Τα πυρά του στην κυβέρνηση εξαπέλυσε ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, ενώ ταυτόχρονα απηύθυνε κάλεσμα προς όλους λέγοντας χαρακτηριστικά: «Ελάτε να γράψουμε μαζί το Σύνταγμα των παιδιών μας. Όχι απλώς για μια διαφορετική κυβέρνηση - αλλά για έναν διαφορετικό δημοκρατικό και δίκαιο τρόπο να κυβερνιέται η Ελλάδα». Παράλληλα υποστήριξε ότι «ο πολίτης δεν χρειάζεται σωτήρες, νέους ή παλιούς. Χρειάζεται δύναμη, φωνή και θεσμούς που τον απελευθερώνουν αντί να τον εξαρτούν».

Διαβάστε: Άγρια κόντρα Βορίδη & Μάντζου: "Η αντίφαση του ΠΑΣΟΚ φανερώνει πολιτική δειλία" - "Δεν θέλουμε λευκές επιταγές"

Γιώργος Παπανδρέου: "Πυρά" προς τη ΝΔ

Την ίδια ώρα ο πρώην πρωθυπουργός έκανε αναφορά σε μία σειρά από ζητήματα που έχουν απασχολήσει το τελευταίο διάστημα τον δημόσιο διάλογο λέγοντας ότι «ξεκινώ με μια διαπίστωση. Ο κ. Μητσοτάκης, με δηλώσεις του, επιστράτευσε τη συνταγματική αναθεώρηση ως εργαλείο να χτυπήσει - όπως λέει - το βαθύ κράτος και τις χρόνιες παθογένειες. Ας μιλήσουμε καθαρά συνάδελφοι. Δεν είναι το Σύνταγμα που ευθύνεται για το νέο-δημοκρατικό κλέψιμο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, την παρακολούθηση των πολιτών με Predator, τον ανοχύρωτο σιδηρόδρομο στα Τέμπη, τις απευθείας αναθέσεις σε ημέτερους, την ενεργειακή πολιτική για τους λίγους - αντί για την ενεργειακή δημοκρατία των πολλών. 

Όπως δεν ήταν το Σύνταγμα το 2009 που παραποίησε τα δημοσιονομικά στοιχεία για το έλλειμμα, και στέρησε την Ελλάδα κάθε ίχνους αξιοπιστίας στην Ευρώπη - διεθνώς και μας οδήγησε στον αναγκαστικό δανεισμό. Τη γαλανόλευκη σημαία - κύριοι της ΝΔ - δεν την προστατεύουν με νομικά τερτίπια, και μεγάλα λόγια, προστατεύεται με τις πράξεις μας. Εσείς προκαλέσατε και προκαλείτε τον διασυρμό του έθνους. Κανένα Σύνταγμα δεν σας έφταιξε. Η αντίληψη σας ενέχεται για το πώς κυβερνιέται η χώρα: με συγκεντρωτισμό, με αυθαιρεσία, με αδιαφάνεια, με νομή της εξουσίας».

«Μήπως το βαθύ κράτος είσαστε εσείς κύριοι της ΝΔ; Πέραν της πατρίδας μας, είναι οδυνηρό, να βλέπω την συστηματική υπονόμευση και αιχμαλωσία των δημοκρατικών θεσμών από δυνάμεις πλουτοκρατικές και νεο-φασίζουσες. Παράδειγμα οι Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρώπη προσφάτως η Ουγγαρία του Ορμπαν, όπως και της γειτονικής Τουρκίας. Υπονόμευση του κράτους δικαίου, της ελευθερίας του τύπου, διεθνούς δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, εκλογικών συστημάτων στα μέτρα των κυβερνώντων, χρήση της εξουσίας για προσωπικό πλουτισμό των ηγεμόνων» τόνισε στη συνέχεια.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Παπανδρέου «το φαινόμενο αυτό έχει όνομα: Διολισθαίνουμε - από το κράτος δικαίου στο δίκαιο του ισχυρού. Στην Ελλάδα αυτή η νόσος έχει βαθιές ρίζες, και έχουμε οδυνηρή εμπειρία αυτών των αντιλήψεων. Για αυτό και το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στον αντίποδα αυτής της πολιτικής. Το ΠΑΣΟΚ, όπως διαπιστώσατε από τους εισηγητές μας, θέλει αλλαγές στο Σύνταγμα. ‘Ετοιμοι να συνεργαστούμε για αυτές. Με μια προϋπόθεση. Ότι ενισχύουν του δημοκρατικούς θεσμούς, το κράτος δικαίου, την προστασία του πολίτη από την αυθαιρεσία και την ανέχεια».

Ακόμη τόνισε ότι «η Νέα Δημοκρατία είχε μια ευκαιρία: να αποτυπώσει στο Σύνταγμα μια άλλη αντίληψη εξουσίας και ήθους. Δεν την αξιοποίησε. Κρίνετέ την με ένα κριτήριο: ενισχύει τη δημοκρατία μας ή την κρατά αιχμάλωτη; Απελευθερώνει τον πολίτη ή τον θέλει εξαρτημένο; Τέσσερα σημεία, αποκαλυπτικά των προθέσεων: Πρώτον, ο πολίτης δεν υπάρχει πουθενά. Σε ολόκληρη την πρόταση, ούτε μία διάταξη δεν του δίνει λόγο. Και στους δήμους μοιράζει βάρη κρατώντας την εξουσία: φόρους ναι, εγγυημένους πόρους όχι. Ταυτόχρονα, δικαστικό ελεγκτήριο εισόδου - για τα κόμματα των άλλων. Δεύτερον, το άρθρο 86. Η δίωξη υπουργών παραμένει «με απόφαση της Βουλής, με ονομαστική ψηφοφορία».

Με απλά λόγια: ο ελεγχόμενος κρατά ο ίδιος το κλειδί του ελέγχου του. Και ονομαστική, για να ελέγχονται και οι δικοί τους βουλευτές - να μην υπάρξουν «εκπλήξεις», σαν αυτές που είδαμε. Τρίτον, οι ανεξάρτητες αρχές. Στο άρθρο 101Α, καμία υπερπλειοψηφική εγγύηση. Το ενδεχόμενο κομματικών επιλογών μένει τεχνηέντως ανοιχτό. Δεν θέλουν αρχές που ελέγχουν την εξουσία· θέλουν αρχές που τη βολεύουν. Και τέταρτον, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον θέλουν «ενοποιητικό» - αλλά καμία συναίνεση δεν γίνεται υποχρεωτική. Διακηρύσσεται η συναίνεση· αποκλείεται ο μηχανισμός που θα την εγγυόταν».

"Βίβλος των Συνταγματικών Αλλαγών"

Όπως υποστήριξε ο πρώην πρωθυπουργός «εμείς δίνουμε την αντίθετη απάντηση - και θα τη δώσουμε, άρθρο προς άρθρο, μέσα στην αναθεωρητική Βουλή. Καταθέτουμε αυτό που κανείς άλλος δεν κατέθεσε: Εγώ το χαρακτηρίζω ολοκληρωμένο σχέδιο επαναθέσμισης της δημοκρατίας. Μια "Βίβλος των Συνταγματικών Αλλαγών". Κάθε πρότασή μας απαντά στο ίδιο ερώτημα: πώς λογοδοτεί και επιστρέφει η εξουσία στον πολίτη. 

Πρώτον, με φωνή. Προτείνω (και ως Εισηγητής για την Δημοκρατία στο Συμβούλιο της Ευρώπης) έναν τέταρτο θεσμικό άξονα, δίπλα στη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική λειτουργία: τη διαβουλευτική και συμμετοχική δημοκρατία. Μόνιμες συνελεύσεις πολιτών με κλήρωση - όπως στην αρχαία Αθήνα, όπως σήμερα στην Ιρλανδία, τη Γαλλία, το Βέλγιο. Συμμετοχικούς προϋπολογισμούς σε κάθε δήμο. Ψηφιακή διαβούλευση για κάθε νομοσχέδιο. Και κάτι που δεν υπάρχει σήμερα πουθενά: όταν οι πολίτες γνωμοδοτούν, Βουλή και Κυβέρνηση υποχρεώνονται να απαντούν - αιτιολογημένα. Η φωνή του πολίτη παύει να χάνεται στο συρτάρι. Και μαζί, ουσιαστική αποκέντρωση: η Αυτοδιοίκηση ως το οξυγόνο της δημοκρατίας μας. 

Δεύτερον, με ασφάλεια. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα, ώστε καμία κυβέρνηση να μην μπορεί να το αποδομήσει με απλό νόμο. Η στέγη γίνεται συνταγματική υποχρέωση του Κράτους. Η ενέργεια γίνεται δικαίωμα: κανένα νοικοκυριό στο κρύο και στο σκοτάδι. Η προστασία από την έμφυλη βία, υποχρέωση της Πολιτείας. Γιατί δεν υπάρχει δημοκρατία με πολίτες που φοβούνται. 

Τρίτον, Με Παιδεία δημοκρατική παντού, απελευθερωμένη από τον κρατικό συγκεντρωτισμό αλλά με σκοπό κοινωνικό - όχι κερδοσκοπικό.

Τέταρτον, με έλεγχο πάνω στην τεχνολογία που μας ελέγχει. Χάρτης ψηφιακών δικαιωμάτων: προστασία από την ψηφιακή χειραγώγηση· ανθρωποκεντρική τεχνητή νοημοσύνη με υποχρέωση διαφάνειας και εξήγησης· ρητή απαγόρευση της μαζικής επιτήρησης, της κοινωνικής βαθμολόγησης, της αλγοριθμικής στρέβλωσης της εκλογικής βούλησης. Καμία εξουσία, κρατική ή ιδιωτική, δεν μένει αόρατη και ανεύθυνη. 

Πέμπτον, με φως. Η Διαύγεια γίνεται συνταγματική υποχρέωση: κάθε δαπάνη, κάθε σύμβαση, κάθε απόφαση, ορατή εξ ορισμού. Και η ευθύνη των υπουργών φεύγει από τα κόμματα. Τη δίωξη δεν θα την αποφασίζουν οι συνάδελφοι του ελεγχόμενου, αλλά δικαστικό συμβούλιο με κλήρωση - την αρχαιότερη δημοκρατική τεχνολογία αυτού του τόπου. Αυτήν που κανείς δεν προεξοφλεί και κανείς δεν εξαγοράζει.

Εκτον, με προστασία του κοινού μας πλούτου. Η δημόσια γη, οι αιγιαλοί, τα δάση, τα κοινόχρηστα παύουν να είναι λάφυρο και γίνονται αυτό που πάντα ήταν: η προίκα των παιδιών μας. Αξιοποίηση ναι· ξεπούλημα ποτέ ξανά. Και, έβδομο, με άλλο μέτρο της προόδου. Η Βουλή να υποχρεούται - συνταγματικά - να συνυπολογίζει, μαζί με τον Προϋπολογισμό, ετήσια Έκθεση Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Ευημερίας: τις ανισότητες, την επιβάρυνση της στέγης, τον κόσμο που παραδίδουμε στην επόμενη γενιά. Γιατί ένα ΑΕΠ που ανεβαίνει λίγοι πλουτίζουν ενώ η κοινωνία βουλιάζει δεν είναι πρόοδος».

"Η δημοκρατία μας είναι αιχμάλωτη"

Όπως είπε ο Γιώργος Παπανδρέου το Σχέδιο του ΠΑΣΟΚ «δεν ρωτά ποιος κυβερνά, ορίζει πως κυβερνιέται - και πως κυβερνά - ένας ελεύθερος λαός. Τι σχέση έχει, θα μου πείτε, το Σύνταγμα με την καθημερινότητά μας; Σε σένα που δεν σου φτάνει ο μισθός. Που ψάχνεις σπίτι και δεν βρίσκεις. Που περίμενες ώρες σε ένα νοσοκομείο που κάποτε ήταν το καμάρι της χώρας. Που είδες σκάνδαλο πάνω στο σκάνδαλο να θάβεται. Έχει! Όταν η δημοκρατία μας είναι αιχμάλωτη. Αιχμάλωτη της υπερσυγκέντρωσης πλούτου και εξουσίας, της πελατειακής νομής του κράτους, της κλεπτοκρατίας. Αιχμάλωτη συμφερόντων που δεν τα εκλέγει κανείς και δεν λογοδοτούν πουθενά - και σήμερα, νέων ολιγαρχών της τεχνολογίας - που απέκτησαν τη δύναμη να κατακτούν τη σκέψη μας.

Το άδικο που νιώθεις δεν είναι τύχη. Είναι σύστημα. Βολεύει, βολεύει ένα ισχυρό κατεστημένο. Και η αιχμαλωσία έχει νούμερα. Τέσσερις εταιρείες, το 70% της ενέργειας. Εφτά αλυσίδες, το 85% των τροφίμων. Τέσσερις τράπεζες, το 95% των εργασιών. Και σε τέσσερα χρόνια: τρόφιμα συν 30%, ενέργεια συν 40%. Και εδώ η σημασία του Συντάγματος. Η Αναθεώρηση του μπορεί να δημιουργήσει νέους κανόνες του παιχνιδιού. Εάν υπάρχει πολιτική βούληση να εφαρμόζεται από όλους μας - να μην παρακάμπτεται - θα ορίζει: τι επιτρέπεται και τι όχι, ποιος ελέγχει ποιον, πού σταματά η εξουσία και πού αρχίζουν τα δικαιώματά σου. Γίνεται έτσι θεμέλιο δημοκρατίας και δικαιοσύνης, πυξίδα και μοχλός».

Ακολούθως είπε ότι «γι' αυτό το διλημμα είναι καθαρό στην διαδικασία αναθεώρησης: Ποιον υπηρετεί το Σύνταγμα; Την εξουσία που θέλει να κυβερνά ανενόχλητη ή τον πολίτη που θέλει να την ελέγχει; Τους λίγους που νέμονται το κράτος ή τους πολλούς που πρέπει να υπηρετεί; Το χθες των χρόνιων παθογενειών ή το αύριο μιας νέας αρχής; Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα κρίνεται η αναθεώρηση – και κρίνεται ο καθένας μας».

Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι «οι επόμενες εκλογές θα αναδείξουν την αναθεωρητική Βουλή. Η ευκαιρία να αλλάξουμε το Σύνταγμα και να ξανα-θεμελιώσουμε τη δημοκρατία μας έρχεται σπάνια· είναι εδώ, τώρα, και θα κρίνει αν η Ελλάδα γίνει μια ευνομούμενη δημοκρατία. Αν κερδίζει την επόμενη δεκαετία ή τη χάνει. Γι' αυτό το ερώτημα της κάλπης δεν θα είναι απλά "ποιος θα κυβερνήσει" αλλά "πως θα κυβερνιέται η χώρα;" Ποιος μπορεί να ηγηθεί μιας τέτοιας αλλαγής; Η ιστορία έχει ήδη απαντήσει. Αυτός που θέσπισε την αξιοκρατία του ΑΣΕΠ, απέναντι στο ρουσφέτι. Τη Διαύγεια, που κατοχύρωσε το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει. Την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, που χτύπησε το πάρτι των φαρμακευτικών. Το ΕΣΥ και τη δωρεάν παιδεία: δικαιώματα για κάθε Έλληνα, αντί για προνόμια στους "δικούς μας". Την αποκέντρωση, με τον Καποδίστρια και τον Καλλικράτη. Τη συνταγματική κατοχύρωση των ανεξάρτητων αρχών. Και την πατριωτική φωνή που πρωτοστάτησε στις διεθνείς εξελίξεις».

Απευθυνόμενος στους βουλευτές κατέληξε λέγοντας ότι «με όσα λάθη θέλετε να μας χρεώσετε - και υπήρξαν - είμαστε η μόνη δύναμη που κυβέρνησε αυτόν τον τόπο και έβαλε όρια στην αυθαιρεσία της εξουσίας. Συνδύασε την ανατροπή με τη θεσμική δημοκρατία. Κινητοποίησε τον λαό, αντί να τον διαχειρίζεται από τα πάνω. Θεσμοί, όμως, που στη συνέχεια υπονομεύτηκαν συνειδητά. Γι' αυτό - πάντα - η δημοκρατία απαιτεί καθημερινή, ζωντανή μάχη. Σε αυτήν καλούμε κάθε προοδευτική - δημοκρατική δύναμη».