Δήμητρα Γαλάνη στα Παραπολιτικά: "Έκανα πάντα στη ζωή μου αυτό που αγαπούσα - Ο Τσιτσάνης μου άνοιξε την πόρτα στο λαϊκό τραγούδι"

Τη μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού, Δήμητρα Γαλάνη, θα απολαύσουν όσοι βρεθούν αύριο, Κυριακή, στις 9 μ.μ., στον αρχαιολογικό χώρο του Σουνίου, σε μια συναυλία με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, στο πλαίσιο του νέου μουσικού φεστιβάλ της Περιφέρειας Αττικής, Attica Roots Festival.

Διαβάστε: Δήμητρα Γαλάνη: "Αναγκαστικά με ακούω στο ραδιόφωνο, με θεωρώ 'λίγη' για τον εαυτό μου"

Η συναυλία στο Σούνιο και το Attica Roots Festival

Η Δήμητρα Γαλάνη, μαζί με την Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Βόλου, την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία και με τη συμμετοχή του νέου τραγουδιστή Βασίλη Προδρόμου, θα ερμηνεύσουν πασίγνωστα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, αναζητώντας τις υπόγειες συγγένειες ανάμεσα στο βυζαντινό μέλος και στο έργο ενός από τους σημαντικότερους δημιουργούς του 20ού αιώνα. Μιλώντας στο «Secret», η κορυφαία ερμηνεύτρια επιστρέφει στη μαγεία του Τσιτσάνη, τον οποίο χαρακτηρίζει έναν από τους αγαπημένους της δασκάλους, και εξηγεί γιατί το έργο του παραμένει διαχρονικό, ελληνικό και ταυτόχρονα παγκόσμιο.

«Βασίλης Τσιτσάνης - Ο άγιος του έρωτα»

Η παράσταση που θα παρουσιαστεί στο Σούνιο είχε παρουσιαστεί για πρώτη φορά το Πάσχα του 2025, την Κυριακή των Βαΐων, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής που οργανώνει κάθε χρόνο η Εθνική Λυρική Σκηνή. Τότε, στον προαύλειο χώρο του Μουσείου της Ακρόπολης, παρουσιάστηκε η παράσταση με τίτλο «Βασίλης Τσιτσάνης - Ο άγιος του έρωτα». Όπως λέει η Δήμητρα Γαλάνη, η πρόταση της έγινε από τον Ανδρέα Κατσιγιάννη, διευθυντή της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας Βόλου, ο οποίος είχε την ιδέα να συνδέσει το έργο του Βασίλη Τσιτσάνη με βυζαντινούς ύμνους και εγκώμια, τα οποία απέδωσε χορωδία βυζαντινής μουσικής. «Η σχέση του Τσιτσάνη με όλη τη μουσική μας παράδοση και ιδιαίτερα με τη βυζαντινή μουσική είναι μεγάλη. Έχει κινηθεί πολύ σε αυτούς τους δρόμους. Ο Τσιτσάνης μέσα από τα τραγούδια του έχει εκφράσει με μοναδικό τρόπο το ανθρώπινο πάθος. Την ίδια στιγμή, οι βυζαντινοί ύμνοι είναι η ιστορία του ανθρώπινου πάθους», αναφέρει.

Η Ανατολή, η Δύση και η Ελλάδα μέσα στο έργο του Τσιτσάνη

Για την ίδια, ο Βασίλης Τσιτσάνης έχει ως δημιουργός μια ιστορική μοναδικότητα. Στο έργο του, όπως εξηγεί, «παντρεύεται» με μοναδικό τρόπο η Ανατολή και η Δύση, χωρίς τα αιώνια «συμπλέγματα», και μέσα από αυτή τη συνάντηση γεννιέται εκείνο που ακολούθησε αργότερα: το λαϊκό και το έντεχνο τραγούδι. «Εξ ου και ο σεβασμός που απολάμβανε από τους μεγάλους δημιουργούς της μουσικής μας. Αυτό το στοιχείο δίνει στο έργο του μια απίστευτη διαχρονικότητα και, παράλληλα, παγκοσμιότητα», σημειώνει η Δήμητρα Γαλάνη. Ο Τσιτσάνης, σύμφωνα με την ίδια, παίρνει όλες τις πληροφορίες που έρχονται από την Ανατολή και όλες όσες έρχονται από τη Δύση και τις «κάνει» Ελλάδα. Σε αυτή τη διαδρομή βλέπει και την ίδια την ιστορία της χώρας. «Αυτό άλλωστε είναι η ιστορία και η θέση της Ελλάδας. Είναι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, το Βυζάντιο, το δημοτικό μας τραγούδι, το ρεμπέτικο, το τραγούδι της Διασποράς, όλα αυτά, που σήμερα τείνουμε να ξεχάσουμε. Γιατί, δυστυχώς, μας μαθαίνουν να “κοιτάμε” συμπλεγματικά και προς την Ανατολή και προς τη Δύση», λέει χαρακτηριστικά. Όταν τη ρωτάμε ποια χαρακτηριστικά του Έλληνα εκφράζονται στα τραγούδια του Τσιτσάνη, η απάντησή της είναι άμεση: «Όλα. Ο Τσιτσάνης είναι ό,τι είναι και ό,τι έχει φανταστεί ο Έλληνας».

Η γνωριμία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη

Η γνωριμία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη έγινε το 1973, όταν δέχθηκε ένα τηλεφώνημα με το οποίο της ζητούσε να ερμηνεύσει τραγούδια του. Η ίδια, προερχόμενη από ένα περιβάλλον και μια κουλτούρα που είχε σχετική απόσταση από το λαϊκό τραγούδι, θυμάται πως στην αρχή απόρησε. «Του είπα: “Δάσκαλε, εγώ δεν λέω λαϊκά τραγούδια” και αυτός μου είπε: “Λες, απλά δεν το ξέρεις”. Και αφέθηκα στα χέρια του. Τότε ακριβώς μου άνοιξε η πόρτα στο λαϊκό τραγούδι. Ήταν μια μεγάλη στιγμή για εμένα», αφηγείται.

Η αναγνώριση του Τσιτσάνη στο εξωτερικό

Η Δήμητρα Γαλάνη επισημαίνει ότι το έργο του Τσιτσάνη δεν αγαπήθηκε μόνο στην Ελλάδα. Όπως λέει, έχει μελετηθεί εδώ και πολλά χρόνια σε πανεπιστημιακές έδρες μουσικολογίας στο εξωτερικό. Την ίδια ώρα, όμως, δεν κρύβει την πικρία της για τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει συχνά τους μεγάλους της δημιουργούς. «Εμείς έχουμε μια χώρα, ένα κράτος που εκπέμπει μια σχεδόν μόνιμη μορφή αχαριστίας και αναλγησίας, λες και κάθε μέρα γεννιέται ένας Τσιτσάνης ή ένας Γκάτσος ή ένας Χατζιδάκις ή και ένας Σκαλκώτας ή ένας Μητρόπουλος, ένας Σεφέρης ή ένας Τσαρούχης... Τι να πω…», λέει. Από την άλλη πλευρά, στέκεται με σεβασμό στον ίδιο τον λαό, που όπως τονίζει επιμένει με αξιοθαύμαστο πάθος να κρατά ζωντανή τη γλώσσα του και την ταυτότητά του. «Να γιατί και το τραγούδι είναι ένα θησαυροφυλάκιο της ελληνικής γλώσσας», σημειώνει.

Η Ελλάδα, η γλώσσα και η πικρία για όσα δεν γίνονται

Έχοντας πραγματοποιήσει μεγάλες περιοδείες στο εξωτερικό, η Δήμητρα Γαλάνη γνωρίζει καλά την αίσθηση της επιστροφής στην Ελλάδα και τη σύγκριση με όσα συμβαίνουν αλλού. Μιλά για την πατρίδα με αγάπη, αλλά και με θυμό. «Με την οικογένειά σου προσπαθείς να είσαι αντικειμενικός, αλλά δεν μπορείς να είσαι απόλυτα. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα μου, οι άνθρωποί μου, ένας λαός από τον οποίο προέρχομαι, άρα και που αγαπώ. Την ίδια στιγμή, με θυμώνει πάρα πολύ, όπως όλους μας», λέει. Ο θυμός αυτός, όπως εξηγεί, έχει να κάνει με πράγματα που γίνονται χωρίς να κατανοούνται, με παρορμήσεις που πληρώνονται μετά με τον χειρότερο τρόπο. Ωστόσο, αυτό δεν μειώνει την περηφάνια της για την ελληνική της ταυτότητα. «Αυτό δεν με εμποδίζει να είμαι περήφανη που είμαι Ελληνίδα, να υποκλίνομαι στη γλώσσα μου, που είναι η κορυφή του πολιτισμού μου και μιλιέται σχεδόν 4.000 χρόνια, και να αγωνίζομαι γι’ αυτό», τονίζει. Η ίδια επιμένει πως αυτά τα έχει πει και τα λέει διαρκώς, όχι μόνο εκείνη αλλά και όσοι έχουν συναίσθηση του τι συμβαίνει. «Έχει μαλλιάσει η γλώσσα μου 56 χρόνια», αναφέρει, μιλώντας για την ανάγκη να αγαπάμε και να προστατεύουμε την ελληνική γλώσσα, χωρίς όμως να ξιπαζόμαστε. «Συνέχεια λέω ότι πρέπει να αγαπάμε τη γλώσσα μας και ότι είμαστε απίστευτα προνομιούχοι, αλλά δεν πρέπει να ξιπαζόμαστε γι’ αυτό. Απλά να είμαστε προσεκτικοί για να τη σώσουμε. Γιατί κανείς από αυτούς που πρέπει να κάνουν κάτι δεν κάνει τίποτα γι’ αυτό», λέει.

Οι δημιουργοί που συνεχίζουν την «ευλογημένη κλωστή»

Ευτυχώς, όπως προσθέτει, υπάρχει το τραγούδι και υπάρχουν οι νέοι δημιουργοί που συνεχίζουν αυτή την «ευλογημένη κλωστή», η οποία συνδέει τα πάντα. Αναφέρεται σε ανθρώπους που γράφουν στίχους και μουσικές με σεβασμό στη γλώσσα και στο αισθητήριο του κοινού. Μιλά για τον Σταμάτη Κραουνάκη, τη Λίνα Νικολακοπούλου, τον Παρασκευά Καρασούλο, αλλά και για τον Θανάση Παπακωνσταντίνου, τον Σωκράτη Μάλαμα, τον Ορφέα Περίδη, τον Γιάννη Αγγελάκα, τον Παύλο Παυλίδη και πολλούς ακόμη, όπως λέει, τους οποίους δεν αναφέρει εκείνη τη στιγμή. «Ευτυχώς είναι ποιητές μεγάλοι, που συνεχίζουν να τιμούν τη γλώσσα μας», λέει. Δεν παραλείπει, ωστόσο, να επισημάνει ότι παράλληλα υπάρχει και «ένα ολόκληρο σκουπιδαριό», όπως το χαρακτηρίζει, το οποίο, όπως λέει, «καλώς να υπάρχει για αυτούς που το έχουν ανάγκη». «Άλλωστε, πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει. Τι να κάνουμε… Πώς λέμε “Τρως κάθε μέρα σωστή τροφή, αλλά κάποια μέρα θέλεις να φας και ένα βρώμικο!”», σχολιάζει.

Η μουσική που ενώνει και ο φόβος που χωρίζει

Η κουβέντα πηγαίνει στη δύναμη της μουσικής να ενώνει ανθρώπους διαφορετικών κομμάτων, ομάδων, κοινωνικών και οικονομικών τάξεων. Η Δήμητρα Γαλάνη έχει δει μέσα από τη μουσική της ανθρώπους να γλεντούν μαζί, να ανοίγονται, να γίνονται για λίγο ένα. Όμως, όταν τελειώνει το γλέντι, οι ίδιοι άνθρωποι συχνά επιστρέφουν στον διχασμό. Για την ίδια, αυτό έχει εξήγηση. «Ο άνθρωπος, όταν γλεντάει μέσα από τη μουσική, τον χορό και το τραγούδι, ανοίγει η ψυχή του και γίνεται θετικά δεκτική σε όλα. Δεν μπαίνει το κακό στη μέση», λέει. Όταν όμως ο άνθρωπος βομβαρδίζεται καθημερινά από αρνητικές πληροφορίες, από φόβο για την πείνα, τον πόλεμο, τις επιδημίες, το μολυσμένο περιβάλλον, την ηχορρύπανση και κάθε άλλη απειλή, τότε η ψυχή του κλείνει. «Αυτός ο άθλιος ο φόβος κάνει τους ανθρώπους να φτάνουν να θέλουν να φάνε ο ένας τον άλλον. Φόβος και τοξικότητα παντού. Όμως, η μουσική και γενικά η Τέχνη ελευθερώνει την ψυχή», τονίζει.

Η αγάπη, η αποδοχή και ο κίνδυνος της έπαρσης

Μιλώντας για την αγάπη, την αποδοχή και τον κίνδυνο της έπαρσης, θυμάται μια δική της φράση: «Προσπάθησα να μην ξιπαστώ από την αγάπη και την αποδοχή και τα κατάφερα, έγινα καλύτερος άνθρωπος». Όπως εξηγεί, το κατάφερε επειδή δούλεψε με τον εαυτό της. «Όλοι οι άνθρωποι, όταν ανέρχονται και ξεχωρίζουν, όταν έρχεται από κάτω ένας θαυμασμός σχεδόν ανεξέλεγκτος, υπάρχει φόβος να ξιπαστούν», λέει. Η ίδια το απέφυγε, πρώτα επειδή δεν μεγάλωσε με αυτή την ανάγκη και στη συνέχεια επειδή άρχισε να καταλαβαίνει πόσο μάταιο είναι όλο αυτό. Κατάλαβε, όπως λέει, ποια είναι πραγματικά η θέση της απέναντι στην Τέχνη. «Είμαι ένας εργάτης ενός τεράστιου οικοδομήματος που λέγεται Τέχνη. Αν εγώ καμωθώ ότι είμαι κάτι ισότιμο μπροστά στον όγκο της Τέχνης που υπάρχει, έχω χάσει το παιχνίδι… Γιατί δεν είμαι παρά ένα χαλικάκι μπροστά σε αυτό το οικοδόμημα», αναφέρει.

«Είμαστε όλοι εργάτες της Τέχνης»

Για τη Δήμητρα Γαλάνη, ο καθένας που υπηρετεί την Τέχνη οφείλει να μπει στη σωστή θέση, ώστε να έρθει μετά ένα άλλο «χαλίκι» και μετά ένα ακόμη. «Είμαστε όλοι εργάτες της Τέχνης, η οποία είναι ένα τεράστιο, διαχρονικό έργο των ανθρώπων προς τους ανθρώπους», λέει. Η Τέχνη, όπως την περιγράφει, δεν έχει υστεροβουλία και δεν ανήκει σε κανέναν. Οι άνθρωποι είναι απλώς φορείς της. Το καλύτερο που μπορούν να κάνουν είναι να τη μελετήσουν, να τη σεβαστούν και, αν μπορέσουν, να προσθέσουν κι εκείνοι κάτι μικρό σε αυτό το μεγάλο οικοδόμημα. Όσο για την ανθρώπινη ματαιοδοξία, η ίδια απαντά με καθαρότητα. «Η Τέχνη σού δίνει μια ψευδαίσθηση εξουσίας. Αν πάθεις αυτό που παθαίνουν οι πολιτικοί μας, δηλαδή αν ξιπαστείς και γίνεις αλαζόνας, την πάτησες, που λέμε, γιατί το οικοδόμημα είναι πολύ ισχυρό. Δεν σηκώνει αστεία».

Το μήνυμα της Δήμητρας Γαλάνη στους νέους ανθρώπους

Στο τέλος της συζήτησης, μιλά και για τις ατέλειες που έγιναν δύναμή της. Η ίδια θεωρεί πως τη δύναμη την πήρε από την αγάπη και την αποδοχή που είχε από το σπίτι της, αλλά και από τον κόσμο από την αρχή. Αυτό, όπως λέει, της επέτρεψε να κάνει πάντα στη ζωή της αυτό που αγαπούσε. Και αυτό είναι το μήνυμα που θέλει να δίνει στους νέους ανθρώπους: «Να κάνετε πάντα αυτό που αγαπάτε. Αυτό που σας λέει η ψυχή σας, κι ας είναι καμιά φορά και λάθος! Δεν πειράζει! Στην πορεία όλοι καταλαβαίνουμε τι μας πάει και τι όχι και κάνουμε τις επιλογές μας. Όχι σε μια ζωή με απωθημένα...».

*Δημοσιεύθηκε στο Secret των Παραπολιτικών