Πρωτοφανής εκτέλεση με αέριο άζωτο στις Ηνωμένες Πολιτείες και θανατική καταδίκη Ιάπωνα για εμπρησμό που στοίχισε τη ζωή σε 36 ανθρώπους αναδεικνύουν την παγκόσμια πραγματικότητα της θανατικής ποινής. Παρά τις προσπάθειες πολλών κρατών να καταργήσουν την εσχάτη των ποινών, τα πρόσφατα δεδομένα καταγράφουν ανησυχητική αύξηση των εκτελέσεων διεθνώς. Το BBC συγκέντρωσε όλα τα διαθέσιμα στοιχεία που αποκαλύπτουν την πραγματική εικόνα της θανατικής τιμωρίας σήμερα.

Διαβάστε: Ιράν: Στην αγχόνη ο πρώτος διαδηλωτής μετά τις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις - Απειλές Τραμπ και παγκόσμια πίεση (Βίντεο)

Σε πόσες χώρες ισχύει η θανατική ποινή

Με βάση τα επίσημα δεδομένα της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2022, η θανατική ποινή παραμένει νομικά ενεργή σε 55 κράτη παγκοσμίως. Από αυτά, σε 9 χώρες η εφαρμογή της περιορίζεται αποκλειστικά στα εξαιρετικά σοβαρά εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένων των πολλαπλών ανθρωποκτονιών και των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας σε πολεμικές συνθήκες. Επιπλέον, 23 κράτη διατηρούν τη θανατική ποινή στο νομικό τους πλαίσιο χωρίς όμως να την εφαρμόζουν την τελευταία δεκαετία.

Στατιστικά στοιχεία εκτελέσεων το 2022

Η Διεθνής Αμνηστία συλλέγει τα δεδομένα της από κυβερνητικές πηγές, δημοσιογραφικές αναφορές και άμεσες μαρτυρίες καταδίκων, συγγενών και νομικών εκπροσώπων τους. Το 2022 καταγράφηκαν 883 εκτελέσεις παγκοσμίως, ο υψηλότερος αριθμός από το 2017. Παρόλα αυτά, τα νούμερα παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα συγκριτικά με το 1988, το 1989 και το 2015, όταν πάνω από 1.500 άνθρωποι εκτελούνταν ετησίως. Τουλάχιστον 2.016 θανατικές καταδίκες επιβλήθηκαν σε 52 χώρες κατά τη διάρκεια του 2022. Στο τέλος της ίδιας χρονιάς, περίπου 28.282 κρατούμενοι αναμένουν την εκτέλεσή τους διεθνώς, με πολλούς να περνούν ολόκληρες δεκαετίες στο διάδρομο του θανάτου.

Ποιες χώρες εκτελούν τους περισσότερους ανθρώπους

Το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν τις πρώτες θέσεις στον αριθμό εκτελέσεων για το 2022. Συνολικά 11 κράτη εφαρμόζουν συστηματικά τη θανατική ποινή κάθε χρόνο, μεταξύ των οποίων η Κίνα, το Ιράκ, το Βιετνάμ και η Υεμένη. Η Διεθνής Αμνηστία εκτιμά ότι η Βόρεια Κορέα πιθανότατα χρησιμοποιεί τη θανατική τιμωρία με σταθερό ρυθμό, χωρίς ωστόσο να υπάρχει δυνατότητα ανεξάρτητης επαλήθευσης. Η Σαουδική Αραβία κατέγραψε το 2022 τον μεγαλύτερο αριθμό εκτελέσεων των τελευταίων 30 ετών. Πέντε κράτη, το Μπαχρέιν, οι Κομόρες, το Λάος, ο Νίγηρας και η Νότια Κορέα, επανέφεραν τη θανατική καταδίκη μετά από χρόνια αποχής. Στις ΗΠΑ, παρότι οι εκτελέσεις αυξήθηκαν σε σχέση με το 2021, παραμένουν κατά πολύ χαμηλότερες από το ρεκόρ του 1999.

Εκτελέσεις για εγκλήματα ναρκωτικών

Συνολικά 325 άνθρωποι εκτελέστηκαν για παραβάσεις νομοθεσίας περί ναρκωτικών το 2022 παγκοσμίως. Το Ιράν ευθύνεται για 255 τέτοιες εκτελέσεις, η Σαουδική Αραβία για 57, ενώ η Σιγκαπούρη για 11. Αξιοσημείωτο είναι ότι το 2023 η Σιγκαπούρη προέβη στην πρώτη εκτέλεση γυναίκας μετά από δύο δεκαετίες.

Χώρες που κατάργησαν τη θανατική ποινή

Σήμερα 112 χώρες έχουν καταργήσει πλήρως τη θανατική ποινή, σε αντίθεση με μόλις 48 το 1991. Έξι κράτη προχώρησαν σε ολική ή μερική κατάργηση το 2022. Η Ισημερινή Γουινέα και η Ζάμπια περιόρισαν την εφαρμογή της μόνο για εξαιρετικά σοβαρά εγκλήματα. Τον Απρίλιο του 2023, το κοινοβούλιο της Μαλαισίας ψήφισε την κατάργηση της υποχρεωτικής θανατικής ποινής για 11 σοβαρότατες αξιόποινες πράξεις, όπως ανθρωποκτονίες και τρομοκρατικές ενέργειες. Τον Ιούλιο του 2023, η Γκάνα προχώρησε σε πλήρη κατάργηση της θανατικής τιμωρίας.

Μέθοδοι εκτέλεσης σε διεθνές επίπεδο

Η Σαουδική Αραβία παραμένει η μοναδική χώρα που εφαρμόζει τον αποκεφαλισμό ως επίσημη μέθοδο εκτέλεσης το 2022. Άλλες διαδεδομένες τεχνικές περιλαμβάνουν τον απαγχονισμό, τη θανατηφόρα ένεση και τον πυροβολισμό.
Ο Κένεθ Σμιθ στην Αλαμπάμα των ΗΠΑ έγινε ο πρώτος άνθρωπος παγκοσμίως που εκτελέστηκε με αέριο άζωτο, σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Πληροφοριών Θανατικής Ποινής. Οι νομικοί σύμβουλοί του χαρακτήρισαν την αδοκίμαστη μέθοδο ως σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία. Η Αλαμπάμα και δύο ακόμη πολιτείες ενέκριναν τη χρήση αζώτου λόγω της δυσκολίας εξεύρεσης φαρμάκων για θανατηφόρες ενέσεις.