Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται πως βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια προσωρινή συμφωνία που θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την ένταση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές έχουν διαμορφώσει ένα προσχέδιο συνεννόησης που προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας, την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη μερική χαλάρωση των κυρώσεων προς την Τεχεράνη. Παρότι οι βασικοί όροι έχουν συζητηθεί, η συμφωνία δεν έχει ακόμη λάβει την τελική πολιτική έγκριση ούτε από την Ουάσινγκτον ούτε από το Ιράν.

Η πρώτη επίσημη αντίδραση από ιρανικής πλευράς μετά τις αποκαλύψεις για τη συμφωνία ήρθε από τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος έστειλε σαφές μήνυμα προς τις ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να προχωρήσει σε καμία ενέργεια αν δεν υπάρξει πρώτα αντίστοιχη κίνηση από την αμερικανική πλευρά. Πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης περιλαμβάνει δίμηνη επέκταση της εκεχειρίας, άρση περιορισμών στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και περιορισμένη ελάφρυνση κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης. Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ανοιχτές και αρκετά ζητήματα εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Μια πιθανή συμφωνία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για τη σταθεροποίηση της περιοχής, καθώς η πρόσφατη κρίση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Το μεγαλύτερο εμπόδιο, ωστόσο, παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει τον πυρήνα των επόμενων διαπραγματεύσεων.

ΗΠΑ & Ιράν: Παράταση της εκεχειρίας και διπλωματικός χρόνος

Από την εφαρμογή της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζουν να συγκρούονται διπλωματικά σε μια σειρά κρίσιμων θεμάτων. Στο τραπέζι βρίσκονται οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης, η επιρροή της στον πόλεμο του Λιβάνου, αλλά και οι απαιτήσεις του Ιράν για άρση οικονομικών κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.

Τέσσερις πηγές με γνώση των επαφών ανέφεραν ότι οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει σε ένα προσωρινό πλαίσιο, το οποίο θα διατηρήσει την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, δίνοντας έτσι στους διαπραγματευτές περισσότερο χρόνο για να αναζητήσουν μια πιο μόνιμη λύση.

Παρότι κατά διαστήματα υπήρξαν δηλώσεις που προμήνυαν άμεση συμφωνία, μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί οριστική κατάληξη. Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχε στην αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο ποια είναι η εμπλοκή του στις τρέχουσες συνομιλίες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη εγκρίνει το τελικό σχέδιο της συμφωνίας. Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ κοντά», χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, εμφανίστηκε ιδιαίτερα σκληρός στις δηλώσεις του, ξεκαθαρίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται υποσχέσεις και πολιτικές διαβεβαιώσεις. Όπως ανέφερε, το Ιράν δεν σκοπεύει να κάνει το πρώτο βήμα, επιμένοντας ότι οι πραγματικές παραχωρήσεις επιβάλλονται μέσω ισχύος και όχι μέσω διαλόγου. Μάλιστα, τόνισε πως η ισορροπία μετά από οποιαδήποτε συμφωνία θα εξαρτηθεί από το ποια πλευρά θα είναι στρατιωτικά πιο προετοιμασμένη.

Στενά του Ορμούζ: Το ισχυρό χαρτί της Τεχεράνης

Ιδιαίτερη βαρύτητα στις διαπραγματεύσεις έχουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή είχε ως αποτέλεσμα την εκτόξευση των τιμών της ενέργειας, μετατρέποντας την επαναλειτουργία του περάσματος σε βασική προτεραιότητα για την Ουάσινγκτον.

Για το Ιράν, ωστόσο, ο έλεγχος των Στενών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά του όπλα. Παράλληλα, πολλές εμπορικές νηοπομπές εξακολουθούν να παραμένουν εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι έχουν τοποθετηθεί ναρκοπέδια που είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν ζητεί τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, ο οποίος έχει πλήξει σοβαρά τις εξαγωγές και τα δημόσια έσοδα της χώρας.

Επαφές Ιράν & Ομάν για τη διαχείριση των Στενών

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, γνωστοποίησε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον ομόλογό του από το Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί, με αντικείμενο τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και τις προοπτικές διαχείρισής τους.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Ιρανός ΥΠΕΞ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «παραγωγικές», επισημαίνοντας ότι οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το μέλλον του στρατηγικού περάσματος, με βάση το διεθνές δίκαιο και τις κυριαρχικές υποχρεώσεις των κρατών.

Παράλληλα, η Τεχεράνη εξέφρασε τη στήριξή της προς το Ομάν απέναντι σε «οποιαδήποτε απειλή», λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «ισοπεδώσουν» το Ομάν εάν η χώρα δεν συνταχθεί με τις αμερικανικές θέσεις για τα Στενά του Ορμούζ.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι

Το πιο δύσκολο και ευαίσθητο ζήτημα των διαπραγματεύσεων εξακολουθεί να είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, κατηγορία που το Ιράν απορρίπτει, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά του εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου, με ιρανικές πηγές να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταφοράς μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε φιλική χώρα, όπου θα μειωθεί το επίπεδο καθαρότητάς του πριν επιστραφεί στην Τεχεράνη.

Παρά τις συζητήσεις, σημαντικά ζητήματα παραμένουν χωρίς απάντηση, όπως η διάρκεια αναστολής του προγράμματος, το μέλλον των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τα αποθέματα ουρανίου, οι προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές, τα ερευνητικά προγράμματα και το πλαίσιο των διεθνών επιθεωρήσεων.

Η διάσταση του Λιβάνου

Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συνολική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει και τις εξελίξεις στον Λίβανο, ειδικά σε ό,τι αφορά τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ. Παρότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν πρόσφατα σε εκεχειρία, συνεχίζουν να κατηγορούν η μία την άλλη για παραβιάσεις της συμφωνίας.

Την ίδια ώρα, το Ισραήλ εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και εμφανίζεται αντίθετο σε οποιαδήποτε συμφωνία ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεών του στην περιοχή.

Νετανιάχου: Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις διέσχισαν το ποτάμι Λιτάνι

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε - στο μεταξύ - ότι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις διέσχισαν τον ποταμό Λιτάνι στο νότιο Λίβανο, περίπου 30 χιλιόμετρα βόρεια των συνόρων με το Ισραήλ, και προωθούνται σε στρατηγικής σημασίας τομείς.

Μιλώντας κατά τη διάρκεια επίσκεψης σε στρατιώτες της Μεραρχίας 36 στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία επιχειρεί επίσης «στη Βηρυτό, στην κοιλάδα Μπεκάα (ανατολικά), σε ολόκληρο το μέτωπο του Λιβάνου» και «πλήττουμε σκληρά τη Χεζμπολάχ».

Οι δηλώσεις του έρχονται δύο ημέρες αφότου ο στρατός κήρυξε μεγάλο μέρος του νότιου Λιβάνου «ζώνη μάχης» παρά την εκεχειρία που θεωρητικά είναι σε ισχύ.