Η ενεργειακή κρίση, που κλιµακώνεται στην Ευρώπη, προέκυψε από τους πολέµους της Ρωσίας - Ουκρανίας αρχικά (2022) και σε πολύ πιο σηµαντικό βαθµό σωρευτικά από τις στρατιωτικές συγκρούσεις µε επίκεντρο το Ιράν, Αµερικανών και Ισραηλινών (2026). Στην αρχική φάση χάθηκε το στρατηγικό πλάνο ενεργειακής επάρκειας για την Ευρώπη, στο οποίο κυριαρχούσε η αντίληψη του γερµανικού σχεδιασµού από την εποχή της µακρόχρονης καγκελαρίας Μέρκελ, σύµφωνα µε τον οποίο ουσιαστικά προέβλεπε ειδική συνεργασία και σχέση στην ενέργεια Γερµανίας - Ρωσίας (Nord Stream 1, 2) µε παράλληλη πλεονεκτική σχέση Γερµανίας - Κίνας στο εξωτερικό εµπόριο. Η στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία κατέστρεψε την ενεργειακή σχέση µε την Ευρώπη δηµιουργώντας αρχικά δεδοµένα για τις εξαγωγικές πλέον στο LNG (υγροποιηµένο φυσικό αέριο) ΗΠΑ. ∆ραµατική συνέχεια για την ενεργειακή κατάσταση στην Ευρώπη έδωσε ο ατυχής, επί του παρόντος, πόλεµος της συµµαχίας των ΗΠΑ - Ισραήλ εναντίον του ισλαµικού καθεστώτος στο Ιράν και των συµµάχων του στην Εγγύς Ανατολή. Οι πολεµικές επιχειρήσεις δεν έφεραν το επιθυµητό αποτέλεσµα αφού κατέληξαν σε µία «εµπόλεµη εκεχειρία». Κατάληξη ήταν να επικρατήσουν συνθήκες ανασφάλειας και εµπλοκής στις θαλάσσιες µεταφορές τόσο από τα Στενά του Ορµούζ όσο και από τα στενά της Ερυθράς, µετά την προέλαση των Χούθι στη ∆υτική Υεµένη και την κατάληψη κρίσιµων νησιών στο πέρασµα Μπαµπ ελ Μαντέµπ.

Και οι δύο πόλεµοι εν συνόλω επέφεραν τεράστια πλήγµατα σε διυλιστήρια και ενεργειακές εγκαταστάσεις και παρά το γεγονός ότι µέχρι πριν από ένα δεκαήµερο η επιβάρυνση στο κόστος στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στη διεθνή αγορά ήταν ελεγχόµενο, στην παρούσα φάση οι πληθωριστικές πιέσεις για την Ευρώπη δείχνουν απαγορευτικές στο κατώφλι του χειµώνα για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιοµηχανία. Τι σηµαίνει αυτό. Περαιτέρω πολιτική, κοινωνική, παραγωγική απορρύθµιση, έστω και αν η κρίση τελικά αποδειχθεί διάρκειας ολίγων µηνών.

Η παρούσα ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, όπως και οι προηγούµενες περιφερειακές ή διεθνείς κρίσεις από το 2020 ακόµη µπορούν να αναδειχθούν ως ευκαιρίες για την Ελλάδα και τη στρατηγική της να µετατραπεί σε νότιο ενεργειακό κόµβο για την Ευρώπη. Το «κλειδί» στην παρούσα συγκυρία είναι να ενισχυθεί και να προωθηθεί ο Κάθετος ∆ιάδροµος. Αυτή στην αρχική φάση συνδέεται µε το αµερικανικό LNG, αλλά στην προοπτική της µπορεί να αποδειχθεί κρίσιµη για προµήθεια από περισσότερους παρόχους συνδέοντας την Ανατολή µε τη ∆ύση και τον Νότο µε τον Βορρά της Ευρώπης.

Πέραν από ένα πλέγµα εταιρειών ελληνικών συµφερόντων, όπως οι AKTOR Group, ∆ΕΠΑ Εµπορίας (συµµέτοχοι στην Atlantic See LNG Trade) ∆ιώρυγα Gas (συµµέτοχοι Motor Oil, AKTOR), ∆ΕΣΦΑ, Gastrade, IGB, το δίκτυο είναι εξαιρετικά σηµαντικό για την Ελλάδα. Ουσιαστικά µιλάµε πλέον για 11 κρατικούς διαχειριστές σε εννέα χώρες αν µιλήσουµε µόνον για την ενεργειακή διαδροµή. Αλλά στη βάση αυτής θα µπορούσαµε να µιλήσουµε για έναν δρόµο εµπορικό, διαµετακοµιστικό, οπτικών ινών και data centers, επιχειρήσεων, τεχνολογιών και αποθήκευσης. Ξεκινώντας από την Αλεξανδρούπολη ως κόµβο κινούµεθα στη διαδροµή Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουµανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, µε ανατολική διακλάδωση προς Μολδαβία, Ουκρανία και δυτική στη βαλκανική προς Βόρεια Μακεδονία, Σερβία. Αν το δούµε ενεργειακά, είναι η διαδροµή που συνδέει την Ευρώπη µε τις νότιες και ανατολικές θάλασσες, ενώ τα υπάρχοντα FSRU και άλλα προς σχεδιασµό δηµιουργούν µία εναλλακτική για την Ευρώπη, πέραν εκείνης της Βορείου Θάλασσας (Γερµανία) και της Βαλτικής, χωρίς να υπολογίσουµε τις Σκανδιναβικές χώρες στον Βορρά. Το ενδιαφέρον των Αµερικανών και των εταιρικών συµφερόντων τους από την αφετηρία της διαδροµής δείχνει τη δυνατότητα του όγκου και της σηµασίας του δικτύου. Εκτός αυτού στον ελληνικό γεωπολιτικό σχεδιασµό που ακολουθείται, ο Κάθετος ∆ιάδροµος προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη έρχεται να συµπληρώσει τις δύο διαδροµές των ηλεκτρικών καλωδίων προς Κύπρο - Ισραήλ ανατολικά στη Μεσόγειο και νότια προς Αίγυπτο. Επίσης να δώσει ευρωπαϊκό βάθος σε όλες τις διαδροµές, δίκτυα και αγωγούς που σχετίζονται ή θα χαραχθούν στη ∆υτική Ασία και τον Κόλπο µε επίκεντρο τη Σαουδική Αραβία στη βάση της εµπέδωσης των Συµφωνιών του Αβραάµ, τον IMEC και το πέρασµα της Ινδίας στο βάθος του Ειρηνικού µέχρι την Αυστραλία στην έκταση της διαδροµής Quad.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή