Όπως αναφέρει ο Όµηρος στην «Ιλιάδα», ο Αχιλλέας χρησιµοποίησε κατά τον Τρωικό Πόλεµο µια πανίσχυρη ασπίδα, που του τη σφυρηλάτησε ειδικά ο θεός Ήφαιστος και η οποία αποτελούνταν από πέντε διαφορετικά επίπεδα, για µεγαλύτερη αντοχή και ασφάλεια. Έτσι λοιπόν και η «Ασπίδα του Αχιλλέα», µε υψηλά επίπεδα ασφαλείας, από σχεδιασµός γίνεται πλέον πραγµατικότητα µε την υπογραφή συµφωνίας Ελλάδας - Ισραήλ την 31η Αυγούστου 2026.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα νέο, πολυεπίπεδο πλέγµα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drones προστασίας και εντάσσεται σε µια πολύ ευρύτερη αλλαγή της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής και, ταυτόχρονα, στην αναδιάταξη των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για τη δηµιουργία ενός ενιαίου δικτύου αισθητήρων, κέντρων διοίκησης και όπλων, το οποίο θα µπορεί να ανιχνεύει, να επεξεργάζεται, να αξιολογεί την απειλή και να επιλέγει το καταλληλότερο µέσο αντιµετώπισής της. Η καρδιά της νέας αρχιτεκτονικής θα αποτελείται από:

  • Το πυραυλικό σύστηµα SPYDER της Rafael, για µικρότερο βεληνεκές (έως 40 χλµ.), για αντιµετώπιση Α/Φ, Ε/Π, UAV κ.λπ.
  • Για µεσαίες αποστάσεις (έως 150 χλµ.), το σύστηµα BARAK MX της IAI, µε δηµιουργία ζωνών αεράµυνας γύρω από κρίσιµες υποδοµές.
  • Για µεγαλύτερο βεληνεκές (έως 300 χλµ.), το David’s Sling Rafael, για αναχαίτιση πιο απαιτητικών στόχων, όπως βαλλιστικών πυραύλων, ακόµα και εξωατµοσφαιρικά.
  • Ραντάρ πολλαπλής αποστολής.
  • Νέο εθνικό σύστηµα διοίκησης και ελέγχου.
  • Συστήµατα αντιµετώπισης drones, όπως το Drone Dome.
  • ∆ιασύνδεση µε ήδη υπάρχουσες ελληνικές δυνατότητες.

Ο στόχος είναι η προστασία από βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise, αεροσκάφη, drones και άλλες εναέριες απειλές, όπως: ηλεκτρονικός πόλεµος, κυβερνοεπιθέσεις, κορεσµός της αεράµυνας και υβριδικές επιχειρήσεις. Τα νέα συστήµατα δεν θα λειτουργούν αποµονωµένα, αλλά στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα ενσωµατωθούν και το υφιστάµενο αντιαεροπορικό σύστηµα, όπως το Patriot, οι S-300 κ.λπ., καθώς και οι διάφορες πλατφόρµες οπλικών συστηµάτων, τα αεροσκάφη F-16 Viper, Rafale, F-35, οι φρεγάτες FDI Belharra και Bergamini, drones κ.λπ. Ετσι, το πιο σηµαντικό πλέον είναι ότι η Ελλάδα µεταβαίνει από τη λογική «έχω ισχυρή Πολεµική Αεροπορία» στη λογική «δηµιουργώ ολοκληρωµένο σύστηµα άρνησης πρόσβασης και προστασίας του εθνικού χώρου».

Όµως αυτοί οι εξοπλισµοί γιατί ενοχλούν τόσο την Τουρκία; Θα έλεγα ότι υπάρχουν οι εξής λόγοι:

Α. Περιορίζουν το πλεονέκτηµα της τουρκικής πυραυλικής/µη επανδρωµένης ισχύος, αφού η Τουρκία έχει επενδύσει πολύ στα UAVs, στα UCAVs, στους πυραύλους και γενικότερα στην ικανότητα προσβολής στόχων από απόσταση. Η «Ασπίδα» επιχειρεί να δηµιουργήσει ακριβώς το αντίθετο: «Μπορείς να έχεις πυραύλους και drones, αλλά δεν σηµαίνει ότι θα περάσουν».

Β. Η Ελλάδα αποκτά ισχυρότερη «στρατηγική ανθεκτικότητα». Η ελληνική πλευρά θέλει και θα µπορεί να απορροφήσει την τουρκική επιθετικότητα, χωρίς να καταρρεύσει η επιχειρησιακή της ικανότητα. Αυτό σηµαίνει ότι αυξάνει σηµαντικά την αποτροπή µέσω άρνησης (deterrence by denial). Του λες: «Ακόµα κι αν επιτεθείς, να µην είσαι βέβαιος ότι θα πετύχεις τους στόχους σου», κάτι εξαιρετικά σηµαντικό στη στρατηγική σκέψη.

Γ. Και εδώ µπαίνει το Ισραήλ, η βαθύτερη διάσταση της συµφωνίας, όπου το Ισραήλ δεν είναι απλώς ένας προµηθευτής όπλων, αλλά µια χώρα µε τεράστια επιχειρησιακή εµπειρία στην πολυεπίπεδη αεράµυνα και τα συστήµατά του έχουν χρησιµοποιηθεί επανειληµµένα σε πραγµατικές πολεµικές συνθήκες. Άρα, η Ελλάδα αγοράζει όχι µόνο hardware, αλλά και τεχνολογία + τεχνογνωσία + δικτύωση + επιχειρησιακή φιλοσοφία, καθ’ όσον η συµφωνία περιλαµβάνει και µεταφορά τεχνολογίας/ τεχνογνωσίας προς την ελληνική αµυντική βιοµηχανία, στρατηγικά πολύ σηµαντικό. Το µεγάλο τουρκικό πρόβληµα όµως είναι άλλο. Η Άγκυρα θα προτιµούσε πιθανότατα η Ελλάδα να αντιµετωπίζει κάθε πρόβληµα µόνη της και διµερώς.

Όµως η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει δηµιουργήσει ένα ευρύτερο πλέγµα συµµαχικών σχέσεων: Ελλάδα - Ισραήλ - Κύπρος - Αίγυπτος - Γαλλία - ΗΠΑ, µε διαφορετικό βαθµό συνεργασίας σε κάθε περίπτωση. Και αυτό µειώνει την τουρκική δυνατότητα να αντιµετωπίζει την Ελλάδα ως ένα αποµονωµένο περιφερειακό κράτος. Ακόµα, εάν ξέρεις ότι µπορείς να προστατεύσεις καλύτερα τις αεροπορικές βάσεις, τα λιµάνια, τα κέντρα διοίκησης και τις υποδοµές σου, τότε έχεις και µεγαλύτερη ελευθερία να χρησιµοποιήσεις τις επιθετικές σου δυνάµεις.

Η Τουρκία εκτιµάται ότι δεν φοβάται πως η Ελλάδα θα της επιτεθεί µε την «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία είναι καθαρά αµυντικό όπλο. Αυτό που την ενοχλεί περισσότερο είναι ότι η Ελλάδα γίνεται δυσκολότερος στόχος για την υλοποίηση των αναθεωρητικών της βλέψεων εναντίον της, ενώ ταυτόχρονα αποκτά στενότερη στρατηγική σχέση µε ένα Ισραήλ που διαθέτει τεράστια τεχνολογική, στρατιωτική και αµερικανική στρατηγική βαρύτητα.

Το Ισραήλ είναι ένα κράτος που έχει αποδείξει ότι µπορεί να επιβιώνει σε δύσκολο περιβάλλον και να µη διστάζει να κάνει χρήση της στρατιωτικής του ισχύος, αν απειληθεί. Και έχουν αλληλοσυγκρουόµενα συµφέροντα στη Συρία και αλλού. Εποµένως, η Άγκυρα βλέπει να µειώνεται σταδιακά η δυνατότητα να ασκήσει πίεση στην Ελλάδα µέσω της απλής στρατιωτικής υπεροχής ή της απειλής χρήσης της. Αυτό εκτιµάται ότι είναι ο πυρήνας της τουρκικής ενόχλησης. Είναι η αλλαγή της εξίσωσης αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο. Και αυτή η αλλαγή είναι πολύ πιο σηµαντική από τα ίδια τα €3,6 δισ.

 *αντιστράτηγος ε.α., Μ.Sc. στη Γεωπολιτική από το ΕΚΠΑ, πρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά