Το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά καθοριστικής σημασίας για την επιστήμη. Ερευνητικά προγράμματα που σχεδιάζονται εδώ και χρόνια μπορούν πλέον να αποδώσουν απτά αποτελέσματα. Το κοινό στοιχείο αυτής της προόδου είναι ότι βασίζεται σε μακροχρόνιες μελέτες και όχι σε στιγμιαία άλματα. Από την Τεχνητή
Νοημοσύνη μέχρι το Διάστημα και από την Ιατρική μέχρι τη Φυσική και τις Γεωεπιστήμες, το 2026 συγκεντρώνει κρίσιμα σημεία μετάβασης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται το 2026 να εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς μοχλούς τόσο της επιστημονικής έρευνας όσο και της παραγωγικής οικονομίας.

Διαβάστε: Οι πιο πλούσιοι άνθρωποι του 2025: Η νέα ελίτ που περιλαμβάνει… γνωστά ονόματα & η επανάσταση στην AI που επηρεάζει τη δυναμική

Σύμφωνα με ανάλυση του «Nature», νέα συστήματα A.I. αρχίζουν να χρησιμοποιούνται για σύνθετες ερευνητικές εργασίες, που απαιτούν διαδοχικά στάδια
ανάλυσης, συχνά με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση. Τα ίδια συστήματα εμφανίζονται πλέον και εκτός των ερευνητικών εργαστηρίων, ενσωματωμένα σε επιχειρησιακά περιβάλλοντα ως A.I. agents, δηλαδή λογισμικά που μπορούν να εκτελούν ολοκληρωμένες διαδικασίες, να συντονίζουν εργαλεία και να
λαμβάνουν αποφάσεις χαμηλού ρίσκου. Υπό αυτές τις συνθήκες, ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι το 2026 θα μπορούσε να σηματοδοτήσει τις πρώτες επιστημονικές ανακαλύψεις στις οποίες ο καθοριστικός παράγοντας δεν θα είναι ο άνθρωπος, αλλά η ίδια η αρχιτεκτονική της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ ταυτόχρονα θα γίνουν πιο ορατά τα όρια και τα σφάλματα αυτής της νέας προσέγγισης.

Τεχνητή νοημοσύνη: Τα νέα γλωσσικά μοντέλα

Παράλληλα, διαμορφώνεται μια σαφής μετατόπιση μακριά από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα LLM, τα οποία απαιτούν τεράστιους πόρους για την εκπαίδευσή τους. Το 2026 ενισχύεται η ανάπτυξη αυστηρά εξειδικευμένων μοντέλων, εκπαιδευμένων σε περιορισμένα σύνολα δεδομένων και σχεδιασμένων για την επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων συλλογισμού. Σε αντίθεση με τα LLM, αυτά τα συστήματα δεν επικεντρώνονται στη δημιουργία κειμένου, αλλά στην επεξεργασία μαθηματικών και αφηρημένων αναπαραστάσεων, επιτυγχάνοντας σε ορισμένες δοκιμές υψηλότερες επιδόσεις στη λογική.

Αποστολές στο Διάστημα

Στον τομέα του Διαστήματος, το σημαντικότερο γεγονός του 2026 πρόκειται να είναι η αποστολή Artemis II της NASA. Η Artemis II θα μεταφέρει τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και θα αποτελέσει την πρώτη επανδρωμένη αποστολή σε αυτή την περιοχή, έπειτα από περισσότερα από πενήντα
χρόνια. Ο βασικός της στόχος είναι να δοκιμάσει συστήματα πλοήγησης, επικοινωνίας και υποστήριξης ζωής, που θα είναι απαραίτητα για μελλοντικές αποστολές με προσσελήνωση. Παράλληλα, η αποστολή Aditya L1 της Ινδίας επικεντρώνεται στον Ηλιο. Το Aditya L1 είναι το πρώτο ινδικό ηλιακό παρατηρητήριο και τοποθετείται σε σταθερή τροχιά ώστε να παρακολουθεί συνεχώς την ηλιακή δραστηριότητα. Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν αναμένεται να βελτιώσουν την πρόβλεψη ηλιακών
καταιγίδων, που επηρεάζουν δορυφόρους, δίκτυα ενέργειας και επικοινωνίες στη Γη.

Στις άλλες αποστολές του 2026 περιλαμβάνεται ο ευρωπαϊκός δορυφόρος PLATO, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να παρατηρεί περισσότερα από διακόσιες χιλιάδες άστρα. Ο στόχος του PLATO είναι ο εντοπισμός πλανητών με χαρακτηριστικά παρόμοια με της Γης και η κατανόηση του πόσο συχνά εμφανίζονται τέτοιοι
κόσμοι. Την ίδια χρονιά, η Κίνα προετοιμάζει την αποστολή Chang’e-7 με προορισμό τον νότιο πόλο της Σελήνης, μια περιοχή ιδιαίτερου επιστημονικού ενδιαφέροντος λόγω της παρουσίας πάγου και πολύτιμων γεωλογικών στοιχείων. Μετά την επιτυχημένη προσεδάφιση του ινδικού Chandrayaan-3, το 2023, στην ίδια ζώνη, το Chang’e-7 στοχεύει να εντοπίσει αποθέματα πάγου και νερού και να καταγράψει σεισμική δραστηριότητα, ενισχύοντας την κατανόηση της σεληνιακής δομής. Παράλληλα, η ιαπωνική αποστολή Martian Moons Exploration (MMX) θα εξερευνήσει τους δορυφόρους του Αρη, Φόβο και Δείμο, με στόχο να συλλέξει δείγματα από την επιφάνεια του Φόβου και να τα επιστρέψει στη Γη το 2031, κάτι το οποίο δεν έχει συμβεί ξανά.

Τεστ διάγνωσης του καρκίνου

Στο χώρο της Ιατρικής, δύο επιτεύγματα αναμένεται να ξεχωρίσουν το 2026. Το πρώτο αφορά ένα τεστ διάγνωσης του καρκίνου που βασίζεται σε εξέταση αίματος και έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει περίπου πενήντα διαφορετικούς τύπους της ασθένειας σε πρώιμο στάδιο. Το τεστ αυτό αξιολογείται μέσω μεγάλης κλινικής μελέτης στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περισσότερους από εκατόν σαράντα χιλιάδες συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα, που αναμένονται το 2026, θα κρίνουν αν μπορεί να ενταχθεί σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου και, επομένως, να αλλάξει τη στρατηγική έγκαιρης διάγνωσης.

Η δεύτερη εξέλιξη αφορά τις CRISPR θεραπείες. Η τεχνολογία CRISPR επιτρέπει την ακριβή επεξεργασία του DNA. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί μεμονωμένες επιτυχημένες περιπτώσεις, κυρίως σε παιδιά με σπάνιες γενετικές παθήσεις. Το 2026 επιδιώκεται η επέκταση αυτών των θεραπειών σε οργανωμένες κλινικές δοκιμές μεγαλύτερης κλίμακας. Αυτό σηματοδοτεί τη μετάβαση της γονιδιακής επεξεργασίας από εξαίρεση σε εν δυνάμει κανονική ιατρική πρακτική.

Εκτός λειτουργίας ο LHC

Στην επιστήμη της Φυσικής, το 2026 σηματοδοτεί μια μεταβατική περίοδο για τον Large Hadron Collider (LHC) στο CERN. Ο LHC θα τεθεί εκτός λειτουργίας για αναβαθμίσεις υψηλής φωτεινότητας. Οι αναβαθμίσεις αυτές θα επιτρέψουν τη συλλογή πολύ μεγαλύτερου όγκου δεδομένων τα επόμενα χρόνια, αυξάνοντας τις πιθανότητες εντοπισμού σπάνιων φαινομένων. Την ίδια περίοδο ολοκληρώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες το πείραμα Mu2e στο Fermilab. Το Mu2e θα εξετάσει αν τα μιόνια μπορούν να μετατρέπονται σε ηλεκτρόνια χωρίς την εκπομπή νετρίνων. Αν παρατηρηθεί αυτό το φαινόμενο, θα αμφισβητηθούν θεμελιώδεις αρχές του καθιερωμένου προτύπου της σωματιδιακής φυσικής.

Το «Nature» εκτιμά ότι το 2026 αποτελεί χρονιά υψηλών προσδοκιών, όπου τεχνολογία, ιατρική, εξερεύνηση και γεωεπιστήμες συγκλίνουν, διαμορφώνοντας την επιστημονική κατεύθυνση της επόμενης δεκαετίας.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά».