Φέτος, η επέτειος της 25ης Μαρτίου 1821 θα εορτασθεί δέκα ηµέρες πριν από την επέτειο των 200 ετών από την Εξοδο του Μεσολογγίου. Η ηρωική Εξοδος των Ελευθέρων Πολιορκηµένων πραγµατοποιήθηκε στις 10-11 Απριλίου 1826 (ξηµερώνοντας των Βαΐων).

Εχει καθιερωθεί να εορτάζεται πάντα το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων. Η φετινή λαµπρή επέτειος µάς θυµίζει ότι στο πολιορκηµένο Μεσολόγγι του 1825- 1826 και στην απόφαση της Εξόδου συµπυκνώνονται και αναδεικνύονται οι πνευµατικές και ηθικές αξίες της Ελληνικής Επαναστάσεως. 

Στο Μεσολόγγι αναδείχθηκε η συµβολή της χριστιανικής πίστης και των ορθοδόξων κληρικών. Ο επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ ήταν ο εµψυχωτής των Πολιορκηµένων. Κήρυττε την ενότητα, εργαζόταν χειρωνακτικά στα τείχη, κατέπαυε τις έριδες, µετέδιδε τη Θεία Κοινωνία. Το βράδυ της Εξόδου κλείσθηκε στον Ανεµόµυλο και τον ανατίναξε µαζί µε τα πυροµαχικά. Οι Τούρκοι και οι Αιγύπτιοι στρατιώτες τον βρήκαν ηµιθανή, τον βασάνισαν και τον κρέµασαν. Ο Τύπος, η αρθρογραφία, η δηµόσια έκφραση γνώµης άνθησαν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Ο Ελβετός ΙωάννηςΙάκωβος Μάγερ νυµφεύθηκε Μεσολογγίτισσα, βαπτίσθηκε ορθόδοξος χριστιανός και εξέδιδε την εφηµερίδα «Ελληνικά Χρονικά». Από τον Ιανουάριο του 1824 µέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 η εφηµερίδα µετέδιδε εντός και εκτός Μεσολογγίου το πατριωτικό µήνυµα της φρουράς, αλλά και των αµάχων. ∆ίπλα στη στήλη µε τα ονόµατα των νεκρών από τα κανόνια του Κιουταχή και του Ιµπραήµ δηµοσιεύονταν άρθρα για τη δηµοκρατία και τη δικαιοσύνη, καθώς και µεταφράσεις κειµένων ξένων διανοητών. Είναι διαχρονικά επίκαιρη η επισήµανση του Μάγερ ότι δεν πρέπει να δηµοσιεύονται ανώνυµα κείµενα. Η υπευθυνότητα απαιτεί υπογραφή. Ο Ιωάννης-Ιάκωβος Μάγερ έπεσε µαχόµενος κατά την Εξοδο. Στο πρόσωπό του τιµούµε τη δηµοσιογραφία και τους φιλέλληνες.

Ο πανελλήνιος χαρακτήρας της Επαναστάσεως αντανακλάται στους γνωστούς και άγνωστους µαχητές της Πολιορκίας και της Εξόδου. Οι εντόπιοι Μεσολογγίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, µάχονται στις πολεµίστρες που σχεδίασε ο Χιώτης µηχανικός Κοκκίνης, δίπλα σε Σουλιώτες, Πελοποννησίους, όπως ο Ιωάννης Παπαδιαµαντόπουλος, Μακεδόνες όπως ο Νικόλαος Κασοµούλης, Ελληνες Κυπρίους και πολλούς άλλους. Ο Θεσσαλονικεύς τυπογράφος ∆ηµήτριος Μεσθενεύς τυπώνει για πρώτη φορά τον «Υµνον εις την Ελευθερίαν» του Σολωµού εκεί, στο πολιορκηµένο Μεσολόγγι, το 1825.

Στο Μεσολόγγι, ακόµα και στη διάρκεια της πολιορκίας, λειτούργησαν δικαστήρια! Οταν ο πολεµιστής γνωρίζει ότι µπορεί να βρει το δίκιο του σε ένα θεσµοθετηµένο όργανο, τότε ενθαρρύνεται περισσότερο να αγωνισθεί για την Ελευθερία. 

Θαυµαστές λεπτοµέρειες για τη λειτουργία δικαστηρίων πρώτου και δεύτερου βαθµού στο Μεσολόγγι ακούσαµε την Κυριακή 15 Μαρτίου σε µια εκδήλωση που διοργάνωσε στην Αθήνα η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας, σε συνεργασία µε την Εταιρεία Ελλήνων ∆ικαστικών Λειτουργών για τη ∆ηµοκρατία και τις Ελευθερίες.

Ο επίτιµος πρόεδρος του Αρείου Πάγου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ο καθηγητής του Συνταγµατικού ∆ικαίου Σπύρος Βλαχόπουλος και η πρωτοδίκης-υποψήφια δρ Νοµικής Μάνθα Ζωγράφου παρουσίασαν το έργο των δικαστηρίων σε εκείνη τη δύσκολη περίοδο. Παρά την πείνα και τις στερήσεις, παρά την πιεστική πολιορκία από Τούρκους και Αιγυπτίους, οι Ελεύθεροι Πολιορκηµένοι δεν συζήτησαν καµία πρόταση για παράδοση. Αποφάσισαν την Εξοδο και κέρδισαν την Αθανασία. Το Μεσολόγγι ένωσε τους Ελληνες και αφύπνισε τους Ευρωπαίους.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"