά ρυθμιζόμενου συστήματος νόμιμης διάθεσης σε ενηλίκους, χωρίς επιθετική εμπορευματοποίηση και με έλεγχο της παραγωγής, της περιεκτικότητας, της τιμής, των σημείων διάθεσης και της προέλευσης των κεφαλαίων.
  7. Παύση των εκκρεμών διώξεων και διαγραφή των σχετικών καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που θα πάψουν να αποτελούν αδίκημα.