Πάσχα και Ανάσταση σαν σε μουσείο - Οι πίνακες που αποτυπώνουν τα Πάθη και τη λύτρωση μέσα από την τέχνη (Εικόνες)
Η Μεγάλη Εβδομάδα μέσα από την τέχνη
Από τον Θεοτοκόπουλο μέχρι τον Παρθένη, σπουδαία έργα τέχνης αποτυπώνουν τα Πάθη και την Ανάσταση, συνοδεύοντας τη Μεγάλη Εβδομάδα με βαθύ συμβολισμό.
Πηγή έμπνευσης για διάσημους ζωγράφους ανά τους αιώνες και ανά τον κόσμο έχουν αποτελέσει τα Πάθη και η Ανάσταση του Χριστού, με πασίγνωστους πίνακες να στέκονται αγέρωχοι στις προθήκες των μεγαλύτερων μουσείων του κόσμου.
Η «Μετανοούσα Μαγδαληνή» του Georges de La Tour, του 1640, είναι ένα έργο τέχνης που εκπέμπει συγκίνηση, αλλά και σιωπή, καθώς απεικονίζει το αιώνιο σύμβολο της μεταμέλειας, τη Μαγδαληνή. Τη βλέπουμε σε βαθιά περισυλλογή, με το φως των κεριών να τονίζει την εσωτερική της μεταμόρφωση και μετάνοια, ενώ η μορφή της είναι καθιστή. Το έργο εντάσσεται στην κατηγορία Vanitas, η οποία υπενθυμίζει τη ματαιότητα των επίγειων απολαύσεων και την αναπόφευκτη φθορά. Στο έργο διακρίνονται σύμβολα όπως το κερί, σύμβολο της ζωής που σβήνει, το κρανίο, που συμβολίζει τον θάνατο, και τα βιβλία.
Τέλος, στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Εθνική Πινακοθήκη, συναντάμε το πανέμορφο έργο του Κωνσταντίνου Παρθένη με τίτλο «Η Ανάσταση» (1917-1919), που ανήκει σε θρησκευτική «τριλογία». Το έργο είναι αποκαλυπτικό της μοναδικής ικανότητας που είχε ο ζωγράφος να αποδίδει στους πίνακές του μια πνευματική ατμόσφαιρα που καθίσταται ορατή με το χρώμα, τη λεπτότητα της πινελιάς και τις εξαϋλωμένες φιγούρες. Το σώμα του Χριστού, που εικονίζεται λίγο δεξιότερα από το μέσο, τυλιγμένο με σάβανο, είναι εξαιρετικά σχηματοποιημένο και συνδυάζει θερμά και ψυχρά χρώματα κάτω από το αττικό φως. Έτσι δίνει έναν δοξαστικό χαρακτήρα στην Ανάσταση του Χριστού και στη νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο.
*Δημοσιεύτηκε στο ένθετο Secret των Παραπολιτικών
Μεγάλη Δευτέρα
Συμβολικός πίνακας για τη Μεγάλη Δευτέρα είναι «Η Εκδίωξη των Εμπόρων από τον Ναό», ένα έργο της νεότητας του Δ. Θεοτοκόπουλου, όταν ακόμη βρισκόταν στη Βενετία, το 1570. Το έργο φιλοξενείται στο National Gallery of Art στην Ουάσινγκτον και απεικονίζει τον Χριστό να εκδιώκει τους εμπόρους από τον Ναό, ανατρέποντας τα τραπέζια τους. Η σκηνή αποδίδεται με έντονη κίνηση και δραματικότητα, υπογραμμίζοντας την αγανάκτηση του Χριστού για την εμπορευματοποίηση του ιερού χώρου.
Μεγάλη Τρίτη
«Η Παραβολή των 10 Παρθένων» αποτελεί ένα από τα σημαντικά θρησκευτικά, μυστικιστικά έργα ζωγραφικής του Άγγλου καλλιτέχνη και ποιητή William Blake, ο οποίος το φιλοτέχνησε περίπου το 1799-1800. Είναι έργο με έντονα στοιχεία ρομαντισμού και μυστικισμού, στο οποίο κυριαρχεί ένα παιχνίδισμα μεταξύ του φωτός και της σκιάς και βρίσκεται στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη. Ο Blake σε αυτόν τον πίνακα παρουσιάζει την παραβολή των δέκα παρθένων, οι οποίες φωτισμένες και γαλήνιες αντιπαραβάλλονται με τις μωρές, που εμφανίζονται ανήσυχες και σκοτεινές, τονίζοντας το μήνυμα της πνευματικής ετοιμότητας.
Μεγάλη Τετάρτη
Η «Μετανοούσα Μαγδαληνή» του Georges de La Tour, του 1640, είναι ένα έργο τέχνης που εκπέμπει συγκίνηση, αλλά και σιωπή, καθώς απεικονίζει το αιώνιο σύμβολο της μεταμέλειας, τη Μαγδαληνή. Τη βλέπουμε σε βαθιά περισυλλογή, με το φως των κεριών να τονίζει την εσωτερική της μεταμόρφωση και μετάνοια, ενώ η μορφή της είναι καθιστή. Το έργο εντάσσεται στην κατηγορία Vanitas, η οποία υπενθυμίζει τη ματαιότητα των επίγειων απολαύσεων και την αναπόφευκτη φθορά. Στο έργο διακρίνονται σύμβολα όπως το κερί, σύμβολο της ζωής που σβήνει, το κρανίο, που συμβολίζει τον θάνατο, και τα βιβλία.
Μεγάλη Πέμπτη
Συγκλονιστικός είναι «Ο Μυστικός Δείπνος» του Leonardo da Vinci, μια τοιχογραφία του 1495 στο μοναστήρι Santa Maria delle Grazie στο Μιλάνο Ιταλίας, που είναι και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα στην ιστορία της τέχνης. Το εμβληματικό αυτό έργο αποτυπώνει τη στιγμή που ο Ιησούς ανακοινώνει την προδοσία του λέγοντας τη φράση «Αμήν λέγω υμίν ότι εις εξ υμών παραδώσει με». Ο Λεονάρντο απέφυγε την κλασική μέθοδο της νωπογραφίας και χρησιμοποίησε μια πειραματική τεχνική με τέμπερα και λάδι πάνω σε στεγνό σοβά. Το έργο είναι διάσημο για τη χρήση της γραμμικής προοπτικής, όπου όλες οι γραμμές συγκλίνουν στο κεφάλι του Ιησού, καθιστώντας τον το απόλυτο κέντρο της σύνθεσης.
Μεγάλη Παρασκευή
Η κορύφωση του Θείου Δράματος γίνεται τη Μεγάλη Παρασκευή με τη Σταύρωση και ο Ισπανός ζωγράφος Francisco Goya την αποτύπωσε περίτεχνα το 1780, στο έργο του «Ο Εσταυρωμένος Χριστός», που βρίσκεται στη μόνιμη συλλογή στο Πράδο της Μαδρίτης. Τα χαρακτηριστικά αυτού του συγκλονιστικού έργου είναι το μαύρο φόντο, τέσσερα καρφιά σε πόδια και παλάμες και μια επιγραφή με αναγραφή του Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων σε τρεις γλώσσες. Το βλέμμα του Ιησού γέρνει πάνω στον ουρανό και αριστερά προς το μέρος της καρδιάς.
Μεγάλο Σάββατο
Το Μεγάλο Σάββατο γίνεται η ταφή και η κάθοδος του Χριστού στον Άδη και το έργο «Η Ταφή του Ιησού» του κορυφαίου Ιταλού ζωγράφου Caravaggio, το οποίο φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1602-1604, πραγματικά συγκλονίζει. Βρίσκεται στην πινακοθήκη του Πάπα Πίου VII, στο Μουσείο του Βατικανού, και περιλούζεται από έντονο ρεαλισμό και μορφές δραματικές. Ο Καραβάτζιο χρησιμοποιεί το παιχνίδι του φωτός με το σκοτάδι, το «chiaroscuro», που χαρακτηρίζει το έργο του, καθώς και τη γεωμετρία με την οποία δομεί το έργο του, με τρόπο αριστοτεχνικό. Ο Καραβάτζιο επιτρέπει στον θεατή να βιώσει τη στιγμή που το άψυχο σώμα του Ιησού κατεβαίνει στον τάφο.
Κυριακή του Πάσχα
Τέλος, στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Εθνική Πινακοθήκη, συναντάμε το πανέμορφο έργο του Κωνσταντίνου Παρθένη με τίτλο «Η Ανάσταση» (1917-1919), που ανήκει σε θρησκευτική «τριλογία». Το έργο είναι αποκαλυπτικό της μοναδικής ικανότητας που είχε ο ζωγράφος να αποδίδει στους πίνακές του μια πνευματική ατμόσφαιρα που καθίσταται ορατή με το χρώμα, τη λεπτότητα της πινελιάς και τις εξαϋλωμένες φιγούρες. Το σώμα του Χριστού, που εικονίζεται λίγο δεξιότερα από το μέσο, τυλιγμένο με σάβανο, είναι εξαιρετικά σχηματοποιημένο και συνδυάζει θερμά και ψυχρά χρώματα κάτω από το αττικό φως. Έτσι δίνει έναν δοξαστικό χαρακτήρα στην Ανάσταση του Χριστού και στη νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο.
*Δημοσιεύτηκε στο ένθετο Secret των Παραπολιτικών
En