Η κλιμάκωση των τουρκικών κινήσεων στο Αιγαίο, σε συνδυασμό με τη νέα ένταση στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ με επίκεντρο τη Συρία, δίνει πρόσθετο βάρος στην ήδη στενή ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία. Σε αυτήν τη συγκυρία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η επίσκεψη του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, στρατηγού Δημήτριου Χούπη, στο Ισραήλ, όπου είχε σειρά επαφών με την ισραηλινή στρατιωτική και αμυντική ηγεσία και συναντήθηκε με τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ, αντιστράτηγο Εγιάλ Ζαμίρ. 

Διαβάστε: Δημήτρης Χούπης: Επισκέφθηκε το Ισραήλ ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ - Στο επίκεντρο η διμερής συνεργασία (Εικόνες)

Μήνυμα ισχύος στην Τουρκία από Αθήνα - Ιερουσαλήμ: Συνομιλίες του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ με την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ

Η επίσκεψη Χούπη εντάσσεται στην ήδη στενή στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών και δεν συνδέεται επισήμως με τις τελευταίες τουρκικές κινήσεις. Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, έχει τη δική της σημασία, καθώς Ελλάδα και Ισραήλ βρίσκονται αντιμέτωπες, για διαφορετικούς λόγους, με την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει το περιφερειακό της αποτύπωμα, από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Συρία.

Κατά την επίσκεψή του, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ συναντήθηκε με τον Εγιάλ Ζαμίρ, ενώ είχε επαφές και με τον γενικό διευθυντή του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, υποστράτηγο ε.α. Αμίρ Μπαράμ, καθώς και με τον διευθυντή Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας, ταξίαρχο ε.α. Γιαΐρ Κούλας. Στο επίκεντρο βρέθηκε η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ και η περαιτέρω ανάπτυξή της, με το ΓΕΕΘΑ να υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της εδραιωμένης στρατιωτικής σχέσης των δύο χωρών και την προσήλωσή τους στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Για την Αθήνα, το νέο δεδομένο των τελευταίων ημερών είναι η απόφαση της Άγκυρας να ανακηρύξει, ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο, δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει παράνομη την εγκαθίδρυσή τους στον βαθμό που οι τουρκικές χαράξεις εκτείνονται πέραν των χωρικών υδάτων της Τουρκίας, τόσο σε διεθνή ύδατα όσο και, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, σε περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας.


Διεκδικήσεις Άγκυρας

Πέρα από την ίδια την ανακήρυξη των πάρκων, στην Αθήνα η κίνηση εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της Άγκυρας να επαναφέρει στο προσκήνιο τις πάγιες θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες, την υφαλοκρηπίδα και την επήρεια των ελληνικών νησιών. Η εξέλιξη έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει συνολικά τον περιφερειακό της ρόλο, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Την ίδια ώρα, η ένταση ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ έχει περάσει πλέον στο πεδίο της Συρίας. Το Ισραήλ έπληξε την αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία, με το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου να υποστηρίζει ότι η Δαμασκός βρισκόταν στα πρόθυρα παραβίασης του συμφωνημένου status quo ασφαλείας, επιτρέποντας την ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στη συγκεκριμένη εγκατάσταση. Η ισραηλινή πλευρά ανέφερε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια της χώρας, καθιστώντας σαφή την ανησυχία του Τελ Αβίβ για το ενδεχόμενο διεύρυνσης του τουρκικού στρατιωτικού αποτυπώματος στη Συρία. Η ύπαρξη αυτών των ισραηλινών εκτιμήσεων, ωστόσο, δεν συνεπάγεται ότι έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα οριστική απόφαση της Άγκυρας για ανάπτυξη στρατευμάτων στη βάση.

Η Άγκυρα απέρριψε τις ισραηλινές αιτιάσεις, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες και κατηγορώντας το Ισραήλ ότι επιχειρεί να δικαιολογήσει τα πλήγματά του στη Συρία. Ωστόσο, το επεισόδιο αποτυπώνει το βάθος της αντιπαράθεσης των δύο χωρών για την επόμενη ημέρα στη Συρία. Η Τουρκία έχει αναπτύξει στενή σχέση με τη νέα συριακή ηγεσία και συμμετέχει, μεταξύ άλλων, στην εκπαίδευση των συριακών ενόπλων δυνάμεων, ενώ το Ισραήλ αντιμετωπίζει την προοπτική διευρυμένης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας ως ζήτημα που αγγίζει άμεσα τη δική του ασφάλεια.

Η στάση των ΗΠΑ

Η κατάσταση είναι αρκετά εύθραυστη ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες να εργάζονται για τη δημιουργία μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Συρίας. Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε το τελευταίο ισραηλινό πλήγμα «αχρείαστη κλιμάκωση», σημειώνοντας ότι η Τουρκία δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων και, βλέποντας ισραηλινά αεροσκάφη να κατευθύνονται προς τα σύνορά της, θα μπορούσε να είχε προετοιμάσει δική της αντίδραση. Κατά τον ίδιο, η ψυχραιμία που επιδείχθηκε απέτρεψε περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία αποκτά μεγαλύτερο ειδικό βάρος. Δεν πρόκειται για μια σχέση που διαμορφώθηκε εξαιτίας της σημερινής έντασης. Αθήνα και Τελ Αβίβ έχουν οικοδομήσει εδώ και χρόνια ένα σταθερό πλέγμα στρατιωτικής συνεργασίας, με κοινές ασκήσεις, συνεκπαιδεύσεις και συνεργασία σε κρίσιμους τομείς της άμυνας, ενώ μαζί με την Κυπριακή Δημοκρατία έχουν αναπτύξει ένα σταθερό τριμερές σχήμα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα εξακολουθεί να αποφεύγει να παρουσιάζει αυτήν τη σχέση ως έναν αντιτουρκικό άξονα. Ωστόσο, η ταυτόχρονη επαναφορά των τουρκικών θέσεων στο Αιγαίο και η ανοιχτή πλέον ανησυχία του Τελ Αβίβ για το ενδεχόμενο ενίσχυσης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία δημιουργούν μεγαλύτερο πεδίο σύγκλισης μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ. Σε αυτήν ακριβώς τη συγκυρία, η επίσκεψη Χούπη επιβεβαιώνει ότι η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών παραμένει ενεργή και συνεχίζει να εμβαθύνεται.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή