Όλη η αλήθεια για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή μέσα από 12 βιβλία σπουδαίων συγγραφέων - Ποια θα είναι η επόμενη μέρα

Με αφορμή τον αιματηρό πόλεμο που μαίνεται αυτές τις μέρες στη Μέση Ανατολή το parapolitika.gr ανατρέχει σε σημαντικά βιβλία Ελλήνων και ξένων συγγραφέων που μας βοηθάνε να κατανοήσουμε τα βαθύτερα αίτια των συγκρούσεων, καθώς και των προσώπων που εμπλέκονται σε αυτές. Δώδεκα βιβλία με θέμα το Ισλάμ και τη Μέση Ανατολή απαντούν στο ερώτημα πως φτάσαμε στην επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου και ποιος θα είναι ο χάρτης της Μέσης Ανατολής την επόμενη μέρα.

Μέση Ανατολή: 1945-2025. Η τυραννία των προσδοκιών και των πεποιθήσεων

Ακόμα και σήμερα η αντίληψή μας για τη Μέση Ανατολή δεν παύει να είναι σε κάποιο βαθμό προϊόν μιας αναγκαστικά δυτικοκεντρικής οπτικής. Ποια είναι αυτά τα αξιακά συστήματα; Και πόσο είναι δίκαιο να μιλάμε, να θεωρούμε την περιοχή ως κάτι ενιαίο, να έχουμε διαμορφώσει –τουλάχιστον μια μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης στη Δύση– μια μονολιθική αντίληψη για μια περιοχή όπου συνυπάρχουν και την ίδια στιγμή συγκρούονται μέχρι θανάτου διαφορετικές κοινότητες;
K. Y.

Μπορούν οι λαοί αυτοί να συνυπάρξουν; Οι Άραβες θεωρούν ότι προϋπήρχαν των Εβραίων στην περιοχή, ενώ οι Εβραίοι ισχυρίζονται το αντίθετο και ότι η δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948 ήταν μια ιστορικά δίκαιη πράξη. Και οι δύο πιστεύουν ότι είναι ο περιούσιος λαός, και αυτό ξεπερνά τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.
Κ. Φ.

Ενώ ένας συνήθης πόλεμος αφορά την επιβολή της θέλησης της μίας πλευράς στην άλλη, εδώ έχουμε προσπάθεια επιβολής μιας διαφορετικής πραγματικότητας, η οποία δεν αφήνει περιθώριο ύπαρξης στην αντίθετη πλευρά. Πρόκειται για έναν πόλεμο εξόντωσης. Είναι άλλο να πολεμάς για την επίτευξη πολιτικών στόχων και άλλο να πολεμάς για την ολοκληρωτική καταστροφή του αντιπάλου. Είναι σαν τον Γ΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο, όπου η ήττα ισοδυναμούσε με αφανισμό. Οι δύο λαοί ζουν σε εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες, οι οποίες, ωστόσο, επηρεάζονται βαθιά από την ιστορική εμπειρία που έχει διαμορφώσει τις πεποιθήσεις τους.
Α. Δ.

Ό,τι γίνεται στη Μέση Ανατολή δεν μένει στη Μέση Ανατολή. Η Παλαιστίνη είναι μια περιοχή όπου η πραγματικότητα τροφοδοτεί μια ακραία βίαιη μυθολογία και αυτή η μυθολογία με τη σειρά της ανατροφοδοτεί με ακόμη μεγαλύτερα επίπεδα βίας την πραγματικότητα. Oι συζητήσεις των τεσσάρων ήταν διαδραστικές, ζωντανές και εκ των πραγμάτων πολύ δυναμικές, αφού κάθε φορά καλούνταν να αποτιμήσουν εξελίξεις που ήταν πυκνές και καταιγιστικές.

Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή

Δύο μεγάλα επαναστατικά γεγονότα άλλαξαν τη μορφή της Μέσης Ανατολής: η Μεγάλη Αραβική Εξέγερση στην Παλαιστίνη (1936-1939) και η Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν (1979). Κανένα γεγονός δεν επηρέασε τόσο τον αραβικό κόσμο στον Μεσοπόλεμο και στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο όσο η Μεγάλη Αραβική Εξέγερση στην Παλαιστίνη. Διαμόρφωσε τα βασικά χαρακτηριστικά ενός υπερεθνικού πολιτικού Ισλάμ, αποτέλεσε το κέντρο ενός μεγάλου παναραβικού ρεύματος που εισχώρησε στα νεότευκτα αραβικά κράτη και εγκλώβισε τα κράτη αυτά στην αραβο-ισραηλινή σύγκρουση. Η Ισλαμική Επανάσταση αποτέλεσε παράδειγμα -το μοναδικό στην περιοχή- επιτυχημένης λαϊκής εξέγερσης που συγκρότησε μια εναλλακτική μορφή κρατικής οργάνωσης. Η Επανάσταση συνδέθηκε με διεθνή κινήματα και ιδεολογικά ρεύματα που αμφισβητούσαν το διεθνές status quo και τις ανισότητες που αυτό παρήγε και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στη διεθνή πολιτική όπου συμμαχίες κρατών και μη κρατικών δρώντων θα παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Συνδέοντας τις Διεθνείς Σχέσεις και τη θεωρία των επαναστάσεων, το βιβλίο αναλύει τους παράγοντες που οδήγησαν σε αυτά τα επαναστατικά γεγονότα και τις συνθήκες που τα διαμόρφωσαν, έτσι ώστε να ερμηνευτεί η αποφασιστική επίδρασή τους στους περιφερειακούς συσχετισμούς.

Μια γραμμή στην άμμο. 1915-1949: Η Βρετανία, η Γαλλία και η διαμάχη που διαμόρφωσε τη Μέση Ανατολή

To 1916 δύο άνδρες συμφώνησαν να διαιρέσουν τη Μέση Ανατολή. Ο σερ Μαρκ Σάικς ήταν οραματιστής πολιτικός, ο Φρανσουά Ζορζ-Πικό ήταν διπλωμάτης με συσσωρευμένη πικρία. Χάραξαν μια γραμμή στην άμμο από τη Μεσόγειο μέχρι τα σύνορα της Περσίας και μαζί αναδιαμόρφωσαν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, στη βάση των δύο «Εντολών»: της Βρετανίας για την Παλαιστίνη, την Υπεριορδανία και το Ιράκ, και της Γαλλίας για τον Λίβανο και τη Συρία. Τα επόμενα τριάντα χρόνια εκτυλίχθηκε μια εξωφρενική ιστορία βίας και μυστικών πολιτικών ελιγμών, με πρωταγωνιστές έναν αστερισμό πολιτικών, διπλωματών, κατασκόπων και στρατιωτικών. Αξιοποιώντας έγγραφα που αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα σε βρετανικά και γαλλικά αρχεία, ο James Barr ξεδιπλώνει βήμα βήμα τον μυστικό, φονικό πόλεμο μηχανορραφιών και κατασκοπείας μεταξύ Βρετανίας και Γαλλίας για την εξουσία στη Μέση Ανατολή.

«Στηριγμένος σε εκτεταμένη έρευνα και παραθέτοντας αποκαλυπτικές πηγές, ο Barr εκθέτει όλες τις πτυχές αυτής της απαράδεκτης ιστορίας». THE TIMES

«Ένα από τα πράγματα που δεν περιμένει κανείς ξεκινώντας την ανάγνωση αυτής της αριστοτεχνικής μελέτης, και που συνειδητοποιεί με τεράστια έκπληξη, είναι ο τεράστιος ζήλος με τον οποίο Βρετανοί και Γάλλοι προσπαθούσαν να υπονομεύσουν ο ένας τον άλλον». THE SPECTATOR

«Το ΠΟΛΥ βρόμικο πρόσωπο της εξωτερικής πολιτικής… Το βιβλίο αυτό κυριολεκτικά δεν το αφήνεις από τα χέρια σου...» INDEPENDENT

«Ο Barr έκανε μια μεγάλη έρευνα σε διπλωματικά αρχεία και ανέσυρε πλούσιο υλικό, που ζωντανεύει την αφήγησή του!» FINANCIAL TIMES

Η σύγχρονη ιστορία του Ιράν

Σε μια ριζική επανεκτίμηση της σύγχρονης ιστορίας του Ιράν, ο Ervand Abrahamian ανατρέχει στο τραυματικό ταξίδι της χώρας κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, από την ανακάλυψη του πετρελαίου, τις αυτοκρατορικές επεμβάσεις, την κυριαρχία των Παχλαβί και, το 1979, την επανάσταση και τη γέννηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Στα χρόνια που μεσολάβησαν, το Ιράν βίωσε έναν σκληρό πόλεμο με το Ιράκ, τη μεταμόρφωση της κοινωνίας υπό την κυριαρχία του κλήρου και, πιο πρόσφατα, την επέκταση του κράτους και τον αγώνα για την εξουσία μεταξύ των παλαιών ελίτ, της διανόησης και της εμπορικής μεσαίας τάξης. Ο συγγραφέας, ένας από τους πιο διακεκριμένους ιστορικούς που γράφουν για το Ιράν σήμερα, είναι ένας συμπονετικός αναλυτής. Ενώ χειρίζεται με επιδεξιότητα τις ανατροπές και τις περιπέτειες της περιφερειακής και της διεθνούς πολιτικής της χώρας, στο επίκεντρο του βιβλίου του βρίσκεται ο λαός του Ιράν, ο οποίος υπέμεινε και επέζησε έναν αιώνα πολέμων και επαναστάσεων. Σε αυτόν και στην ανθεκτικότητά του είναι αφιερωμένο το βιβλίο αυτό, καθώς το Ιράν αναδύεται στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα ως ένα από τα ισχυρότερα κράτη της Μέσης Ανατολής.

Περσία, πορεία σε φως και σκιά

Ιράν σημαίνει γη των Αρίων. Ένας χώρος πανάρχαιος, ανήσυχος, όπου το χρύσωμα του παραμυθιού τυλίγει την Ιστορία και ανθρωπογενείς παράμετροι δημιουργούν ιδιαιτερότητες. Τούτη η Περσίς χώρα, όπως την αποκάλεσε ο Ηρόδοτος, ήταν πάντα ένα πέρασμα λαών που ήρθαν, συγκρούστηκαν, πήραν, έδωσαν και συνεχίζουν το ίδιο έως τις μέρες που ζούμε και αυτές που θα ακολουθήσουν. Από τον Ζωροάστρη μέχρι το Ισλάμ ξεχώρισαν θεοί της φωτιάς και του σκότους, βασιλείς και κατακτητές, επιδρομείς και ποιητές, μυστικιστές και Ασσασίνοι, στίχοι βαθύτατου ερωτισμού δίπλα σε ύμνους θρησκευτικής έξαρσης· ένας συνεχής δυισμός αντικρουόμενων στοιχείων. Το παλιό και το καινούργιο συμπορεύονται σε χώρους αρχαίας χλιδής, σε παζάρια φορτωμένα μνήμες και μυρωδιές, μυστικά και μυστήρια προσπερνούν αυστηρούς ιερωμένους, πολύχρωμους νομάδες, πλανόδιους στιχουργούς, λικνιστά τσαντόρ, ανθρώπους γελαστούς, φιλόξενους, ελληνολάτρες. Και ένα γύρω βουνά με όρθιες πλαγιές, έρημοι που σκοτώνουν, οάσεις με κήπους παραδείσιους και τεμένη που ντύθηκαν θρυμματισμένα ουράνια τόξα. Μια άλλη διάσταση του κόσμου είναι η Περσία, μια πύλη της Ανατολής πάντα επίκαιρη, που δεν αποκαλύπτεται εύκολα αλλά περιμένει να την ανακαλύψουν.

Κρίσιμες ώρες: Η ανθρωπότητα στη δίνη των εξελίξεων, με επίκεντρο τη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και το Αφγανιστάν

Μετά το τέλος του πολέμου στο Αφγανιστάν και την αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ, η αίσθηση μίας γενικότερης αβεβαιότητας κυριάρχησε στη Διεθνή σκηνή. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ επιβεβαίωσαν τα χειρότερα σενάρια: Η Ανθρωπότητα έμπαινε σε μια περίοδο πολεμικών συγκρούσεων, πολιτικών αναταραχών, έντονου διπλωματικού παρασκηνίου και, πιθανώς, αλλαγής συνόρων. Κι όλα αυτά, στη σκιά της νέας τετραετίας διακυβέρνησης των ΗΠΑ από τον, συχνά απρόβλεπτο, Ντόναλντ Τραμπ. Στο βιβλίο αυτό γίνεται μια καταγραφή των κυριότερων γεωστρατηγικών εξελίξεων κυρίως στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και στα σύνορα Πακιστάν-Αφγανιστάν.

Οι Πέρσες

Εδώ και δεκαετίες, το Ιράν βρίσκεται σταθερά στο προσκήνιο της διεθνούς επικαιρότητας. Όμως πόσο καλά γνωρίζουμε τούτη τη χώρα και τους κατοίκους της; Είναι ένα κράτος-ταραξίας που μοιραία οδηγείται στη διεθνή απομόνωση; Είναι η κοιτίδα ενός ακραίου ισλαμιστικού φονταμενταλισμού που μας απειλεί; Άραγε η ιρανική κοινωνία βουλιάζει, πράγματι, στην καθυστέρηση και την οπισθοδρομικότητα; Τελικά, πόσο μας έχουν επηρεάσει τα στερεότυπα που επανεμφανίζονται συνεχώς;

Το βιβλίο εξιστορεί την κάθοδο των Αρίων στα εδάφη νότια της Κασπίας, τη δημιουργία μιας τεράστιας αυτοκρατορίας από τα παράλια του Αιγαίου μέχρι την Ινδία και την άνθηση ενός πολιτισμού που επηρέασε βαθιά λαούς από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Βεγγάλη και τις στέπες της Κεντρικής Ασίας. Οι συγγραφείς καταγράφουν με οξύνοια τις παραδόσεις και την ιστορία της αρχαίας και της νεότερης Περσίας, τον ισχυρό δεσμό που εξακολουθεί να τις συνδέει, αλλά και τις επιδράσεις που αυτές άσκησαν στην ευρύτερη περιοχή. Επιπλέον, εξετάζουν τους τρόπους με τους οποίους το πολυτάραχο παρελθόν και η περσική εκδοχή του ισλάμ επηρεάζουν όχι μονάχα το σύγχρονο Ιράν, μα και ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο.

Η ισλαμική τρομοκρατία

Η Ισλαµική τροµοκρατία είναι το πρώτο βιβλίο της «διλογίας» του Σταύρου Λυγερού που θα µπορούσε να έχει τίτλο «Η εκδίκηση του Ισλάµ» και θέµα τις συνέπειες της στρατηγικής των Αµερικανών για «αναµόρφωση» της Μέσης Ανατολής µέσω στρατιωτικών επεµβάσεων. Η πολιτική «ρευστοποίηση» της Μέσης Ανατολής, όµως, άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Ο πρώτος «άνεµος» που ξεχύθηκε είναι η επέκταση και γενίκευση της ισλαµικής τροµοκρατίας, η οποία έχει εµφυτεύσει τον φόβο και έχει διασπείρει την ανασφάλεια στους Ευρωπαίους. Ο δεύτερος είναι η διόγκωση των προσφυγικών-µεταναστευτικών ροών µε αποκορύφωµα το τσουνάµι του 2015-2016. Οι δύο «άνεµοι» είναι πολύ διαφορετικοί µεταξύ τους, αλλά βιώνονται από την Ευρώπη ως παράλληλες κρίσεις που, σε συνδυασµό µε την οικονοµική κρίση, απειλούν µε αποδιάρθρωση το ενοποιητικό εγχείρηµα. Το ναυάγιο της νεοσυντηρητικής στρατηγικής υποχρέωσε τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν το «αυτοκρατορικό» όνειρο και να προσαρµοστούν στο αναδυόµενο πολυπολικό διεθνές σύστηµα. Αφενός αυτός ο ανταγωνισµός µεγάλων και περιφερειακών δυνάµεων, αφετέρου η ανοµολόγητη νεοψυχροπολεµική στάση της Δύσης άφησαν χώρο για την ταχύτατη ανάπτυξη και επέκταση του Ισλαµικού Κράτους. Ο συγγραφέας αναλύει την ασυµβατότητα του ισλαµικού φονταµενταλισµού µε τις ανοικτές δυτικές κοινωνίες, την οποία τόσο αριστεροί όσο και µεταµοντέρνοι φιλελεύθεροι παρακάµπτουν µε εξόφθαλµο δογµατισµό. Το γεγονός ότι ο ισλαµικός φονταµενταλισµός λειτουργεί ως προθάλαµος και δεξαµενή στρατολόγησης για την ισλαµική τροµοκρατία µάς εξηγεί και το πώς γεννηµένοι στην Ευρώπη νεαροί µουσουλµάνοι µεταλλάσσονται σε τζιχαντιστές.

Αν θέλει ο Θεός: Πολιτικό Ισλάμ, μειονότητες και διεθνής πολιτική στη Μέση Ανατολή

Στην αυγή του 21ου αιώνα, η θρησκεία επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής -και η Μέση Ανατολή αποτελεί το κατεξοχήν εργαστήριο αυτής της επιστροφής. Από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις μετά τους παγκόσμιους πολέμους έως την άνοδο των υπερεθνικών θρησκευτικών κινημάτων, το βιβλίο ξεδιπλώνει τις αθέατες αλλά καθοριστικές δυνάμεις που αναδιαμορφώνουν κράτη, κοινωνίες και ολόκληρες ηπείρους. Με διεισδυτική ανάλυση, εξειδικευμένα παραδείγματα και πρωτότυπες θεωρητικές προσεγγίσεις, ερευνάται η αλληλεπίδραση θρησκείας, εθνικισμού και εξωτερικής πολιτικής, η σύγκρουση ανάμεσα στο κοσμικό και στο θρησκευτικό, αλλά και οι νέες μορφές παγκόσμιας διακυβέρνησης που αναδύονται. Η πολιτική του «μετριοπαθούς Ισλάμ», η επιρροή της θρησκείας στην εξωτερική πολιτική, η άνοδος μη κρατικών δρώντων και η θέση των μειονοτήτων σε μια εύθραυστη περιφερειακή τάξη - όλα αποκτούν νέα διάσταση μέσα από το πρίσμα της θρησκευτικής γεωπολιτικής. Μια συναρπαστική ματιά στο πώς η πίστη, η εξουσία και η γεωπολιτική πλέκονται σε μια εκρηκτική σύγκρουση συμφερόντων και ιδεών. Γάφουν: Ζακία Άκρα, Σταύρος Δρακουλαράκος, Κάτια Ζαγορίτου, Αλεξάνδρα Νικοπούλου, Χαριτίνη Πετροδασκαλάκη, Ιχάμπ Σαμπάνα.

Ισλάμ – Mια σύντομη ιστορία

Καμιά θρησκεία στο σύγχρονο κόσμο δεν προκαλεί τόσο φόβο και καμιά δεν έχει παρεξηγηθεί τόσο πολύ όσο το Ισλάμ. Στοιχειώνει τη λαϊκή φαντασία στη Δύση ως μια ακραία μορφή πίστης, που υποστηρίζει την αυταρχική διακυβέρνηση, την καταπίεση της γυναίκας, τον εμφύλιο πόλεμο και την τρομοκρατία. Η σύντομη αυτή ιστορία της Κάρεν Αρμστρογκ, προϊόν πολύχρονης έρευνας και ενασχόλησης με το Ισλάμ, επιχειρεί να προσφέρει μια πληρέστερη και πιο αντικειμενική εικόνα. Αποδεικνύει ότι αυτή η θρησκεία, που αποκτά με ταχείς ρυθμούς ολοένα και περισσότερους οπαδούς, αποτελεί ένα φαινόμενο πολύ πιο σύνθετο και πλούσιο απ΄ ό,τι η σημερινή φονταμενταλιστική τάση αφήνει να φανεί. Το βιβλίο ξεκινά με τη φυγή του προφήτη Μωάμεθ και της οικογένειάς του από τη Μεδίνα τον έβδομο αιώνα και την ίδρυση των πρώτων τζαμιών. Περιγράφει τα αίτια του σχίσματος μεταξύ Σιιτών και Σουννιτών μουσουλμάνων και την εμφάνιση των μυστικιστών Σούφι· τη διάδοση του Ισλάμ σ΄ όλη τη Βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και στην Ασία· τις συνταρακτικές επιπτώσεις των Σταυροφοριών για το μουσουλμανικό κόσμο· την εξέλιξη του αυτοκρατορικού ισλαμικού κράτους σε κορυφαία δύναμη του κόσμου το δέκατο τέταρτο και δέκατο πέμπτο αιώνα και, τέλος, τις ρίζες και τις συνέπειες του επαναστατικού ισλαμισμού. Στο τελευταίο μέρος η συγγραφέας μάς δίνει μια θεώρηση του Ισλάμ στη σημερινή εποχή και εξετάζει τις μελλοντικές προοπτικές. Την εποχή που φαίνεται να δικαιώνονται εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η Δύση και ο ισλαμικός κόσμος βρίσκονται αναπόδραστα σε πορεία σύγκρουσης, το βιβλίο αυτό είναι ακόμη πιο πολύτιμο.

Οι Άραβες στη νεότερη και σύγχρονη εποχή

Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη νεοελληνική βιβλιογραφία, την ενημέρωση και τη γνώση για τους Αραβες. Στην εποχή μας η Μέση Ανατολή έχει αποκτήσει ιδιαίτερη γεωοικονομική και γεωπολιτική σημασία και συχνά αποτελεί το κέντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος εξαιτίας των πλουτοπαραγωγικών της πηγών, του διεθνούς ανταγωνισμού για τον έλεγχό τους, της αντιπαράθεσης Ισραηλινών και Αράβων, των ενδοαραβικών κρίσεων και της ανάδυσης εθνικιστικών και ισλαμιστικών κινημάτων. Στην Ελλάδα, η οποία πάντα είχε ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις με το αραβικό έθνος, ακριβώς λόγω αυτών των καλών σχέσεων αλλά και της γειτονίας της με αυτό, παρέχεται η ευκαιρία να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο (πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό) ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Αυτός είναι και ο ιδιαίτερος λόγος που επιβάλλει τη γνώση του αραβικού κόσμου και την κατανόηση των προβλημάτων του. Δεν μπορείς να συνεργαστείς με κάποιον, αν δε γνωρίζεις ποιος είναι, τι σκέπτεται, ποιες ανάγκες έχει. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ενότητες. Στην πρώτη εξετάζεται συνοπτικά η πολιτική ιστορία των χωρών οι οποίες ανήκουν στον Αραβικό Σύνδεσμο (με εξαίρεση τη Σομαλία, το Τζιμπουτί και τη Δυτική Σαχάρα, όπου οι αραβικοί πληθυσμοί αποτελούν μειονότητες) κατά το 19ο και 20ό αι. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περίοδο μετά το B΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Η αναφορά στα σημαντικότερα γεγονότα συνοδεύεται από επισήμανση των αιτιών που τα προκάλεσαν, των συνεπειών τους και της αλληλεξάρτησής τους με τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Στη δεύτερη ενότητα διερευνώνται θέματα που απασχολούν και επηρεάζουν τις αραβικές κοινωνίες: θρησκεία, ιδεολογίες, οικονομία, δημογραφική έκρηξη, μετανάστευση, σχέσεις των δύο φύλων, παιδεία και πολιτισμός.

Η αραβοϊσραηλινή σύγκρουση: Ιστορία, διπλωματία και πολιτική. Η εποχή των πολέμων, 1917-1973

Η αραβοϊσραηλινή διένεξη αποτελεί μία από τις πλέον μακρές συγκρούσεις στον σύγχρονο κόσμο, οι συνέπειες της οποίας ξεπερνούν τα γεωγραφικά όρια των εμπλεκόμενων πλευρών. Το ιστορικό της βάθος έχει θέσει ανυπέρβλητα εμπόδια στην προσέγγιση των κρατών της Μέσης Ανατολής και αποτελεί μια σταθερή συνθήκη κρίσης στην περιοχή.
Για να μπορέσει να αντιληφθεί κανείς την αντιπαράθεση του Ισραήλ με τις αραβικές χώρες, θα πρέπει να εξετάσει από την αρχή της και σε διάφορα επίπεδα αυτή την ιδιαίτερα σύνθετη σχέση. Το βιβλίο παρουσιάζει το πρώτο χρονικά μέρος αυτής της διένεξης, από την οργανωμένη εβραϊκή εγκατάσταση και την αραβική αντίδραση μέχρι την εποχή των συνεχών πολεμικών αναμετρήσεων (1948, 1956, 1967, 1973). Με τη συνοδεία πλήθους χαρτών και φωτογραφιών, επιχειρείται μια ολοκληρωμένη ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων στη Μέση Ανατολή, εξετάζονται οι διπλωματικές κινήσεις στην πολύχρονη διαμάχη και ελέγχεται η εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα (υπερδυνάμεις, διεθνείς οργανισμοί: Κοινωνία των Εθνών, Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών) στη μακρά διάρκεια. Ως αποτέλεσμα το βιβλίο προσφέρει μια πλούσια αφήγηση με ένα συνεκτικό ερμηνευτικό σχήμα για τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, καλεί τον αναγνώστη να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα έχοντας πλήρη γνώση του περιεχομένου της πρώτης φάσης της αιώνιας σύγκρουσης.