Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης στα Παραπολιτικά: "Το πιο δύσκολο είναι να δημιουργείς κάτι νέο χωρίς να προδώσεις αυτό που σε γέννησε"
"Η παράδοση θέλει αλήθεια"
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης μιλά για την κρητική μουσική, τον Κώστα Μουντάκη, την παράδοση και τη σύγχρονη μουσική του ταυτότητα, με αφορμή τη συμμετοχή του στο Παλλάς για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου λυράρη
Με αφορμή τη συμμετοχή του στη μεγάλη συναυλία αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Μουντάκη στο Θέατρο Παλλάς, στις 25 Μαΐου 2026, ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης μιλά στο parapolitika.gr και τον Γιάννη Ξυνόπουλο για την κρητική μουσική, την παράδοση, τη μνήμη, την αυθεντικότητα και τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. Σε μια συνέντευξη με βάθος, ο καλλιτέχνης αναφέρεται στον Μουντάκη όχι μόνο ως μουσικό, αλλά ως στάση ζωής, εξηγώντας τι σημαίνει να υπηρετεί κανείς μια τόσο ισχυρή πολιτιστική κληρονομιά χωρίς να την προδίδει.
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεσσαρά της Κρήτης. Από πολύ μικρή ηλικία ήρθε σε επαφή με την κρητική μουσική παράδοση, μαθαίνοντας κρητική λύρα και παραδοσιακά όργανα, ενώ στη συνέχεια εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους νέους δημιουργούς του χώρου. Παράλληλα με τη μουσική του πορεία, σπούδασε και αποφοίτησε από τη Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Ηρακλείου, χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει τη μεγάλη του αγάπη για τη μουσική. Γράφει στίχους, συνθέτει τραγούδια και παίζει κρητική λύρα, κιθάρα, μαντολίνο και λαγούτο. Η πρώτη του δισκογραφική εμφάνιση έγινε το 2005 με το άλμπουμ «Χειμώνα Φέρνεις», ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν δουλειές όπως τα «Μωσαϊκό» και «Κρητικός Ορίζοντας». Παράλληλα, έχει υπογράψει μουσική για θεατρικές παραστάσεις, όπως η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι», ενώ έχει συνεργαστεί με σημαντικούς καλλιτέχνες της κρητικής και ελληνικής μουσικής σκηνής. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει ένα προσωπικό ύφος που συνδυάζει την αυθεντική κρητική παράδοση με πιο σύγχρονα μουσικά στοιχεία, διατηρώντας πάντοτε στο επίκεντρο την αλήθεια και τη βιωματικότητα της μουσικής έκφρασης.
Η συναυλία αφιέρωμα στον Κώστα Μουντάκη στο Παλλάς
Η Κρήτη ανεβαίνει στο Θέατρο Παλλάς στις 25 Μαΐου 2026 μέσα από μια μεγάλη μουσική βραδιά αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου λυράρη και συνθέτη Κώστα Μουντάκη. Οι σπουδαίες συνθέσεις του θα ζωντανέψουν επί σκηνής μέσα από τις φωνές και την παρουσία καταξιωμένων ερμηνευτών όπως ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Παντελής Θαλασσινός, ο Γρηγόρης Σαμόλης, ο Χαΐνης (Δημήτρης Αποστολάκης), η Μαρία Σουλτάτου, η Ανδριάνα Μπάμπαλη, ο Δημήτρης Βακάκης, ο Νίκος Στρατάκης, ο Ζαχάρης Σπυριδάκης, ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης, o Μιχάλης Τζουγανάκης και ο Νεκτάριος Κλωστράκης, οι οποίοι θα ενώσουν τις δυνάμεις τους σε μια μοναδική μουσική σύμπραξη. Μαζί τους η Χορευτική Ομάδα του Λαογραφικού Συλλόγου «Δροσουλίτες». Στην καλλιτεχνική διεύθυνση και ενορχήστρωση είναι ο Πάρις Περυσινάκης, η σκηνοθετική ματιά είναι του Αιμιλιανού Σταματάκη και η αφήγηση του ηθοποιού Μιχάλη Αεράκη. Όλοι μαζί συνθέτουν μια ολοκληρωμένη σκηνική εμπειρία υψηλής αισθητικής.. Η βραδιά στο Παλλάς αναμένεται να αποτελέσει μια μεγάλη μουσική συνάντηση μνήμης και πολιτισμού, με τραγούδια και στιγμές που σημάδεψαν την ιστορία της κρητικής μουσικής.
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης για την ευθύνη απέναντι στην παρακαταθήκη του Μουντάκη
Μιλώντας για τη συμμετοχή του σε ένα αφιέρωμα στον Κώστα Μουντάκη στο Θέατρο Παλλάς, ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης δίνει από την πρώτη απάντηση το μέτρο της ευθύνης που αισθάνεται απέναντι σε μια τόσο βαριά μουσική παρακαταθήκη.«Το να συμμετέχω σε ένα αφιέρωμα στον Κώστας Μουντάκης στο Θέατρο Παλλάς δεν είναι απλώς μια τιμή· είναι μια δοκιμασία συνείδησης. Δεν ανεβαίνεις σε μια σκηνή για να παίξεις κομμάτια· ανεβαίνεις για να σταθείς απέναντι σε μια παρακαταθήκη που έχει χαρακτήρα, αυστηρότητα και βαθιά ηθική. Ο Μουντάκης δεν ήταν μόνο μουσικός, ήταν στάση ζωής. Κι αυτό σε αναγκάζει να ψάξεις μέσα σου: έχεις το δικαίωμα να τον αγγίξεις; Έχεις καταλάβει τι άφησε πίσω του; Γιατί αλλιώς, κινδυνεύεις να κάνεις ένα όμορφο αλλά άδειο αφιέρωμα».
Η πρώτη ανάμνηση από τη μουσική του Κώστα Μουντάκη
Ο κρητικός καλλιτέχνης περιγράφει την πρώτη του προσωπική ανάμνηση από τη μουσική του Κώστα Μουντάκη όχι ως εικόνα, αλλά ως αίσθηση, συνδέοντάς τη με τη δική του αναζήτηση στην κρητική μουσική. «Η πρώτη μου ανάμνηση δεν είναι εικόνα, είναι αίσθηση. Είναι εκείνη η καθαρότητα στον ήχο, η απουσία περιττού. Ο Μουντάκης δεν «φώναζε» για να ακουστεί· μιλούσε χαμηλά και σε έκανε να σκύψεις να τον ακούσεις. Εκεί συναντιέται και η δική μου μουσική αναζήτηση: στην ανάγκη να λες λιγότερα, αλλά πιο αληθινά. Η ταυτότητά μου δεν είναι να τον μιμηθώ, αλλά να κρατήσω αυτή τη ρίζα της ειλικρίνειας».
Η κρητική μουσική δεν χρειάζεται επανεφεύρεση
Στο ερώτημα αν η κρητική μουσική σήμερα έχει συνέχεια ή χρειάζεται «επανεφεύρεση», η απάντησή του είναι σαφής, καθώς επιμένει στην ανάγκη να την ξανακούσουμε ουσιαστικά. «Η κρητική μουσική δεν χρειάζεται επανεφεύρεση· δεν είναι μηχανή να την ξαναφτιάξεις. Έχει συνέχεια, γιατί είναι ζωντανή μέσα στον κόσμο. Αυτό που χρειάζεται είναι να προστατευτεί από την επιφανειακή προσέγγιση. Αν χαθεί το βίωμα και μείνει μόνο η εικόνα, τότε ναι, θα νομίζουμε ότι πρέπει να την «ξαναφτιάξουμε». Στην πραγματικότητα, χρειάζεται να την ξανακούσουμε».
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης για την παράδοση ως μνήμη που κινείται
Για τον Γιώργο Νικηφόρου Ζερβάκη, η παράδοση δεν είναι κάτι ακίνητο ή μουσειακό, αλλά ένας ζωντανός διάλογος ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. «Παράδοση είναι μνήμη που κινείται. Δεν είναι κάτι ακίνητο. Είναι ένας διάλογος ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. Αλλά αυτός ο διάλογος θέλει σεβασμό. Δεν μπορείς να παίρνεις μόνο ό,τι σε βολεύει. Η παράδοση έχει και βάρος, και ευθύνη, και κανόνες που δεν γράφονται».
Η κρητική μουσική στη σημερινή ελληνική σκηνή
Ο λυράρης και δημιουργός αναγνωρίζει τη δυνατή παρουσία της κρητικής μουσικής σήμερα, αλλά επισημαίνει και τον κίνδυνο της εμπορικής ευκολίας. «Η κρητική μουσική έχει δυνατή παρουσία, αλλά βρίσκεται σε ένα λεπτό σημείο. Από τη μία υπάρχει αναγνώριση και ενδιαφέρον, από την άλλη υπάρχει ο κίνδυνος της εμπορικής ευκολίας. Αν γίνει απλώς «εύκολο άκουσμα» ή διασκέδαση χωρίς ουσία, τότε χάνει τον πυρήνα της. Το ζητούμενο είναι να παραμείνει τέχνη και όχι προϊόν».
Οι συνεργασίες ως συνεχής μαθητεία
Η εμπειρία της συνεργασίας με διαφορετικούς σημαντικούς καλλιτέχνες λειτουργεί, όπως εξηγεί, ως διαρκής μαθητεία. «Είναι μια συνεχής μαθητεία. Μαθαίνεις να αφήνεις χώρο, να ακούς τον άλλον, να καταλαβαίνεις ότι η μουσική δεν είναι ατομική υπόθεση. Κάθε συνεργασία είναι ένας καθρέφτης: σου δείχνει και τα δυνατά σου σημεία και τις αδυναμίες σου. Και αν είσαι ανοιχτός, σε εξελίσσει».
Το ήθος του Μουντάκη στο σήμερα
Αν υπάρχει κάτι που θα ήθελε να μεταφέρει από τον Κώστα Μουντάκη στο σήμερα, αυτό είναι το ήθος του. «Αυτό είναι το πιο δύσκολο και το πιο απαραίτητο. Η σεμνότητα, η αλήθεια, η απουσία επίδειξης. Ο Μουντάκης δεν έπαιζε για να εντυπωσιάσει· έπαιζε γιατί είχε κάτι να πει. Αν αυτό χαθεί, ό,τι και να κρατήσουμε από τη μουσική του θα είναι μισό».
Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης: Η λύρα, η φωνή και η δύναμη της συγκίνησης
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης πιστεύει πως η κρητική λύρα και η φωνή μπορούν ακόμη να συγκινήσουν βαθιά, ίσως και περισσότερο από παλιά, αρκεί να υπάρχει αλήθεια. «Μπορούν, ίσως και περισσότερο. Τα εργαλεία δεν αλλάζουν, αλλάζει ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε. Αν υπάρχει αλήθεια, η συγκίνηση περνάει. Αν υπάρχει πρόθεση εντυπωσιασμού, μένει στην επιφάνεια. Το ζήτημα δεν είναι το "αν", αλλά το "πώς"».
Αυθεντικότητα και σύγχρονη μουσική έκφραση
Για την ισορροπία ανάμεσα στην αυθεντικότητα και τη σύγχρονη μουσική έκφραση, ο καλλιτέχνης εξηγεί πως δεν το αντιλαμβάνεται ως εξίσωση, αλλά ως συνέπεια. «Δεν το σκέφτομαι σαν ισορροπία, αλλά σαν συνέπεια. Αν είσαι συνεπής με αυτό που είσαι, δεν χρειάζεται να ισορροπήσεις τίποτα. Το παλιό και το νέο συνυπάρχουν φυσικά. Το πρόβλημα ξεκινά όταν προσπαθείς να αποδείξεις κάτι».
Μια γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και στο παρόν
Αν έπρεπε να περιγράψει τη μουσική του σε κάποιον που δεν τον έχει ακούσει, θα μιλούσε για μια γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και στο παρόν. «Θα έλεγα ότι είναι μια προσπάθεια να κρατήσω μια γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και στο παρόν. Να μιλήσω χωρίς να φωνάξω. Να αφήσω χώρο στη σιωπή, γιατί πολλές φορές εκεί κρύβεται το πιο ουσιαστικό».
Τι ανεβαίνει μαζί του στη σκηνή
Ο ίδιος εξηγεί πως στη σκηνή δεν κουβαλά μόνο τον εαυτό του, αλλά και κάτι μεγαλύτερο, μια συνέχεια ανθρώπων, εμπειριών και ήχων. «Κουβαλάω και τα δύο, αλλά το δεύτερο είναι πιο βαρύ. Ο εαυτός μου είναι απλώς το μέσο. Αυτό που πραγματικά ανεβαίνει στη σκηνή είναι μια συνέχεια ανθρώπων, εμπειριών, ήχων. Είναι κάτι που δεν μου ανήκει αποκλειστικά».
Οι συνεργασίες που αλλάζουν έναν άνθρωπο
Μιλώντας για τις συνεργασίες που μπορούν να αλλάξουν έναν άνθρωπο, ο καλλιτέχνης στέκεται όχι μόνο στη μουσική πλευρά, αλλά και στην ανθρώπινη μετακίνηση που μπορεί να φέρει μια ουσιαστική συνάντηση. «Υπάρχουν στιγμές που σε αλλάζουν χωρίς να το καταλάβεις αμέσως. Συνεργασίες που σε φέρνουν σε επαφή με άλλες αλήθειες. Εκεί είναι που μετακινείσαι πραγματικά, όχι μόνο μουσικά, αλλά και ανθρώπινα».
Το βάθος της κρητικής μουσικής σε μια γρήγορη εποχή
Σε μια εποχή όπου η μουσική καταναλώνεται γρήγορα, επιλέγει να μην ακολουθεί έναν ρυθμό που δεν του ταιριάζει. «Δεν ακολουθώ τον ρυθμό της εποχής όταν δεν μου ταιριάζει. Το βάθος θέλει χρόνο. Αν προσπαθήσεις να το «συμπυκνώσεις» για να χωρέσει, χάνεται. Προτιμώ να απευθύνομαι σε όσους θέλουν να ακούσουν πραγματικά, παρά σε όλους επιφανειακά».
Η μνήμη χωρίς το ίδιο βίωμα
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης τοποθετείται και στο ερώτημα αν η μνήμη μπορεί να μεταδοθεί χωρίς το ίδιο βίωμα, ειδικά όταν μια νεότερη γενιά δεν έχει ζήσει τις εμπειρίες που γέννησαν την κρητική μουσική. «Η μνήμη μπορεί να μεταδοθεί, αλλά αλλάζει μορφή. Δεν μπορούμε να ζήσουμε το ίδιο, αλλά μπορούμε να κατανοήσουμε. Το ζήτημα είναι να μην προσποιούμαστε ότι βιώσαμε κάτι που δεν ζήσαμε. Να είμαστε ειλικρινείς με τη δική μας εμπειρία».
Το κοινό και η αλήθεια της στιγμής
Για τον κρητικό καλλιτέχνη, το κοινό είναι καθοριστικό, αρκεί η σχέση με αυτό να μη μετατρέπεται σε ανάγκη ικανοποίησης, αλλά σε ουσιαστική επικοινωνία. «Το κοινό είναι καθοριστικό. Η ενέργεια που έρχεται από κάτω μπορεί να σε πάει αλλού. Αλλά υπάρχει μια λεπτή γραμμή: δεν πρέπει να παίζεις για να ικανοποιήσεις, αλλά για να επικοινωνήσεις. Όταν αυτό ισορροπεί, γεννιούνται οι πιο αληθινές στιγμές».
Τι θα έλεγε σήμερα ο Κώστας Μουντάκης
Αν ζούσε σήμερα ο Κώστας Μουντάκης, ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης πιστεύει πως θα είχε ενστάσεις για ορισμένες όψεις της σύγχρονης μουσικής πραγματικότητας. «Νομίζω θα είχε πολλές ενστάσεις. Και σίγουρα δεν θα ήταν και πολύ υπερήφανος για την «εκπαίδευση» ενός κοινού που πολλές φορές ζητά να γίνει από θεατής πρωταγωνιστής. Ο Μουντάκης ήξερε τη δύναμη της ακρόασης. Σήμερα αυτή η ισορροπία συχνά χάνεται, και αυτό θα τον προβλημάτιζε βαθιά».
Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν νέο καλλιτέχνη
Ο καλλιτέχνης μιλά για τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει ένας νέος δημιουργός όταν υπηρετεί μια τόσο ισχυρή παράδοση όπως η κρητική μουσική. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μη φοβηθεί. Να μην εγκλωβιστεί στο «πρέπει». Να καταλάβει τι υπηρετεί και μετά να βρει τη δική του φωνή μέσα σε αυτό».
Οι συνεργασίες του Γιώργου Νικηφόρου Ζερβάκη ως κεφάλαια ζωής
Αν όλες οι συνεργασίες του ήταν κεφάλαια, δεν θα ξεχώριζε μόνο ένα, καθώς κάθε εμπειρία είχε τον δικό της ρόλο. «Δεν θα ξεχώριζα ένα. Κάθε κεφάλαιο έχει τον ρόλο του. Κάποιες φορές τα πιο δύσκολα είναι αυτά που σε διαμορφώνουν περισσότερο».
Η μουσική ως εξομολόγηση
Ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης αποκαλύπτει ποιο θα ήταν το βασικό «μυστικό» της μουσικής του, αν η ίδια η μουσική του ήταν μια εξομολόγηση. «Το μυστικό θα ήταν η ανάγκη για αλήθεια. Να μπορείς να σταθείς απέναντι στον εαυτό σου χωρίς να κρυφτείς».
Κλείνοντας, εξηγεί τι είναι τελικά πιο δύσκολο: να τιμάς την παράδοση ή να δημιουργείς κάτι νέο μέσα σε αυτήν. «Το πιο δύσκολο είναι να δημιουργείς κάτι νέο χωρίς να προδώσεις αυτό που σε γέννησε. Η τιμή στην παράδοση είναι η βάση. Η δημιουργία είναι το ρίσκο. Και αυτό το ρίσκο θέλει και γνώση και ήθος, ακριβώς αυτά που μας δίδαξε ο Μουντάκης».
Info της συναυλίας αφιέρωμα στον Κώστα Μουντάκη στο Παλλάς
Η μεγάλη συναυλία αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Μουντάκη θα πργματοποιηθεί στο Θέατρο Παλλάς, Βουκουρεστίου 3-5, Αθήνα, την Δευτέρα 25 Μαΐου 2026. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει ένα πλούσιο μουσικό πρόγραμμα με τη συμμετοχή σημαντικών ερμηνευτών και δεξιοτεχνών μουσικών, μέσα από ένα απάνθισμα αγαπημένων τραγουδιών του που παραμένουν διαχρονικά: «Ο Πραματευτής», «Ο Αργαλειός», «Μεσοπέλαγα Αρμενίζω», «Δεν Θέλω Μέσα στην Καρδιά», «Έφτασε ο Πόνος στην Καρδιά», «Κατέχω πάω στο νερό», «Εζευγαρώσαν τα Πουλιά» και πολλά ακόμη.
Η εκδήλωση θα έχει και φιλανθρωπικό χαρακτήρα, καθώς μέρος των εσόδων θα διατεθεί για την ενίσχυση του Εργαστηρίου Ειδικής Αγωγής «ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ» καθώς και του Συλλόγου «Φίλοι Παιδόπολης Νεάπολης Λασιθίου».
Μια βραδιά αφιερωμένη στην παράδοση, τη μνήμη και τη δύναμη της κρητικής ψυχής, μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε.
En
