Ο συνθέτης Γιώργος Πατεράκης μιλάει στο parapolitika.gr για την παράσταση "Μπαρόκ: Η χρυσόσκονη μιας κρίσης και η ηχώ μιας υπόσχεσης" στο Ωδείο Αθηνών
Συνέντευξη
Η Χορωδία String Theory, το σχήμα Ex Silentio και το Κέντρο Παλαιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια συναρπαστική πολυμεσική παράσταση
Τρεις από τους πιο σημαντικούς μουσικούς οργανισμούς της χώρας — η Χορωδία String Theory του Γιώργου Πατεράκη, το σχήμα παλαιάς μουσικής Ex Silentio υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Κούντουρα, και το Κέντρο Παλαιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών — ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια συναρπαστική πολυμεσική παράσταση με τίτλο Μπαρόκ: η χρυσόσκονη μιας κρίσης και η ηχώ μιας υπόσχεσης που θα πραγματοποιηθεί στις 12 Ιουνίου στο Ωδείο Αθηνών. Μαζί τους δύο μεγάλοι Έλληνες σολίστ, η μετζοσοπράνο Θεοδώρα Μπάκα, και ο τενόρος Χρήστος Κεχρής.
Την παράσταση υπογράφει ο συνθέτης Γιώργος Πατεράκης, ενώ την υποβλητική μουσική της παράστασης πλαισιώνουν σκηνές από ντοκιμαντέρ του Άρη Χατζηστεφάνου (“Debtocracy”, “This is not a coup” και “Catastroika”), αποσπάσματα ειδησεογραφικών πρακτορείων, αρχειακές μαρτυρίες κλπ.
Ο Γιώργος Πατεράκης σπούδασε πιάνο ως υπότροφος του Ωδείου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Royal Academy του Λονδίνου και, με υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση, στην Ακαδημία Ferenc Liszt της Βουδαπέστης. Το 2011 ίδρυσε τη String Theory, σήμερα έναν από τους πιο πρωτότυπους και πολυδύναμους μουσικούς οργανισμούς της χώρας, που περιλαμβάνει ensembles, ορχήστρα δωματίου, φωνητικά σύνολα και χορωδίες. Σήμερα μιλώντας στο parapolitika.gr αναλύει τα γεγονότα έπμνευσης αυτής παράστασης, καθώς και τους στόχους της.
Ποιο ήταν το αρχικό έναυσμα για τη δημιουργία της παράστασης
Ήταν το πνιγηρό αίσθημα του να βλέπεις τον κόσμο σου να μεταμορφώνεται σε κάτι τερατόμορφο και να καταρρέει, και να μην μπορείς να κάνεις τίποτα παρά να φωνάζεις στις πορείες, ή να κάνεις λάικ σε καμιά ανάρτηση των ομοϊδεατών σου στο φέισμπουκ. Χτίσαμε τη ζωή μας πάνω στο αξίωμα ότι «η ανθρωπότητα είναι καλός άνθρωπος». Η απανθρωποποίηση του ανθρωπισμού είναι δυσβάσταχτη. Δεν θα ένιωθα ότι χρειάζεται να κάνω ο,τιδήποτε αν ο άνθρωπος εξαφανιζόταν ως είδος αύριο το πρωί. Όμως επειδή, αφού πεθάνω, θ' αφήσω πίσω μου ανθρώπους που αγαπώ και νοιάζομαι, βρίσκομαι στην απόγνωση ότι πρέπει κάτι να κάνω, κάτι να πω γι' αυτήν την εξαχρείωση. Αυτό είναι το έναυσμα της παράστασης και τίποτε άλλο.
Πώς συνδέεται η «χρυσόσκονη μιας κρίσης» του 17ου αιώνα με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η σημερινή Ευρώπη;
Στην όλο λούσο εποχή του Λουδοβίκου του 14ου και του 15ου, όλη αυτή η χρυσόσκονη έκρυβε από κάτω κακοδιαχείριση, ρεμούλες και χρέη, που όταν βγήκαν στην επιφάνεια και ξέσπασε η περίφημη «φούσκα του Μισισιπή», το 1720, η Γαλλία και ο πληθυσμός της γονάτισαν και χρειάστηκαν πάρα πολλά χρόνια για να αποκατασταθεί το βαθύ τραύμα. Οι γυαλάδες, οι χρυσόσκονες και οι χάντρες προσφέρονται από την εκάστοτε εξουσία για να ξιπάζονται οι ανόητοι και αδαείς ιθαγενείς, ενώ υπόγεια μηχανορραφούν ανενόχλητες οι σκοτεινές συνέργειες τραπεζών, απατεώνων, έκφυλων και διεφθαρμένων. Η εθελοτυφλία και η σιωπηρή συναίνεση σε γενοκτονίες, εθνοκαθάρσεις και ωμότητες εις βάρος αλλότριων ιθαγενών πληθυσμών είναι άλλος ένας, πολύ σοβαρός κοινός παρονομαστής μεταξύ της αποικιοκρατικής Γαλλίας των Λουδοβίκων και της σημερινής Ευρώπης.
Στο κείμενο αναφέρεται ότι η Ευρώπη του σήμερα «στοιχειώνεται» από το παρελθόν της. Πώς μεταφράζεται αυτό οπτικά και ακουστικά επί σκηνής;
Σχετικά με την νεο-αποικιοποίηση, τη φτωχοποίηση, την ανατομία της οικονομικής κρίσης, και την σημερινή Ευρωπαϊκή πραγματικότητα ο Άρης Χατζηστεφάνου έχει κάνει τρία πολύ διεισδυτικά ντοκιμαντέρ, το “Debtocracy”, το “This is not a coup” και το “Catastroika”, τα οποία προσέφερε πολύ ευγενικά και πρόθυμα για να αποτελέσουν έναν από τους κύριους άξονες που σχολιάζουν οπτικά την παράσταση. Από εκεί και πέρα, έχω συμπεριλάβει διάφορα αποσπάσματα από ειδησεογραφικά πρακτορεία όπως το Pathé και το Associated Press, καθώς και άλλο αρχειακό υλικό, από διάφορες πηγές.
Πώς προέκυψε η σύμπραξη της Χορωδίας String Theory με το σχήμα Ex Silentio του Δημήτρη Κούντουρα και το Κέντρο Παλαιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών;
Επιδιώκω όσο μπορώ στις παραστάσεις μου τη διαφορά δυναμικού που προκαλεί ο συγκερασμός ετερόκλητων στοιχείων. Το Ex Silentio είναι ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο, έμπειρο επαγγελματικό σχήμα, που εστιάζει στην παλιά μουσική. Το Κέντρο Παλιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών είναι φυτώριο με σπουδαστές αυτής της μουσικής. Αντίστοιχα, το φωνητικό κουαρτέτο των σολίστ αποτελείται από δύο αναγνωρισμένους λυρικούς τραγουδιστές, την μεσόφωνο Θεοδώρα Μπάκα και τον τενόρο Χρήστο Κεχρή, που συμπράττουν με δύο νέες και ικανές σοπράνο στην αρχή της σταδιοδρομίας τους, την Αντιγόνη Γκόγκη και την Έλλη Κετεντζιάν. Στην παράσταση συμμετέχουν ακόμη ο Ιάσονας Μαρμαράς, παλιός μου μαθητής για τον οποίο είμαι περήφανος, ιδρυτής και διευθυντής της Schola Cantorum Sancti Pauli και σήμερα πια καθηγητής στο Μουσικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης καθώς και ο από παλιά συνεργάτης μου, ψάλτης και τραγουδιστής Γεράσιμος Παπαδόπουλος.
Τώρα, για τον Δημήτρη Κούντουρα που ρωτάτε, η δική μου περιοχή δεν είναι κατ' αποκλειστικότητα η παλιά μουσική, ενώ του Δημήτρη είναι. Επομένως, όταν το προηγούμενο καλοκαίρι του 2025 ξεκίνησα να σχεδιάζω την παράσταση, είναι λογικό να σκεφτώ τη συνεργασία με ανθρώπους που εμπιστευόμουν και που η μουσική αυτή είναι ο φυσικός τους χώρος. Καθ' όλη τη διάρκεια της κατασκευής της παράστασης τον συμβουλευόμουν τόσο σε διάφορα τεχνικά θέματα όσο και σε ζητήματα περιεχομένου. Καθώς μάλιστα είναι και ιδρυτικό μέλος τόσο των Ex Silentio, όσο και του Κέντρου Παλιάς Μουσικής, όλα τα υπόλοιπα ήρθαν φυσικά.
Ποιος ήταν ο μεγαλύτερος βαθμός δυσκολίας στο να συντονιστούν τρεις τόσο σημαντικοί αλλά διαφορετικοί μουσικοί οργανισμοί;
Μόνο τα logistics, τίποτε άλλο. Οι μουσικοί του Ex Silentio είναι σκορπισμένοι στις τέσσερις γωνιές του πλανήτη, ο Ιάσονας διδάσκει στη Βιέννη, η Δώρα πηγαινοέρχεται μεταξύ Αθήνας – Κέρκυρας στο πανεπιστήμιο, η χορωδία των περίπου 50 ατόμων είναι εξ αντικειμένου δυσκίνητο σώμα ως προς τα ωράρια, οπότε το να ευθυγραμμιστούν οι πλανήτες για να συντονιστούν όλοι αυτοί, να προετοιμαστούν, να συναντηθούν και να προβάρουν είναι πάντα μια πρόκληση και απαιτεί ιώβειο υπομονή, χειρουργικούς υπολογισμούς και αμοιβαίες υποχωρήσεις. Όμως έχουμε τον μειλίχιο Κέρβερο της Παραγωγής Εύη Τζίτζη που, εκτός από μέλος της χορωδίας, είναι ο άνθρωπος που όταν αναλάβει κάτι, όλα είναι δυνατά.
Ως δημιουργός που υπογράφει την παράσταση, ποιο συναίσθημα κυριαρχεί μέσα σας λίγες μέρες πριν την πρεμιέρα της 12ης Ιουνίου;
Θα ήθελα πολύ το μοναδικό πράγμα που θα είχα να σας πω να ήταν «ενθουσιασμός», «δημιουργικός πυρετός» και τέτοια, αλλά δεν μπορώ να αποσυνδέσω τη δημιουργική και συναρπαστική διαδικασία της προετοιμασίας της παράστασης από τους λόγους που τη γέννησαν και οι οποίοι, όπως σας είπα, δεν είναι ούτε χαριτόβρυτοι ούτε ελαφρείς. Όμως νιώθω αληθινή ευγνωμοσύνη και έχω πολύ θερμά αισθήματα προς τους ικανούς συνεργάτες μου για την προθυμία, τη δοτικότητα, την εμπιστοσύνη και την έγνοια τους για την αίσια έκβαση της παράστασης. Σε αυτούς οπωσδήποτε συμπεριλαμβάνω και ολόκληρη τη χορωδία String Theory, που δουλέψαμε μαζί ακούραστα από τον Σεπτέμβριο μέχρι τώρα. Εγώ ελπίζω να σταθώ αντάξιός τους, η παράσταση ελπίζω να είναι ικανή να επικοινωνήσει αποτελεσματικά στον κόσμο τον λόγο για τον οποίο φτιάχτηκε. Καθόλου δεν με ενδιαφέρει αν το κοινό δει άλλη μια «καταπληκτική παράσταση».
En
