Το θέµα µπορεί να ξενίσει. Οµως δεν είναι µικρής σηµασίας ή περιορισµένου ενδιαφέροντος. Αφορά τον τρόπο µε τον οποίο λαµβάνονται ορισµένες αποφάσεις και στη σύγχρονη προσέγγιση που απαιτείται και, δυστυχώς, παρακάµπτεται. Μία αναδροµή στο παρελθόν. Το τελευταίο µάθηµα που έδωσα για το πτυχίο µου στη Φυσική ήταν η Μετεωρολογία. Μεγάλο βάσανο! Γνωρίζουµε όλοι πόσο δύσκολο εγχείρηµα είναι η πρόβλεψη του καιρού· οι µετεωρολόγοι συχνά ερίζουν δηµόσια για το πότε θα βρέξει ή θα χιονίσει. Η πρόγνωση του καιρού εδράζεται σε εκτεταµένα και σύνθετα µοντέλα, που έχουν βάση τους τα ανώτερα Μαθηµατικά, ∆ιαφορικό και Ολοκληρωτικό Λογισµό, Θεωρία των Πιθανοτήτων και τα συναφή. Η Μετεωρολογία είναι µια «υπολογιστική» επιστήµη, που µετατρέπει φυσικούς νόµους σε µαθηµατικά µοντέλα.

Γιατί τα λέµε όλα αυτά; Τι µας έπιασε ξαφνικά µε τον καιρό; Πρόσφατα το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε ότι τα Τµήµατα Φυσικής εντάσσονται και στο 3ο Επιστηµονικό Πεδίο από τις Πανελλαδικές του 2027, χωρίς να εξεταστούν στα Μαθηµατικά! Οι υποψήφιοι του 3ου Πεδίου εξετάζονται σε Φυσική, Χηµεία και Βιολογία, αλλά δεν διδάσκονται Μαθηµατικά στη Γ' Λυκείου· τα Μαθηµατικά σταµατούν στη Β' Λυκείου.

Η απόφαση αιτιολογείται από το γεγονός ότι πάνω από τις µισές θέσεις στα πανεπιστηµιακά τµήµατα µένουν κενές, οπότε για να καλυφθούν γίνεται η «αβαρία» να µπαίνουν σε αυτά υποψήφιοι χωρίς να εξετάζονται στα Μαθηµατικά. Μάλιστα, το αίτηµα υποστηρίχθηκε από τους πλέον επαΐοντες, δηλαδή τους επικεφαλής των τµηµάτων της Φυσικής στα Πανεπιστήµια. Να συµπληρώνονται τα κενά, δηλαδή, κι ας γίνεται έκπτωση στο γνωστικό επίπεδο. Αλλωστε τα κενά ψαλιδίζουν τις επιδοτήσεις για τα ΑΕΙ. Και το υπουργείο τους έκανε το χατίρι...

Θα προσπαθήσουµε σε χρόνο dt (χρόνος µε µαθηµατική απόδοση...) να δούµε τις παρενέργειες από την απόφαση διαζυγίου των Μαθηµατικών από τη Φυσική. Πρώτη παρενέργεια, θα έχουµε φοιτητές δύο ταχυτήτων: αυτούς που µπαίνουν από τον δεύτερο κύκλο σπουδών, που εξετάζονται στα Μαθηµατικά και προετοιµάζονται και φροντιστηριακά, και αυτούς που θα έρθουν από τον τρίτο κύκλο, χωρίς επαρκείς γνώσεις Μαθηµατικών. Το χάσµα θα είναι καθοριστικό για τη συνέχεια. Πολλοί επιτυχόντες του τρίτου κύκλου θα εγκαταλείψουν γρήγορα τον µαραθώνιο σπουδών. ∆εύτερη παρενέργεια: θα αυξηθεί η πίεση για την έκπτωση στο επίπεδο σπουδών. Πολλά τµήµατα θα βάλουν νερό στο κρασί τους για να αµβλύνουν τις ανισότητες και να λειάνουν τις δυσκολίες. Επιπλέον, οι καλύτεροι στη βαθµολογία του τρίτου κύκλου θα επιλέξουν τις καλύτερες σχολές, ενώ η Φυσική θα είναι δεύτερη ή τρίτη επιλογή, µε ό,τι αυτό συνεπάγεται για την «εισαγωγή» των ανισοτήτων που περιγράφουµε από το πρώτο κιόλας εξάµηνο.

Οµως το εγχείρηµα «Φυσική χωρίς Μαθηµατικά» αποτελεί και µια πρωτοτυπία (προς το χειρότερο) σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πουθενά, σε καµιά χώρα-µέλος της Ε.Ε., δεν συναντάµε τέτοια πατέντα. Αντίθετα, όχι µόνο απαιτούνται γνώσεις Μαθηµατικών για την παρακολούθηση των προπτυχιακών προγραµµάτων, αλλά και ενισχυµένα Μαθηµατικά από το Λύκειο ως προϋπόθεση εισαγωγής. Αυστηρές οι προδιαγραφές σε Γαλλία, Γερµανία, ενώ στην Ισπανία απαιτείται ισχυρό προφίλ Λυκείου σε Μαθηµατικά, Φυσική και Χηµεία και οι βαθµοί στα Μαθηµατικά µοριοδοτούνται ειδικά για εισαγωγή στη Φυσική.

Η απόφαση αυτή, γενικότερα µιλώντας, λαµβάνεται «ενάντια στο κύµα», ενάντια δηλαδή στην τάση ενοποίησης γνώσεων και γνωστικών αντικειµένων και όχι του αυθαίρετου διαχωρισµού τους. Στην εποχή της τεχνητής νοηµοσύνης γίνεται ακόµα πιο αδιανόητος αυτός ο διαχωρισµός. Αλλωστε η ίδια η τεχνητή νοηµοσύνη είναι µια µαθηµατική-υπολογιστική µεθοδολογία που διαπερνά οριζόντια όλα τα επιστηµονικά πεδία. Εχει τις ρίζες της στα Μαθηµατικά, τη Φυσική, τη Βιολογία και λειτουργεί ενοποιώντας αυτά τα πεδία, µέσω κυρίως µαθηµατικών εργαλείων. Αλλά και οι επιστήµες Υγεί ας, η Βιολογία απαιτούν σήµερα περισσότερη µαθηµατική επάρκεια απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Συνεπώς ο διαχωρισµός Φυσικής και Μαθηµατικών είναι και προβληµατικός παιδαγωγικά και αναχρονιστικός επιστηµονικά. Με την τεχνητή τους αποσύνδεση το µήνυµα που µεταδίδει στους µαθητές είναι ότι τα εργαλεία µπορούν να αντικατασταθούν από «έννοιες» αλλά και να ενισχύσουν την τάση ότι η τεχνητή νοηµοσύνη µπορεί να κάνει την αναπλήρωση των κενών µε copy-paste... Στην εποχή της τεχνητής νοηµοσύνης και της σύγκλισης των επιστηµών ο διαχωρισµός της Φυσικής από τα Μαθηµατικά δεν είναι ένδειξη εκσυγχρονισµού· είναι ένδειξη ρήξης µε τον τρόπο που παράγεται σήµερα η επιστηµονική γνώση.

Οπότε επανέρχοµαι στην αρχική διαπίστωση. Αν µισό αιώνα πριν η Μετεωρολογία ήταν αδιανόητο να εξελιχθεί χωρίς ανώτερα Μαθηµατικά, τι πρέπει να προσδοκούµε για το σήµερα ή το αύριο; Πώς µπορεί κάποιος να φτάσει στο τέλος της τετραετούς προπτυχιακής φοίτησης στο Φυσικό Τµήµα, χωρίς την αφετηρία των Μαθηµατικών; ∆εν µιλάµε βέβαια για τις κατευθύνσεις της Πληροφορικής µε τα παρακλάδια της σε όλα τα γνωστικά πεδία. Εχει µεγάλο ενδιαφέρον να µάθουµε ποιοι εισηγήθηκαν στο υπουργείο Παιδείας µια τέτοια «λύση». Πώς η πολιτική ηγεσία την αποδέχθηκε, πώς τα επιτελεία των παιδαγωγών την προώθησαν. ∆εν άκουσα επίσης κάποιες, έστω λίγες, φωνές από τους εκπροσώπους του αντιπολιτευτικού φάσµατος γι’ αυτό ούτε από τους συνδικαλιστές του χώρου. Μικρή «λεπτοµέρεια» όλο αυτό µπροστά στο µεγάλο εκπαιδευτικό έλλειµµα, όµως ενδεικτική της νοοτροπίας και της άρνησης να συγχρονιστούµε µε τη δυναµική των πραγµάτων, γενικότερα.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή της Κυριακής