Λαμπρή υποδοχή επιφύλλαξε το κοινό το Σάββατο 20 Ιουνίου στη "Μήδεια", την αναβίωση της ιστορικής παραγωγής του Κερουμπίνι. Η Εθνική Λυρική Σκηνή επέστρεψε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου με μια υψηλής αισθητικής ανασύνθεση της ιστορικής παραγωγής της Μήδειας του Κερουμπίνι με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, σε σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή, σκηνικά – κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία της Μαρίας Χορς. Το Σάββατο 20 Ιουνίου 2026, δέκα χιλιάδες θεατές χειροκρότησαν θερμά όλους τους συντελεστές της παραγωγής, η οποία συγκίνησε και άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις.
Η Μήδεια του Κερουμπίνη στην Επίδαυρο
Όπως και στην πρώτη παρουσίαση του 1961, έτσι και σήμερα, 65 χρόνια μετά, η Μήδεια αποτελεί ένα καλλιτεχνικό γεγονός διεθνούς εμβέλειας που τοποθετεί την Ελλάδα στο κέντρο της παγκόσμιας πολιτιστικής δημιουργίας. Με τα εισιτήρια να έχουν ήδη εξαντληθεί από τον περασμένο Φεβρουάριο, η ανασύνθεση της ιστορικής παραγωγής από τους Παναγή Παγουλάτο στη σκηνοθεσία, Λίλη Πεζανού στα σκηνικά, Τότα Πρίτσα στα κοστούμια, Γιάννα Φιλιπποπούλου και Κέλλη Ζαμπέλα στη χορογραφία και Χρήστο Τζιόγκα στους φωτισμούς, έφερε το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου στο κέντρο της όπερας παγκοσμίως.
Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης επιμελήθηκε την καλλιτεχνική διεύθυνση της ανασύνθεσης της ιστορικής παραγωγής αξιοποιώντας το σύνολο των καλλιτεχνικών και τεχνικών δυνάμεων του Οργανισμού και επιθυμώντας να δημιουργήσει μια γέφυρα διαλόγου ανάμεσα στη «χρυσή εποχή» της διεύθυνσης του Κωστή Μπαστιά της δεκαετίας του ’60 με το συναρπαστικό παρόν του λυρικού θεάτρου, θέτοντας την ίδια στιγμή τα θεμέλια για το φιλόδοξο μέλλον της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Η ανυπέρβλητη Μήδεια της Μαρίας Κάλλας με την υπογραφή των εμβληματικών Ελλήνων καλλιτεχνών Αλέξη Μινωτή, Γιάννη Τσαρούχη και Μαρίας Χορς ξεκίνησε το θριαμβευτικό ταξίδι της το 1958 από την Όπερα του Ντάλλας, συνέχισε το 1959 στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, άφησε το αξεπέραστο στίγμα της το 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και ολοκλήρωσε την πορεία της το 1962 στη Σκάλα του Μιλάνου.
Η διαδικασία της ανασύνθεσης της παράστασης του 1961
Η ανασύνθεση της Μήδειας δημιουργήθηκε μετά από πολυετή μελέτη των σωζόμενων αρχειακών υλικών που βρίσκονται στο Ιστορικό Αρχείο της ΕΛΣ, στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, αλλά και σε πολύτιμα ιδιωτικά αρχεία και συλλογές. Με δεδομένο ότι δεν υπάρχει μαγνητοσκόπηση από την παράσταση του 1961, ο σκηνοθέτης Παναγής Παγουλάτος δημιούργησε μια συνεκτική και συνεπή στο πνεύμα του έργου σκηνοθεσία, μελετώντας το φωτογραφικό υλικό που υπάρχει από τις πρόβες και τις παραστάσεις στην Επίδαυρο, και τις σημειώσεις προετοιμασίας της σκηνοθεσίας που έχουν καταγραφεί στα τετράδια του Αλέξη Μινωτή.
Η σκηνογράφος Λίλη Πεζανού επανασχεδίασε με βάση τις φωτογραφίες αλλά με απόλυτη συνέπεια το σκηνικό του Τσαρούχη, που μοιάζει σαν αδιάσπαστο κομμάτι του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου.
Η ενδυματολόγος Τότα Πρίτσα έκανε μια λεπτομερή μελέτη των σωζόμενων κοστουμιών του Τσαρούχη για να δημιουργήσει τα ακριβή αντίγραφά τους, αναζητώντας τα ίδια σπάνια υφάσματα και αναδημιουργώντας την ίδια χρωματική παλέτα ώστε να ανασυνθέσει έναν μοναδικό ενδυματολογικό καμβά, με κοστούμια που προσεγγίζουν τη γλυπτική ποιότητα της αρχαιοελληνικής ενδυμασίας.
Οι χορογράφοι Γιάννα Φιλιπποπούλου και Κέλλη Ζαμπέλα δημιούργησαν τις χορογραφίες και την κίνηση της παράστασης στο πνεύμα της κινησιολογικής ταυτότητας της Μαρίας Χορς βασισμένες στις σημειώσεις των τετραδίων του Αλέξη Μινωτή, ενώ ο Χρήστος Τζιόγκας δημιούργησε τους φωτισμούς, σεβόμενος την εικαστική γλώσσα του Γιάννη Τσαρούχη.
Οι πρωταγωνιστές
Η κορυφαία δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι στον πρωταγωνιστικό ρόλο ενθουσίασε με τη φωνητική και τη σκηνική της ερμηνεία, λαμβάνοντας θερμό χειροκρότημα. Το κοινό επιφύλαξε επίσης θερμότατη υποδοχή στους διεθνώς καταξιωμένους πρωταγωνιστές του έργου Αλίσα Κολόσοβα (Νέρις), Ζαν-Φρανσουά Μπορράς (Ιάσων), Τάση Χριστογιαννόπουλο (Κρέων) και Δανάη Κοντόρα (Γλαύκη).
Ο αναγνωρισμένος αρχιμουσικός Ζακ Λακόμπ καθοδήγησε με έμπνευση και επιμονή στη λεπτομέρεια την Ορχήστρα και τη Χορωδία της ΕΛΣ. Τη Χορωδία της ΕΛΣ προετοίμασε ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.
Στην τελική υπόκλιση, το κοινό χειροκρότησε θερμά το τεχνικό προσωπικό της ΕΛΣ, που εργάστηκε για την υλοποίηση της παραγωγής.
Κατά την είσοδο και την έξοδό τους από το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, οι θεατές είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν την έκθεση Σημείο Κάλλας, με εικαστικές συνθέσεις από το αρχειακό υλικό που σώζεται από την παραγωγή της Μήδειας, σε επιμέλεια του Διονύση Φωτόπουλου, video art – βιντεοεγκατάσταση του Παντελή Μάκκα και σχεδιασμό ήχου του Θοδωρή Ρέγκλη.
Η Μήδεια του Κερουμπίνι
Η Μήδεια του Κερουμπίνι, έργο βασισμένο στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, ανασύρθηκε από τη λήθη και επανήλθε στο διεθνές προσκήνιο χάρη στη Μαρία Κάλλας, η οποία ερμήνευσε για πρώτη φορά τον ρόλο του τίτλου το 1953 στο Φεστιβάλ του Φλωρεντινού Μουσικού Μάη. Η ιστορική παρουσίασή της από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου το 1961, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, με σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία της Μαρίας Χορς, αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της σύγχρονης ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας και σφράγισε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη.
Ο Κερουμπίνι συνέθεσε τη Μήδεια στα τέλη του 18ου αιώνα σε γαλλικό ποιητικό κείμενο του Φρανσουά-Μπενουά Οφμάν. Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1797. Η ΕΛΣ παρουσιάζει την ιταλική εκδοχή του έργου που μεταφράστηκε από τον Κάρλο Τσανγκαρίνι, με μελοποιημένους διαλόγους του Φραντς Πάουλ Λάχνερ, ακολουθώντας την παράδοση της Κάλλας. Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η βαθιά ψυχογραφική προσέγγιση της Μήδειας, η οποία εμφανίζεται ως μια γυναίκα πληγωμένη, παθιασμένη και ακραία ανθρώπινη, που ακροβατεί από την απόγνωση και την ταπείνωση στην εκδικητική μανία που την οδηγεί να ξαναβρεί την υπερφυσική της πλευρά ως μάγισσας.
Η Μήδεια του 1961, ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα της μεταπολεμικής Ελλάδας, συνέδεσε την Εθνική Λυρική Σκηνή με τα μεγαλύτερα οπερατικά κέντρα του κόσμου. Όταν το 1958 η νεοσύστατη Όπερα του Ντάλλας αναθέτει στη Μαρία Κάλλας μια νέα παραγωγή της Μήδειας, η Divina ζητά να τη σκηνοθετήσει ο Αλέξης Μινωτής, ο Έλληνας σκηνοθέτης που συνδέθηκε όσο κανείς με την αρχαία ελληνική τραγωδία. Παρά τους αρχικούς δισταγμούς του, λόγω της απειρίας του στο λυρικό θέατρο, και μετά την επιμονή της Κατίνας Παξινού, ο Μινωτής δέχεται και προτείνει ως σκηνογράφο και ενδυματολόγο τον κορυφαίο Έλληνα ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη. Η πρεμιέρα στο Ντάλλας στέφεται από μια χωρίς προηγούμενο επιτυχία, με τις διθυραμβικές κριτικές να αναφέρονται σε μια «υπερφυσική αλλά ταυτόχρονα ανθρώπινη Κάλλας», στον «ανανεωτικό αέρα της σκηνοθεσίας του Μινωτή» και στα «130 φτιαγμένα στην Ελλάδα, μοναδικά κοστούμια του Τσαρούχη». Η παραγωγή, μετά την πρώτη της παρουσίαση στην Όπερα του Ντάλλας, παρουσιάστηκε το 1959 στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, συνέχισε το καλοκαίρι του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και ολοκλήρωσε τη θριαμβευτική της πορεία το 1962 στη Σκάλα του Μιλάνου.
Για τον ανοιχτό χώρο της Επιδαύρου ο Μινωτής επαναπροσδιορίζει τους σκηνοθετικούς χειρισμούς, θέλοντας, όπως ο ίδιος έχει επισημάνει, να «επαναφέρει όσο μπορούσε την λειτουργία του μύθου κατά το αρχαίο πρότυπο, χωρίς να παραβλάψει στο ελάχιστο την μουσική του διάσημου συνθέτη». Παράλληλα ο Τσαρούχης σχεδιάζει νέο σκηνικό ειδικά για το αρχαίο θέατρο, ενώ δημιουργεί νέα κοστούμια για τα συνολικά 250 άτομα που βρίσκονται επί σκηνής. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Κάλλας, η οποία αποθεώθηκε για τη δραματική ένταση, τη θεατρικότητα και τη μοναδική εκφραστικότητα της φωνής της, επιβεβαιώνοντας τον μύθο της ως της κορυφαίας λυρικής τραγουδίστριας του 20ού αιώνα. Η παραγωγή έμεινε στην ιστορία ως ένας προσωπικός θρίαμβος της Κάλλας, αλλά και ως ένα εμβληματικό καλλιτεχνικό επίτευγμα που ανέδειξε διεθνώς την ελληνική δημιουργία και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη.
Η έκθεση
> Με αφορμή την ανασύνθεση της ιστορικής Μήδειας του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει την έκθεση Σημείο Κάλλας στον περιβάλλοντα χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου, από τις 18 έως και τις 21 Ιουνίου 2026, με την υποστήριξη της ΔΕΗ. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο κορυφαίος, διεθνής Έλληνας σκηνογράφος Διονύσης Φωτόπουλος, ενώ το video art και τη βιντεοεγκατάσταση δημιουργεί ο εικαστικός και video designer Παντελής Μάκκας. Η έκθεση, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, θα ανοίξει για το κοινό την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 8.00 και θα παραμείνει επισκέψιμη έως και την Κυριακή 21 Ιουνίου στις 20.00.Πληροφορίες εδώ.
En
