Στις πιέσεις που ασκεί στην Ευρώπη ο Τραµπ είναι και η απαίτησή του να αγοράζουν οι Ευρωπαίοι για την άµυνά τους -που παρεµπιπτόντως τους αναγκάζει να τη φροντίζουν µόνοι τους πλέον- αµερικανικά όπλα. Το τι θα κάνουν τελικώς τα ευρωπαϊκά κράτη για τους εξοπλισµούς τους και κυρίως αν θα υποκύψουν στις πιέσεις αυτές Τραµπ ή θα ενισχύσουν τη δική τους αµυντική βιοµηχανία είναι κάτι που θα φανεί το προσεχές διάστηµα. Κυρίως δε, θα αποδειχθεί αν και στο θέµα αυτό οι Ευρωπαίοι είναι διχασµένοι ή έχουν -που δεν έχουν- κοινή πολιτική.

Μπορεί το όραµα των Μονέ και Σούµαν για µια ενιαία Ευρώπη να έχει επιχειρηθεί -όχι µε πολύ φανατισµό, είναι η αλήθειανα γίνει πραγµατικότητα, όµως δεν µπορεί να παραγνωρίσει κανείς ότι τα άλµατα που έχει κάνει η Γηραιά Ήπειρος στον τοµέα αυτόν είναι δυσανάλογα προς το βάρος της ενοποίησης που καλείται να σηκώσει. Πρώτον, οι ανισότητες παραµένουν µεγάλες µεταξύ των περισσοτέρων κρατών. Όχι τόσο ανισότητες οικονοµικές, όσο αντιλήψεων και διάθεσης για να επιτευχθεί ένας κοινός στόχος, διότι παραµένουν ακόµη ισχυρά τα εθνικά αντανακλαστικά.

∆εύτερον, µέρος της εθνικής κυριαρχίας, όσο προχωρεί η εµβάθυνση της ενοποίησης, είναι λογικό να «σαλαµοποιείται». Και αυτήν τη στιγµή κανείς δεν έχει τη διάθεση να υποστεί πλήρως τη θυσία αυτήν. Ιδίως οι ισχυρές χώρες της Ευρώπης. ∆εν είναι τυχαίο ότι αµέσως µετά τη νοµισµατική ενοποίηση κρίθηκε αναγκαία η σύµπηξη ενός νέου ισχυρού άξονα, του γαλλογερµανικού.

Στο παρελθόν, σε συγκεκριµένες περιπτώσεις κρίσεων η Ευρώπη επιβεβαίωσε ότι στερείται µια ενιαία εξωτερική και αµυντική πολιτική. Και είναι αµφίβολο αν θα κατορθώσει τελικώς την επιζητούµενη πολιτική ενοποίηση, η οποία ασφαλώς είναι δυσκολότερη υπόθεση από την οικονοµική.
Το θέµα είναι αν οι ευρωπαϊκοί λαοί, και κυρίως οι ηγεσίες τους, επιθυµούν πράγµατι η Ευρώπη να διαδραµατίζει ρόλο στη διεθνή σκηνή απέναντι σε οιαδήποτε υπερδύναµη. Άλλως θα είναι µια παρωχηµένη ήπειρος, όπως τη χαρακτήρισε στο παρελθόν ένας υπουργός Αµύνης των ΗΠΑ και µε το οποίο ασφαλώς συµφωνεί, εµπράκτως µάλιστα, ο σηµερινός πρόεδρος των Ηνωµένων Πολιτειών.

Το ενθαρρυντικό στοιχείο για το παρεµβατικό µέλλον της Ευρώπης στη διεθνή σκηνή είναι ότι, έστω και υπό την αµερικανική πίεση, οι περισσότερες ευρωπαϊκές ηγεσίες έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι η Γηραιά Ήπειρος πρέπει να ενισχύσει τη στρατιωτική της ισχύ, αν πράγµατι επιθυµεί να διαδραµατίσει έναν αξιόπιστο ρόλο παγκοσµίως και να αποτελέσει έναν ισότιµο σύµµαχο των Ηνωµένων Πολιτειών. Η ισχυρή διπλωµατία συναρτάται προς την ισχύ των όπλων.
Πριν από χρόνια -δηλαδή πριν αφήσει η Αµερική και ο πρόεδρός της στα κρύα του αµυντικού λουτρού τη Γηραιά Ήπειρο- είχε συνταχθεί η επονοµαζόµενη Έκθεση Μοριλόν, που είχε µάλιστα υιοθετηθεί από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Κάποια σηµεία της Έκθεσης αυτής είχαν ενδιαφέρον:

-Η πρόταση για αυτονοµία στρατιωτικής δράσης του αµυντικού βραχίονα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάτι που δεν έγινε βεβαίως και έπρεπε να περάσει τουλάχιστον µία εικοσαετία, και µάλιστα να επιβληθεί αυτή η ανάγκη έξωθεν.

-Η διαµόρφωση µιας συλλογικής άµυνας, ανάλογης προς αυτήν που προβλέπει το ΝΑΤΟ, στην οποία θα µετέχει οποιοδήποτε κράτος-µέλος θα εξέφραζε ανάλογη επιθυµία.

Η Ευρώπη φάνηκε τότε ότι ξυπνούσε, αλλά απλώς αυτό ήταν τελικώς µια ψευδαίσθηση. Θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί τη σκοπιµότητα της στρατιωτικής αυτονόµησής της πολύ πριν την αναγκάσει ο πρόεδρος Τραµπ, και µάλιστα µε τους δικούς του όρους, µε τους οποίους επιχειρεί να δηµιουργήσει οφέλη για την αµυντική βιοµηχανία της χώρας του.

Η Ευρώπη θα έπρεπε να είχε εντάξει, στο πλαίσιο της σταδιακής µεταµόρφωσής της σε µία οµοσπονδία κρατών, και την εξωτερική και την αµυντική πολιτική, οι οποίες αποδείχθηκε ότι κάθε άλλο παρά κοινές είναι µέχρι στιγµής.

Η αυτονόµηση της Ευρώπης και στον αµυντικό τοµέα έρχεται ως στόχος µάλλον αργά. Είναι µεν ένας στόχος ευπρόσδεκτος, καθότι αναγκαίος, αλλά και δύσκολος. Απλώς στον Ευρωπαίο πολίτη δικαιολογηµένα µένει η απορία πώς θα επιτευχθούν τα µείζονα, αφού οι Ευρωπαίοι δεν έχουν κατορθώσει να συµφωνήσουν στα ελάσσονα.

*Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή του Σαββάτου