Οι Αμερικανοί για μία ακόμη φορά προειδοποίησαν ότι προσανατολίζονται στην επανεξέταση της συμμετοχής τους στο ΝΑΤΟ. Και πάλι ήταν στο ανώτατο επίπεδο, του Αμερικανού προέδρου, του υπουργού Εξωτερικών και του υπουργού Πολέμου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αφήσει να διαφανεί η πρόθεσή τους εδώ και καιρό. Ήδη από την πρώτη θητεία του ο Ντόναλντ Τραμπ είχε καλέσει τους Ευρωπαίους συμμάχους να ανταποκριθούν στις οικονομικές υποχρεώσεις τους. Στη δεύτερη θητεία του επανήλθε, απαιτώντας από τα κράτη-μέλη να διαθέτουν 5% του ΑΕΠ στους αμυντικούς προϋπολογισμούς. Οι Αμερικανοί εδώ και καιρό θεωρούν τους Ευρωπαίους λαθρεπιβάτες της αμερικανικής ασφαλείας, free riders, τζαμπατζήδες, οι οποίοι έφτιαξαν κοινωνικό κράτος και πέτυχαν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης εκμεταλλευόμενοι την προστασία που παρέχουν με αμερικανικά όπλα στη Γηραιά Ήπειρο μεταπολεμικά, επί οκτώ δεκαετίες.

Οι ΗΠΑ πιστεύουν εδώ και καιρό ότι το ΝΑΤΟ έχει καταντήσει ένας δυσλειτουργικός, ξεπερασμένος οργανισμός, ο οποίος δημιουργήθηκε υπό άλλες συνθήκες και με άλλη αποστολή. Η υπερεπέκταση της Συμμαχίας και η συμπερίληψη κρατών για λόγους διεύρυνσης της επιρροής της Δύσης και όχι επειδή είχαν να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό στην ασφάλειά της εκτιμούν ότι το εκτροχίασε, το ξεχείλισε και έχασε τα αρχικά αντανακλαστικά του και την αίσθηση αποστολής του.

Αυτό βέβαια είναι ένα συζητήσιμο επιχείρημα, διότι αφενός η επέκταση έγινε επειδή επέμεναν και το επέβαλλαν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες παρά την άρνηση ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών, αφετέρου με τα όποια προβλήματα παραμένει η πιο ισχυρή συμμαχία του πλανήτη. Αλλά αυτό πάλι έχει να κάνει με τη συμμετοχή κυρίως των ΗΠΑ.

Τι θα γίνει από δω και πέρα είναι ανοικτό. Είναι δύσκολο -όχι απίθανο- μία ωραία πρωία οι ΗΠΑ να ανακοινώσουν την αποχώρησή τους από τη Συμμαχία έτσι απλά, εξάλλου το Κογκρέσο λίγο πριν από την ανάληψη της δεύτερης προεδρίας Τραμπ έβαλε δικλίδες με νομοθεσία ώστε ο πρόεδρος να μην μπορεί με δική του μονομερή απόφαση να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Η κατάργησή του όμως μπορεί να γίνει με άλλο τρόπο, de facto. Να μειώσει η Ουάσινγκτον τη χρηματοδότηση, τη διάθεση μονάδων, οπλικών συστημάτων και σταδιακά να το αφυδατώσει.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι Ευρωπαίοι προσέφεραν στο πιάτο στον Αμερικανό πρόεδρο την αφορμή που αναζητούσε. Μία σειρά από κορυφαίες ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία στον υπερθετικό βαθμό, Βρετανία, ακόμα και η Πολωνία, αρνήθηκαν στις ΗΠΑ τη διάθεση είτε του εναέριου χώρου τους για να περάσουν αμερικανικά αεροσκάφη, είτε βάσεων, είτε την αποστολή εξοπλισμού στη Μέση Ανατολή.

Αυτό έδωσε τη λαβή στον Αμερικανό πρόεδρο και τους υπουργούς Εξωτερικών και Πολέμου να δηλώσουν εν χορώ ότι τέτοιου είδους συμμάχους δεν τους χρειάζονται οι ΗΠΑ και ότι μετά τον πόλεμο στο Ιράν θα επανεξετάσουν τη συμμετοχή τους στη Συμμαχία. Είναι εμφανής η επιδίωξη των Αμερικανών να μετασχηματίσουν τις ευρωατλαντικές σχέσεις, διαμορφώνοντας μία νέα συμμαχία επιλεκτικά, με διαφορετικά κριτήρια συμβατότητας, βούλησης και επιχειρησιακής επάρκειας, που δεν θα περιορίζεται απαραίτητα στην Ευρώπη. Ένα νέο πιο «σφιχτό», πιο επιχειρησιακό «NATO».

Αν όντως οι Αμερικανοί προχωρήσουν σε κάτι τέτοιο, θα είναι η μεγαλύτερη πρόκληση ασφαλείας που έχει αντιμετωπίσει η συνολική Δύση μεταπολεμικά, με άδηλη εξέλιξη και αμφίβολο τέλος.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή