Δημήτρης Παπανικολάου στα Παραπολιτικά: "Το θέατρο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε πολιτισμικές επαναστάσεις"

Η συνέντευξη του Δημήτρη Παπανικολάου στο parapolitika.gr και τον Γιάννη Ξυνόπουλο πραγματοποιείται με αφορμή την παράσταση «Οι Εραστές της Βιορν», το ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ της Marguerite Duras που παρουσιάζεται στο Θέατρο Πρόβα. Ο ηθοποιός, με πορεία σε θέατρο, τηλεόραση και μουσική σκηνή, μιλά για τις πρώτες του καλλιτεχνικές ανησυχίες, τη σχέση του με το τραγούδι, τον ρόλο του στη νέα παράσταση αλλά και για τη δύναμη του θεάτρου σε περιόδους κρίσης.

Ποιος είναι ο Δημήτρης Παπανικολάου

Ο Δημήτρης Παπανικολάου είναι ένας ηθοποιός με πολυετή παρουσία στο ελληνικό θέατρο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Αν και η πρώτη του επιλογή σπουδών ήταν η δημοσιογραφία, η βαθιά αγάπη του για την τέχνη τον οδήγησε τελικά στη σκηνή. Είναι απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, ενώ παράλληλα έχει σπουδάσει κλασικό τραγούδι, αποκτώντας πτυχίο με άριστα, γεγονός που τον κατέστησε λυρικό βαρύτονο. Στην καλλιτεχνική του πορεία έχει ερμηνεύσει ένα ευρύ φάσμα ρόλων σε δεκάδες θεατρικές παραστάσεις, συνεργαζόμενος με σημαντικούς δημιουργούς του ελληνικού θεάτρου. Η σκηνική του παρουσία έχει συνδεθεί τόσο με κλασικό ρεπερτόριο όσο και με σύγχρονα έργα, ενώ συχνά αξιοποιείται και η μουσική του παιδεία, καθώς έχει τραγουδήσει σε πολλές από τις παραστάσεις στις οποίες συμμετείχε. Έχει εμφανιστεί σε σημαντικές σκηνές, όπως το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, το Ηρώδειο και το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, ενώ παράλληλα έχει συμμετάσχει σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές παραγωγές. Την τρέχουσα περίοδο τον βλέπουμε στη σειρά «Porto Leone - Τα Κόκκινα Φανάρια» στον Alpha, ενώ έχει εμφανιστεί και στη σειρά «Το Παιδί» της ΕΡΤ στον ρόλο του Διοικητή Μάκη. Επίσης έπαιξε στη σειρά του Μανούσου Μανουσάκη, το «Το Κόκκινο Ποτάμι - Η συνέχεια» υποδυόμενος τον ρόλος του Ενωμοτάρχη, τον κλασικό αξιωματικό της χωροφυλακής, που θέλει να υπηρετεί το νόμο, αλλά δεν αποφεύγει να κάνει και τα στραβά μάτια για ίδιον όφελος. Τέλος πρέπει να αναφέρουμε την συμμετοχή του στις «Άγριες Μέλισσες» του ΑΝΤ1, καθώς και στην επιτυχημένη σειρά «Έρωτας Φυγάς». Παράλληλα με τις τηλεοπτικές του εμφανίσεις, πρωταγωνιστεί στη θεατρική παράσταση «Οι Εραστές της Βιορν». Η παράσταση, σε σκηνοθεσία και μετάφραση του Σωτήρη Τσόγκα, αποτελεί μία έντονη σκηνική εμπειρία που κινείται ανάμεσα στο μυστήριο, την ανθρώπινη ψυχολογία και τις σιωπές που κρύβουν οι σχέσεις.

Η παράσταση «Οι Εραστές της Βιορν» στο Θέατρο Πρόβα

Στο Θέατρο Πρόβα παρουσιάζεται το ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ της Marguerite Duras «Οι Εραστές της Βιορν», σε σκηνοθεσία και μετάφραση του Σωτήρη Τσόγκα. Στην παράσταση πρωταγωνιστούν η Μαίρη Ραζή, ο Δημήτρης Παπανικολάου και ο Σωτήρης Τσόγκος, σε μια θεατρική πρόταση γεμάτη ένταση, μυστήριο και ανατροπές. Κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 20:00.

Λίγα λόγια για το έργο

Το έργο της Marguerite Duras είναι εμπνευσμένο από ένα πραγματικό γεγονός που συγκλόνισε τη Γαλλία το 1949, όταν σε εμπορικές αμαξοστοιχίες εντοπίστηκαν διαμελισμένα μέλη ανθρώπινου σώματος, χωρίς ποτέ να βρεθεί το κεφάλι του θύματος. Πάνω σε αυτή τη σκοτεινή ιστορία η συγγραφέας χτίζει ένα αστυνομικό θρίλερ που εξερευνά τον έρωτα, την προδοσία και την τιμωρία. Η αφήγηση κινείται ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν, με τις σιωπές να έχουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τις λέξεις, δημιουργώντας ένα έντονο ψυχολογικό τοπίο όπου το μυστήριο και τα κρυμμένα συναισθήματα αποκαλύπτονται σταδιακά.

Ο Δημήτρης Παπανικολάου μιλά στο parapolitika.gr

Με αφορμή τη συμμετοχή του στην παράσταση «Οι Εραστές της Βιορν» στο Θέατρο Πρόβα, ο Δημήτρης Παπανικολάου μιλά στο parapolitika.gr και τον για τη διαδρομή του στο θέατρο, τις σπουδές του που ξεκίνησαν από τη δημοσιογραφία αλλά τελικά τον οδήγησαν στη δραματική σχολή, καθώς και για τη σημαντική θέση που έχει το τραγούδι στην καλλιτεχνική του πορεία. Αναφέρεται ακόμη στον ρόλο του Πιέρ Λαν στο ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ της Marguerite Duras, στη συνεργασία του με τη Μαίρη Ραζή και τον Σωτήρη Τσόγκα, αλλά και στη δύναμη του θεάτρου σε περιόδους κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. Παράλληλα μιλά για τις προκλήσεις της παράλληλης παρουσίας σε τηλεόραση και θέατρο, για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τις νέες τάσεις των κοινωνικών δικτύων στον χώρο της υποκριτικής, αλλά και για το προσωπικό του μότο ζωής.

Η δημοσιογραφία ως πρώτη επιλογή σπουδών

Αναφερόμενος στις σπουδές του και στο γεγονός ότι η δημοσιογραφία υπήρξε η πρώτη του επιλογή, ο Δημήτρης Παπανικολάου εξηγεί πώς προέκυψε αυτή η κατεύθυνση αλλά και πώς τελικά επικράτησε το θέατρο στη ζωή του. «Με ενδιέφερε το αντικείμενό της δημοσιογραφίας και το δήλωσα ως πρώτη επιλογή και στις Πανελλαδικές Εξετάσεις στις οποίες είχα συμμετάσχει δύο φορές και μάλιστα μέσω δύο διαφορετικών δεσμών (3ης και 4ης δέσμης) δηλαδή δύο διαφορετικών κατευθύνσεων με το σημερινό σύστημα. Το ότι ενώ έγραψα αρκετά καλά, τα μόρια που συγκέντρωσα δεν ήταν αρκετά για να περάσω στη σχολή ΜΜΕ στο Πάντειον Πανεπιστήμιο ήταν αποτέλεσμα της απόφασης που είχα ήδη πάρει να μπω σε δραματική σχολή. Είχα ήδη, δηλαδή, το… “μικρόβιο” που λένε. Αυτό όμως δεν με εμπόδισε παράλληλα με την προετοιμασία μου για τις εξετάσεις στο θέατρο να κάνω παράλληλες σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου στο Εργαστήρι Επαγγελματικής δημοσιογραφίας έχοντας κορυφαίους καθηγητές και ενδιαφέροντα μαθήματα. Παρόλο που το σκεπτικό μου, κατά βάθος, ήταν “Μάθε τέχνη κι άστηνε”, ήταν μια ιδιαίτερη και εποικοδομητική εμπειρία αυτή η σύντομη θητεία μου στην δημοσιογραφία.»

Το πάθος για το θέατρο από μικρή ηλικία

Στη συνέχεια ο ηθοποιός μιλά για το πότε γεννήθηκε η επιθυμία να ασχοληθεί με την τέχνη και ποια ήταν τα πρώτα ερεθίσματα που τον οδήγησαν προς το θέατρο. «Από 12 χρονών άρχισα να παρακολουθώ θεατρικές παραστάσεις εντατικότατα αλλά και να γράφω έργα και να τα παρουσιάζω στους δικούς μου, να διαβάζω θεατρικά... Πιο μικρός ακόμα, είχα πάθος με το ποδόσφαιρο, μπήκα στις ακαδημίες της ομάδας που αγαπώ, κι όπως μπήκα, βγήκα αμέσως, γιατί δεν είχα υπομονή για τα προκαταρκτικά. Έτσι έμεινε η αγάπη για το άθλημα αλλά και γενικότερα για τον αθλητισμό, για τον Παναθηναϊκό και την Manchester United. Το πάθος για το θέατρο πήρε την σκυτάλη και με ερέθισμα έναν άτυπο διαγωνισμό που κάναμε με κολλητό μου φίλο από τα χρόνια του γυμνασίου, σχετικά με το ποιος θα δει κάθε χρόνο τις περισσότερες παραστάσεις, στα 13 χρόνια μου πλέον μπήκε στην τελική ευθεία και κλείδωσε ο στόχος να γίνω ηθοποιός. Αξιοσημείωτο, δε, είναι το ότι ο φίλος που προανέφερα είναι ο σημαντικός μας μαέστρος, Αλέξιος Πρίφτης. Ύστερα βρεθήκαμε και στην δουλειά μαζί με τον Αλέξη, στο “Έκτο Πάτωμα”, το μιούζικαλ που ανέβασε με ιδιαίτερη ματιά η Μαριάννα Κάλμπαρη στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης το 2012».

Η σχέση του Δημήτρη Παπανικολάου με το κλασικό τραγούδι και η σκηνή της όπερας

Μιλώντας για τη μουσική του πλευρά, ο Δημήτρης Παπανικολάου εξηγεί πώς προέκυψε η σχέση του με το κλασικό τραγούδι και γιατί τελικά το θέατρο παρέμεινε η βασική του καλλιτεχνική επιλογή. «Κατ’ αρχάς λόγω κάποιων ατυχών συγκυριών: Όταν πήρα το πτυχίο μου με “άριστα” από το Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες του αξέχαστου Κωστή Γαϊτάνου το 2004, η σπουδαία Τζένη Δριβάλα μου πρότεινε να συμμετάσχω στην όπερα “Antigone” του Tommaso Traetta που θα ανέβαινε στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς Αθηνών! Η εκδήλωση τελικά ματαιώθηκε από τους διοργανωτές. Έπειτα, το κλασσικό τραγούδι είναι η βάση όλων των ειδών και προϋποθέτει έναν διαφορετικού είδους ασκητισμό. Κατά βάση όμως ήμουν ερωτευμένος με το θέατρο και το επάγγελμά μου όπου είχα διανύσει ήδη μια πορεία. Το τραγούδι υπήρξε πολύτιμος αρωγός στην πορεία αυτή αφού σε κάθε παράσταση οι σκηνοθέτες μου εκμεταλλεύονταν με την καλή έννοια την φωνή μου με αποτέλεσμα να τραγουδάω σε όλες σχεδόν τις παραστάσεις στις οποίες συμμετείχα και μάλιστα σε διαφορετικά είδη θεάτρου. Εκτός από μιούζικαλ και μουσικές παραστάσεις έχω τραγουδήσει και σε έργο του Σαίξπηρ, σε επιθεώρηση με τον Ποταμίτη στο ιστορικό θέατρο “Έρευνας”. Ύστερα, με τις συχνές συνεργασίες μου με τον μεγάλο Σ.Α. Ευαγγελάτο παράλληλα με τους ρόλους σε αρχαίες τραγωδίες ή κωμωδίες, ευτύχησα να τραγουδήσω και κορυφαϊκά soli στην Επίδαυρο, στο Ηρώδειο, αλλά και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης σε μουσική παράσταση της Μαρίας Πανίδου. Είχα διαβλέψει ότι το τραγούδι είναι απαραίτητο στο θέατρο και όσο περνούσαν τα χρόνια οι απαιτήσεις θα ήταν ολοένα και πιο αυξημένες».

Ο ρόλος του Λάζαρου στη σειρά «Porto Leone - Τα Κόκκινα Φανάρια»

Στη συνέχεια ο ηθοποιός μιλά για την τηλεοπτική του παρουσία στη σειρά «Porto Leone - Τα Κόκκινα Φανάρια», όπου υποδύεται τον Λάζαρο, έναν χαρακτήρα με ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση. «Αντίθετα από τον Λάζαρο τον συριανό σύζυγο της Ξένης, ο Δημήτρης είναι “ανοιχτό βιβλίο”. Γενικά είμαι έντονος χαρακτήρας (το δουλεύω για να γίνει λιγότερο), αγχώδης, (σχετικά) εξωστρεφής (πλέον), οργανωτικός, δεν έχει “σκοτάδια” αλλά τα προτιμώ όλα στο φως, ειλικρινής, αγαπησιάρης, αυστηρός κι απαιτητικός (κυρίως με-από τον εαυτό μου και πολλές φορές υπερβολικά), σουρεαλιστικά χιουμοριστικός, μάλλον υπερβολικός, δοτικός και πολλά ακόμη. Απεχθάνομαι την αγένεια και τα υφάκια! Ωστόσο αγαπώ τον κόσμο και εστιάζω στο να μην κρίνω αλλά να κατανοώ τους άλλους ανθρώπους. Προσπαθώ να δουλεύω με τον εαυτό μου κάθε μέρα. Θεωρώ πως είναι θεμελιώδης η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας. Δεν έχουμε προβλήματα, ως επί το πλείστον με τους άλλους, όταν έχουμε ισορροπία μέσα μας. Δυσκολάκι βέβαια! Πιστεύω πως χρειάζεται συνεχής δουλειά “εντός μας” και ότι πάντα σηκώνει βελτίωση ο χαρακτήρας μας».

Ο ρόλος του Πιέρ Λαν στους «Εραστές της Βιορν»

Με αφορμή τη θεατρική παράσταση «Οι Εραστές της Βιορν», ο Δημήτρης Παπανικολάου μιλά για τον ρόλο του στο ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ που παρουσιάζεται στο Θέατρο Πρόβα. «Πρόκειται για τον Πιέρ Λαν, τον σύζυγο της Κλαίρης που ερμηνεύει η Μαίρη Ραζή. Δέχεται τόσο ο ίδιος όσο και η Κλαίρη που είναι το κεντρικό πρόσωπο σε μια υπόθεση δολοφονίας, να πάρουν μέρος σε μία έρευνα και να απαντήσουν σε ερωτήσεις του ανεξάρτητου ερευνητή Ζεράρ Ντιμπουά τον οποίον ερμηνεύει ο Σωτήρης Τσόγκος. Σε αυτή την συνθήκη η Ντυράς αποκαλύπτει δυο εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες, δύο διαφορετικούς κόσμους, ακριβώς για να ρίξει φως στο έγκλημα που διαπράχθηκε. Είναι βασισμένο σε αληθινό γεγονός που συγκλόνισε την Γαλλία και τον κόσμο το 1949. Αν και είχα την τύχη να δοκιμαστώ σε πολλούς και διαφορετικούς ρόλους θα έλεγα πως ο Πιέρ Λαν ίσως και να είναι ο πιο κόντρα σε μένα ρόλος που έχω παίξει. Θα προτιμούσα ωστόσο να μην δώσω περισσότερα στοιχεία για τον ρόλο αλλά αυτά να φαίνονται επί σκηνής… επί τω έργω».

Η συνεργασία του Δημήτρη Παπανικολάου με τη Μαίρη Ραζή και τον Σωτήρη Τσόγκα

Ο Δημήτρης Παπανικολάου μιλά ακόμη για τη συνεργασία του με τη Μαίρη Ραζή και τον Σωτήρη Τσόγκα, δύο ανθρώπους που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στο ελληνικό θέατρο. «Πρόκειται για δύο γνήσιους θεατρανθρώπους κι ένα θέατρο που έχει αφήσει το στίγμα του από το 1984 εφόσον πρόκειται ως γνωστόν αρχικά για το Θέατρο της Οδού Ερμού και εν συνεχεία για το Θέατρο Πρόβα. Έχουν αφήσει ως καλλιτεχνικός οργανισμός “Πρόβα” το ιδιαίτερο αποτύπωμά τους στα θεατρικά δρώμενα εδώ και 42 χρόνια! Και συνεχίζει να παρουσιάζει ατόφιο θέατρο σε εποχές που η θεατρική τέχνη σε πολλές περιπτώσεις τείνει να γίνει μια απλή μορφή θεάματος. Μυρίζει κανείς έντονα την εύοσμη θεατρίλα εκεί, στο εμβληματικό γωνιακό κτήριο της οδού Ηπείρου με Αχαρνών».

Η εμπειρία της Επιδαύρου

Ο Δημήτρης Παπανικολάου έχει συμμετάσχει σε παραστάσεις αρχαίου δράματος στην Επίδαυρο, μια εμπειρία που, όπως λέει, παραμένει μοναδική και βαθιά συγκινητική για κάθε ηθοποιό. «Είναι απερίγραπτο το συναίσθημα σε αυτήν την μέθεξη. Είχα την τύχη να το βιώσω για πρώτη φορά το 2001 με την “Θεατρική Διαδρομή” και τους αριστοφανικούς “Ιππής” σε σκηνοθεσία του Κώστα Μπάκα και ύστερα με το “Αμφι-Θέατρο” του Σπύρου Ευαγγελάτου σε σημαντικές παραστάσεις. Είναι σίγουρα κάτι το μοναδικό ενεργειακά».

Ο ρόλος του θεάτρου σε καιρούς κρίσης

Ο ηθοποιός πιστεύει ότι το θέατρο αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς πυλώνες πολιτισμού, ιδιαίτερα σε περιόδους κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. «Ο πολυδιάστατος ρόλος του θεάτρου ως θεμελιώδους στοιχείου του πολιτισμού είναι καθοριστικός και σε καιρούς κρίσης: ενδυναμώνει την παιδεία, την ενσυναίσθηση, πλουτίζει την αγωγή της ψυχής, ακόμα και διαμορφώνει συνειδήσεις, ενισχύει την κριτική ικανότητα, συμβάλλει στην συναισθηματική ανάπτυξη των ανθρώπων, αποτελεί καθρέφτη της πολιτισμικής ταυτότητας των λαών. Θα έλεγα πως το θέατρο έχει την δύναμη να οδηγεί σε πολιτισμικές επαναστάσεις αφυπνίζοντας την ανθρώπινη αντίσταση απέναντι σε διαφόρων ειδών “δικτατορίες” και “ολοκληρωτισμούς” που τείνουν να φορεθούν. Παγκοσμίως...».

Η ανταπόκριση του κοινού στις θεατρικές παραστάσεις

Αναφερόμενος στην επίδραση της πολιτικοοικονομικής κρίσης στο θέατρο, ο Δημήτρης Παπανικολάου τονίζει ότι η ανταπόκριση του κοινού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. «Από μία πλευρά όχι, διότι για κάποιους αποτελεί απαραίτητο οξυγόνο μέσα στην ασφυξία των καιρών, από μια άλλη όμως ναι επηρεάζει, για τον απλούστατο λόγο πως αρκετός κόσμος κλείνεται στα σπίτια του για οικονομικούς αλλά και ψυχολογικής υφής λόγους. Επίσης εδώ παίζει τον ρόλο της και η ελλιπής παιδεία μας που διαμορφώνει μια νοοτροπία κατά την οποία το θέατρο αποτελεί πολυτέλεια. Για άλλους πάλι είναι ανάγκη. Εξαρτάται λοιπόν από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες η απάντηση σε αυτό το ερώτημα».

Η ισορροπία ανάμεσα σε τηλεόραση και θέατρο

Ο ηθοποιός παραδέχεται ότι η παράλληλη παρουσία σε τηλεόραση και θέατρο δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση, καθώς απαιτεί μεγάλο βαθμό συγκέντρωσης και αντοχής. «Ναι, υπάρχουν δυσκολίες. Πολλές. Έλλειψη χρόνου, άγχος, υπερκόπωση κάποιες φορές και άλλες. Αλλά σε μεγάλο βαθμό τις εξορκίζει ή εξισορροπεί την κατάσταση η χαρά που νιώθουμε στην δουλειά μας. Έχουμε την τύχη να ασχολούμαστε με αυτό που θέλουμε. Δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο αυτό. Οπότε καλό είναι να μην είμαστε και αγνώμονες».

Οι νέες τάσεις και ο ρόλος των social media

Σχολιάζοντας τον ρόλο που έχουν πλέον τα κοινωνικά δίκτυα στην καριέρα ενός ηθοποιού, ο Δημήτρης Παπανικολάου κρατά μια ρεαλιστική στάση. «Ας είμαστε ρεαλιστές: καλώς ή κακώς συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις. Καλύτερα θα ήταν να αποτελεί έναν λόγο και όχι τον μοναδικό ούτε και καθοριστικό λόγο. Από την άλλη η προβολή είναι κομμάτι της δουλειάς μας. Προτιμώ να παρακολουθώ αυτές τις τάσεις και να προσπαθώ να τις κατανοήσω ή να τις αιτιολογήσω παρά να τις κρίνω».

Το μότο ζωής του Δημήτρη Παπανικολάου

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Δημήτρης Παπανικολάου αποκαλύπτει το μότο που τον εκφράζει περισσότερο, έναν στίχο από τον «Πόρφυρα» του Διονυσίου Σολωμού. «Δεν το ’λπιζα να ’ν’ η ζωή μέγα καλό και πρώτο».