Νέα επιστημονική μελέτη από την Ισπανία που εξετάζει το DNA της Μαρίας Μπράνιας Μορέρα, της γηραιότερης γυναίκας στη σύγχρονη εποχή φέρνει στο «φως» πώς η μακροζωία μπορεί να συνδυάζεται με άριστη υγεία. Η έρευνα αποδεικνύει ότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει βιολογικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν τη διατήρηση ζωτικότητας πολύ πέρα από τα συνηθισμένα όρια ηλικίας, χωρίς να συνοδεύεται απαραίτητα από σωματική παρακμή. Όταν η Μπράνιας απεβίωσε σε ηλικία 117 ετών και 168 ημερών, το γενετικό της υλικό, ο μεταβολισμός και το μικροβίωμά της μετατράπηκαν σε ανεκτίμητα εργαλεία έρευνας. Οι επιστήμονες αποκτούν πλέον καλύτερη κατανόηση του πώς ορισμένοι άνθρωποι διατηρούν εξαιρετική φυσική και πνευματική κατάσταση σε προχωρημένη ηλικία.

Διαβάστε: Ζουν πάνω από τα 100 και τρώνε κρέας μόλις 5 φορές τον μήνα - Τι αποκαλύπτει ο ειδικός (Βίντεο)

Μακροζωία: Το γενετικό προφίλ που αψηφά τον χρόνο

Η μελέτη βασίστηκε σε δείγματα αίματος, σάλιου, ούρων και κοπράνων που συλλέχθηκαν λίγο πριν τον θάνατο της Μπράνιας. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορούσε τη βιολογική ηλικία των κυττάρων της, η οποία ήταν σημαντικά μικρότερη από τη χρονολογική. Ισπανοί επιστήμονες που μελετούν την επιγενετική και ηγήθηκαν της έρευνας εντόπισαν συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές που συνδέονταν με εξαιρετική λειτουργία του ανοσοποιητικού, της καρδιάς και του εγκεφάλου.

Το νεανικό αυτό γενετικό προφίλ συνοδευόταν από χαρακτηριστικά που σπάνια συναντώνται σε άτομα τέτοιας ηλικίας: εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα φλεγμονής, υψηλή HDL χοληστερόλη και άριστη καρδιαγγειακή απόδοση. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι συγκεκριμένοι μηχανισμοί γήρανσης εξελίσσονταν με πολύ πιο αργό ρυθμό σε σύγκριση με τον μέσο πληθυσμό.

Το μικροβίωμα ως "κλειδί" της μακροζωίας

Ιδιαίτερη προσοχή προσέλκυσε το εντερικό μικροβίωμα της Μπράνιας, το οποίο έμοιαζε περισσότερο με εκείνο πολύ νεότερων ατόμων. Το σύνολο των βακτηρίων που κατοικούν στο έντερο φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής, της ανοσολογικής απόκρισης και του μεταβολισμού. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει προηγούμενες επιστημονικές εργασίες που συνδέουν τη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος με την υγιή διαδικασία γήρανσης.

Η μελέτη του DNA και του μικροβιώματος αποκαλύπτει ότι η μακροζωία δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της γενετικής κληρονομιάς. Οι συνήθειες ζωής της Μαρίας Μπράνιας έπαιξαν εξίσου σημαντικό ρόλο στην εξαιρετική της υγεία.

Μεσογειακή διατροφή και υγιεινός τρόπος ζωής

Η Μπράνιας ακολουθούσε μεσογειακό διατροφικό πρότυπο, πλούσιο σε ελαιόλαδο, ψάρια, φρούτα και λαχανικά. Κατανάλωνε τακτικά γιαούρτι, μια επιλογή που ευνοεί την υγεία του εντερικού συστήματος. Η επιστημονική κοινότητα επιβεβαιώνει ότι ο συνδυασμός γενετικής προδιάθεσης με ισορροπημένες διατροφικές επιλογές επηρεάζει καθοριστικά το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής.

Ένα ακόμη απροσδόκητο εύρημα αφορούσε τα τελομερή της, τις δομές στα άκρα των χρωμοσωμάτων που συνήθως συρρικνώνονται με την πάροδο των ετών. Η Μπράνιας είχε εξαιρετικά κοντά τελομερή, κάτι που κανονικά συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ασθενειών. Στην περίπτωσή της, όμως, οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό το χαρακτηριστικό ενδέχεται να λειτούργησε προστατευτικά, μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.

Οι ειδικοί στην επιγενετική τονίζουν ότι η έρευνα αυτή καταρρίπτει την παραδοσιακή αντίληψη περί αναπόφευκτης σωματικής και πνευματικής έκπτωσης στο βαθύ γήρας. Η ακραία μακροζωία δεν συνεπάγεται απαραίτητα κακή υγεία, όπως αποδεικνύει η περίπτωση της Μπράνιας. Γεννημένη το 1907 στο Σαν Φρανσίσκο και ανατραφείσα στην Καταλονία, η Μαρία Μπράνιας διατήρησε κοινωνική δραστηριότητα, καλή φυσική κατάσταση και πνευματική οξύτητα μέχρι τα τελευταία της χρόνια. Αυτός ο συνδυασμός γενετικών πλεονεκτημάτων και ισορροπημένου τρόπου ζωής αποτελεί το στοιχείο που διαφοροποιεί τους υπεραιωνόβιους από τον γενικό ηλικιωμένο πληθυσμό.

Προοπτικές για μελλοντική έρευνα

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα από μία μόνο περίπτωση δεν επιτρέπουν γενικεύσεις. Παρά τη μοναδική αξία της μελέτης του DNA της Μπράνιας, απαιτούνται ευρύτερες έρευνες με μεγαλύτερα δείγματα για την πλήρη αποκρυπτογράφηση των μηχανισμών της μακροζωίας.

Οι μελέτες σε υπεραιωνόβιους δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Μακροχρόνιες έρευνες έχουν καταδείξει ότι η γενετική κληρονομιά παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς συγγενείς ατόμων που φτάνουν ή ξεπερνούν τα 100 έτη έχουν αυξημένες πιθανότητες επιμήκυνσης της ζωής τους. Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με αποτελεσματικότερη επιδιόρθωση του DNA και ενισχυμένη προστασία των κυττάρων από βλάβες.

Η μελέτη της Μαρίας Μπράνιας δεν προσφέρει μαγική συνταγή αθανασίας, παρέχει όμως ισχυρές ενδείξεις ότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει τη δυνατότητα να γερνά πιο αργά και πιο υγιεινά όταν γονίδια και περιβάλλον συνεργάζονται αρμονικά. Πρόκειται για ένα μήνυμα που ανοίγει νέους ορίζοντες στην επιστημονική έρευνα και ενδεχομένως στη βελτίωση της ποιότητας ζωής ολόκληρου του πληθυσμού.