EnΤο κίνηµα της "πολιτικής χωρίς πολιτικούς"
Άρθρο γνώμης
Οι τυµπανοκρουσίες των Αλέξη Τσίπρα και Μαρίας Καρυστιανού, η επικινδυνότητα των αφορισµών και του διλήµµατος παλιό ή νέο και το µέλλον που απαιτεί "µπόλιασµα" εµπειρίας και φρεσκάδας
Στη διάρκεια της δεκαετούς κρίσης χρέους είχε ανθίσει για ένα διάστηµα το κίνηµα των «αγορών χωρίς µεσάζοντες», που αργότερα και σταδιακά έσβησε, για τον απλό λόγο ότι οι λαϊκές αγορές, µε τη νοµοθεσία που πρέπει να τηρούν, συντεταγµένα και οργανωµένα, µπορούν µια χαρά να διαδραµατίσουν τον ρόλο αυτόν. Το τελευταίο διάστηµα στην Ελλάδα προσπαθεί να απλώσει ρίζες ένα άλλο κίνηµα, αυτό της «πολιτικής χωρίς πολιτικούς».
Διαβάστε: Δημοσκόπηση Interview: Ανέτοιμη η Καρυστιανού για την πολιτική εκτιμά το 70% των ερωτηθέντων - Στις 14,2 μονάδες η διαφορά ΝΔ-ΠΑΣΟΚ
Ο πρώτος που έφερε αυτόν τον αέρα ήταν ο Στέφανος Κασσελάκης, που τόσο στην προεκλογική του καµπάνια για να κερδίσει την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ όσο και σε εκείνη, ως πρόεδρος πλέον, για τις ευρωεκλογές προέτασσε ως προσόν το γεγονός ότι ο ίδιος δεν είχε καµία σχέση µε την πολιτική, δεν είχε ασχοληθεί ποτέ ενεργά στο παρελθόν. Ακολούθησε, µε άλλο αφήγηµα και άλλη ρητορική, ο Αλέξης Τσίπρας. Ο ίδιος βέβαια είναι αρκετά παλιός πλέον στην πολιτική, καθώς πάνε 20 χρόνια από τότε που ήταν υποψήφιος δήµαρχος Αθηναίων και εξελέγη δηµοτικός σύµβουλος. Στο νέο κόµµα το οποίο, ωστόσο, κυοφορείται, έχει διαµηνύσει µέσω συνεργατών και διαρροών ότι θα έχει µόνο φρέσκα, νέα πρόσωπα, αφήνοντας µόνο ένα παράθυρο για όσους εν ενεργεία βουλευτές παραιτηθούν από το βουλευτικό τους αξίωµα. Και αυτοί, όµως, δεν είναι εγγυηµένο ότι θα απορροφηθούν όλοι στη νέα παράταξη που θα δηµιουργήσει ο πρώην πρωθυπουργός, η µελλοντική σύνθεση της οποίας έτσι κι αλλιώς περιβάλλεται από µυστήριο.
Η Μαρία Καρυστιανού, που κι εκείνη φιλοδοξεί να ηγηθεί ενός άλλου κυοφορούµενου κόµµατος, εκφράζει ακόµα πιο έντονα ο άτυπο αυτό «κίνηµα». Τα ρεπορτάζ που δηµοσιεύονται τις τελευταίες εβδοµάδες, αλλά και οι δικές της συνεντεύξεις, συγκλίνουν στην παραδοχή ότι το νέο κόµµα δεν θα φιλοξενήσει κανέναν τώρα ή στο παρελθόν εκλεγµένο µε κάποιο κόµµα. Παραδόξως, θα φιλοξενήσει ανθρώπους που πολιτεύτηκαν, διεκδίκησαν και εκείνοι δηλαδή (όπως και οι a priori απορριφθέντες από το νέο κόµµα) την ψήφο των συµπολιτών τους, αλλά απέτυχαν. Η δικηγόρος που παρουσιάζεται ως η ψυχή του νέου κοµµατικού εγχειρήµατος είναι µάλιστα µια τέτοια περίπτωση. Τι υπονοούν, λοιπόν, όσοι ευαγγελίζονται την «πολιτική χωρίς πολιτικούς»; Προφανώς ότι η χώρα χρειάζεται µια επανεκκίνηση, ένα νέο ξεκίνηµα, που δεν µπορεί να γίνει µε τα λεγόµενα «παλαιά υλικά», αλλά µε νέους και άφθαρτους ανθρώπους.
Ένα αφήγηµα που σίγουρα µπορεί να συγκινήσει σηµαντική µερίδα πολιτών, να συνεπάρει πολλούς, αλλά καλώς ή κακώς µικρή σχέση έχει µε την πραγµατικότητα. Ακόµα και έπειτα από εθνικές καταστροφές (πόλεµος 1897, καταστροφή της Σµύρνης 1922), ύστερα από καθέναν από τους δύο Παγκοσµίους Πολέµους, µετά την επταετή δικτατορία, η χώρα στράφηκε σε παλαιούς και έµπειρους πολιτικούς για να κρατήσουν το τιµόνι και να την οδηγήσουν µπροστά - και όχι τυχαία. Η ιδέα ότι θα έρθει κάποιος «από την κοινωνία» -µια έννοια που σηκώνει έτσι κι αλλιώς µεγάλη συζήτηση για το πώς ορίζεται- και θα αναλάβει π.χ. µέσα στις σηµερινές συνθήκες και στο υφιστάµενο διεθνές περιβάλλον τη θέση του υπουργού Εξωτερικών ή του υπουργού Εθνικής Άµυνας ή το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και θα επιτύχει σπουδαία αποτελέσµατα είναι µάλλον αφελής. Ή, για να πάµε σε κάτι φαινοµενικά πιο απλό, η ιδέα ότι θα έρθει κάποιος τελείως έξω από την πολιτική, θα καθίσει στην καρέκλα π.χ. του υπουργού Ναυτιλίας και θα πετύχει και τον εκσυγχρονισµό του στόλου της ακτοπλοΐας, και λιγότερους ρύπους, και τις καλύτερες συνθήκες και αµοιβές για τους ναυτεργάτες, και τη µείωση του κόστους των εισιτηρίων για τους επιβάτες είναι ωραία για σχολική έκθεση, αλλά δυστυχώς δεν αντέχει σε περαιτέρω κριτική.
Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι όσοι άσκησαν τα ως άνω καθήκοντα τα τελευταία χρόνια ή τις τελευταίες δεκαετίες πέτυχαν στο ακέραιο την αποστολή τους. Πολλοί µάλιστα πόρρω απείχαν από αυτό. Η πολιτική είναι µια δύσκολη και σύνθετη άσκηση. Απαιτεί γνώσεις, δεξιότητες, ταλέντο, υποµονή, αντοχές, στρατηγική σκέψη, διάθεση για συναινέσεις και συµβιβασµούς όπου είναι απαραίτητο. Πολλά από αυτά αποκτώνται στην πορεία: άνθρωποι δοκιµάζονται και δοκιµάζουν τις δυνάµεις τους ως δηµοτικοί ή περιφερειακοί σύµβουλοι, ως βουλευτές ή ευρωβουλευτές, ακόµα και συν τω χρόνω εξελίσσονται ή απλώς εγκαταλείπουν την «αρένα». Ο όρος «επαγγελµατίας πολιτικός» έχει αποκτήσει µια πλήρως αρνητική υπόσταση, αλλά είναι εξίσου βλαπτικός µε την «πολιτική χωρίς πολιτικούς» - ίσως δε και λιγότερο.
Ούτε αφορισµοί χρειάζονται ούτε µανιχαϊστικά διλήµµατα του τύπου νέο ή παλιό. Και τώρα, και στο παρελθόν, και στο µέλλον, η πολιτική χρειάζεται µπόλιασµα των παλιότερων µε τους νεότερους, των «µπαρουτοκαπνισµένων» µε τους καινούργιους, των υπουργών που γνωρίζουν τους πιο πολλούς συναδέλφους τους στα ευρωπαϊκά συµβούλια όπου συµµετέχουν µε εκείνους που τώρα τους µαθαίνουν στις Βρυξέλλες. Και σίγουρα πάντως δεν χρειάζονται δηµοψηφίσµατα ή δηµόσια διαβούλευση για το αν ο ηγέτης µιας χώρας θα συναντηθεί µε τον ηγέτη µιας άλλης…
Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή
Διαβάστε: Δημοσκόπηση Interview: Ανέτοιμη η Καρυστιανού για την πολιτική εκτιμά το 70% των ερωτηθέντων - Στις 14,2 μονάδες η διαφορά ΝΔ-ΠΑΣΟΚ
Ο πρώτος που έφερε αυτόν τον αέρα ήταν ο Στέφανος Κασσελάκης, που τόσο στην προεκλογική του καµπάνια για να κερδίσει την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ όσο και σε εκείνη, ως πρόεδρος πλέον, για τις ευρωεκλογές προέτασσε ως προσόν το γεγονός ότι ο ίδιος δεν είχε καµία σχέση µε την πολιτική, δεν είχε ασχοληθεί ποτέ ενεργά στο παρελθόν. Ακολούθησε, µε άλλο αφήγηµα και άλλη ρητορική, ο Αλέξης Τσίπρας. Ο ίδιος βέβαια είναι αρκετά παλιός πλέον στην πολιτική, καθώς πάνε 20 χρόνια από τότε που ήταν υποψήφιος δήµαρχος Αθηναίων και εξελέγη δηµοτικός σύµβουλος. Στο νέο κόµµα το οποίο, ωστόσο, κυοφορείται, έχει διαµηνύσει µέσω συνεργατών και διαρροών ότι θα έχει µόνο φρέσκα, νέα πρόσωπα, αφήνοντας µόνο ένα παράθυρο για όσους εν ενεργεία βουλευτές παραιτηθούν από το βουλευτικό τους αξίωµα. Και αυτοί, όµως, δεν είναι εγγυηµένο ότι θα απορροφηθούν όλοι στη νέα παράταξη που θα δηµιουργήσει ο πρώην πρωθυπουργός, η µελλοντική σύνθεση της οποίας έτσι κι αλλιώς περιβάλλεται από µυστήριο.
Η Μαρία Καρυστιανού, που κι εκείνη φιλοδοξεί να ηγηθεί ενός άλλου κυοφορούµενου κόµµατος, εκφράζει ακόµα πιο έντονα ο άτυπο αυτό «κίνηµα». Τα ρεπορτάζ που δηµοσιεύονται τις τελευταίες εβδοµάδες, αλλά και οι δικές της συνεντεύξεις, συγκλίνουν στην παραδοχή ότι το νέο κόµµα δεν θα φιλοξενήσει κανέναν τώρα ή στο παρελθόν εκλεγµένο µε κάποιο κόµµα. Παραδόξως, θα φιλοξενήσει ανθρώπους που πολιτεύτηκαν, διεκδίκησαν και εκείνοι δηλαδή (όπως και οι a priori απορριφθέντες από το νέο κόµµα) την ψήφο των συµπολιτών τους, αλλά απέτυχαν. Η δικηγόρος που παρουσιάζεται ως η ψυχή του νέου κοµµατικού εγχειρήµατος είναι µάλιστα µια τέτοια περίπτωση. Τι υπονοούν, λοιπόν, όσοι ευαγγελίζονται την «πολιτική χωρίς πολιτικούς»; Προφανώς ότι η χώρα χρειάζεται µια επανεκκίνηση, ένα νέο ξεκίνηµα, που δεν µπορεί να γίνει µε τα λεγόµενα «παλαιά υλικά», αλλά µε νέους και άφθαρτους ανθρώπους.
Ένα αφήγηµα που σίγουρα µπορεί να συγκινήσει σηµαντική µερίδα πολιτών, να συνεπάρει πολλούς, αλλά καλώς ή κακώς µικρή σχέση έχει µε την πραγµατικότητα. Ακόµα και έπειτα από εθνικές καταστροφές (πόλεµος 1897, καταστροφή της Σµύρνης 1922), ύστερα από καθέναν από τους δύο Παγκοσµίους Πολέµους, µετά την επταετή δικτατορία, η χώρα στράφηκε σε παλαιούς και έµπειρους πολιτικούς για να κρατήσουν το τιµόνι και να την οδηγήσουν µπροστά - και όχι τυχαία. Η ιδέα ότι θα έρθει κάποιος «από την κοινωνία» -µια έννοια που σηκώνει έτσι κι αλλιώς µεγάλη συζήτηση για το πώς ορίζεται- και θα αναλάβει π.χ. µέσα στις σηµερινές συνθήκες και στο υφιστάµενο διεθνές περιβάλλον τη θέση του υπουργού Εξωτερικών ή του υπουργού Εθνικής Άµυνας ή το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και θα επιτύχει σπουδαία αποτελέσµατα είναι µάλλον αφελής. Ή, για να πάµε σε κάτι φαινοµενικά πιο απλό, η ιδέα ότι θα έρθει κάποιος τελείως έξω από την πολιτική, θα καθίσει στην καρέκλα π.χ. του υπουργού Ναυτιλίας και θα πετύχει και τον εκσυγχρονισµό του στόλου της ακτοπλοΐας, και λιγότερους ρύπους, και τις καλύτερες συνθήκες και αµοιβές για τους ναυτεργάτες, και τη µείωση του κόστους των εισιτηρίων για τους επιβάτες είναι ωραία για σχολική έκθεση, αλλά δυστυχώς δεν αντέχει σε περαιτέρω κριτική.
Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι όσοι άσκησαν τα ως άνω καθήκοντα τα τελευταία χρόνια ή τις τελευταίες δεκαετίες πέτυχαν στο ακέραιο την αποστολή τους. Πολλοί µάλιστα πόρρω απείχαν από αυτό. Η πολιτική είναι µια δύσκολη και σύνθετη άσκηση. Απαιτεί γνώσεις, δεξιότητες, ταλέντο, υποµονή, αντοχές, στρατηγική σκέψη, διάθεση για συναινέσεις και συµβιβασµούς όπου είναι απαραίτητο. Πολλά από αυτά αποκτώνται στην πορεία: άνθρωποι δοκιµάζονται και δοκιµάζουν τις δυνάµεις τους ως δηµοτικοί ή περιφερειακοί σύµβουλοι, ως βουλευτές ή ευρωβουλευτές, ακόµα και συν τω χρόνω εξελίσσονται ή απλώς εγκαταλείπουν την «αρένα». Ο όρος «επαγγελµατίας πολιτικός» έχει αποκτήσει µια πλήρως αρνητική υπόσταση, αλλά είναι εξίσου βλαπτικός µε την «πολιτική χωρίς πολιτικούς» - ίσως δε και λιγότερο.
Ούτε αφορισµοί χρειάζονται ούτε µανιχαϊστικά διλήµµατα του τύπου νέο ή παλιό. Και τώρα, και στο παρελθόν, και στο µέλλον, η πολιτική χρειάζεται µπόλιασµα των παλιότερων µε τους νεότερους, των «µπαρουτοκαπνισµένων» µε τους καινούργιους, των υπουργών που γνωρίζουν τους πιο πολλούς συναδέλφους τους στα ευρωπαϊκά συµβούλια όπου συµµετέχουν µε εκείνους που τώρα τους µαθαίνουν στις Βρυξέλλες. Και σίγουρα πάντως δεν χρειάζονται δηµοψηφίσµατα ή δηµόσια διαβούλευση για το αν ο ηγέτης µιας χώρας θα συναντηθεί µε τον ηγέτη µιας άλλης…
Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή
