Από το "Αβέρωφ" στον "Κίμωνα": Πώς δομήθηκε ο ελληνικός στόλος από το 1828, όταν ανέλαβε ο Καποδίστριας, μέχρι σήμερα

Η Ελλάδα, με μεγάλη ακτογραμμή και θαλασσινή παράδοση, μπορεί να θεωρείται ναυτική δύναμη, κυρίως για τον εμπορικό της στόλο, αλλά και για την ικανότητα του Πολεμικού της Ναυτικού, από ποιοτικής πλευράς περισσότερο, παρά ποσοτικής. Ο στόλος του Πολεμικού Ναυτικού της χώρας έχει τα τελευταία χρόνια εκσυγχρονιστεί, με το πρόσφατο απόκτημά του να είναι η φρεγάτα «Κίμων», τύπου Belharra, η οποία έφτασε στη χώρα μας την Πέμπτη στον Ναύσταθμο της Σαλαμίνας, αφού παρέλαβε τον εξοπλισμό της στη ναυτική βάση της Βρέστης. Η ιστορία του στόλου του ελεύθερου ελληνικού κράτους αρχίζει το 1828. Οταν ο Καποδίστριας ανέλαβε κυβερνήτης της απελευθερωμένης Ελλάδας, ο ελληνικός στόλος αριθμούσε λίγα πλοία, παλαίμαχα του αγώνα της ανεξαρτησίας.

Το ισχυρότερο πλοίο του στόλου της εποχής ήταν η φρεγάτα «Ελλάς», που είχε ναυπηγηθεί στην Αμερική. Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Πολεμικού μας Ναυτικού, «με την κάθοδο του Οθωνα στην Ελλάδα, το 1832, ο πολεμικός στόλος περιλάμβανε μία κορβέτα, μία γαβάρα, τρία μπρίκια, έξι γολέτες, δύο κανονιοφόρους, δύο ατμόπλοια και μερικά ακόμα μικρά κότερα. Ο ναύσταθμος είχε εγκατασταθεί από την εποχή του Καποδίστρια στον Πόρο και επικεφαλής του ναυτικού Διευθυντηρίου ήταν ο Ανδρέας Μιαούλης. Παρά τα περιορισμένα μέσα της εποχής, ξεκίνησε η ναυπήγηση σειράς καινούργιων πλοίων στον ίδιο τον ναύσταθμο, ενώ, παράλληλα, τα παλαιά πλοία σταδιακά αποσύρονταν». Αργότερα, ο στόλος ενισχύθηκε με περισσότερα πλοία και το 1855 παραγγέλθηκαν τα πρώτα σιδερένια ελικοκίνητα πλοία από την Αγγλία, οι ατμοημιολίες «Πανόπη», «Πληξαύρα», «Αφρόεσσα» και «Σφενδόνη».

Κατά την Κρητική Επανάσταση (1866) τα πλοία του στόλου βρέθηκαν ανέτοιμα να κατορθώσουν κάτι το αξιόλογο. Η αποτυχία αυτή αφύπνισε τους ιθύνοντες και απέδειξε την ορθότητα του δόγματος ότι «το Ναυτικόν, απαραίτητον όπλον διά την Ελλάδα, διά τον πόλεμο μόνον πρέπει να παρασκευάζηται και εις αυτόν μόνον να αποβλέπη». Ετσι, ο στόλος ενισχύθηκε με νέα και μεγαλύτερα πλοία, ενώ από το 1885, το Ναυτικό εξελίχθηκε και τεχνολογικά. Εν τω μεταξύ, από το 1878, λόγω του ρωσοτουρκικού πολέμου και για λόγους ασφαλείας, ο ναύσταθμος είχε εγκατασταθεί στην περιοχή της Φανερωμένης της Σαλαμίνας και λίγα χρόνια μετά μεταφέρθηκε στη θέση Αράπης, όπου βρίσκεται και σήμερα. Επί πρωθυπουργίας Χαριλάου Τρικούπη, ο ελληνικός πολεμικός στόλος απέκτησε από τη Γαλλία τα θωρηκτά «Υδρα», «Σπέτσαι» και «Ψαρά», τα οποία συνέβαλαν στην ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, παρά την ήττα της χώρας στον πόλεμο του 1897 με την Τουρκία. Μερικά χρόνια μετά, και συγκεκριμένα το 1909, αγοράστηκε από την Ιταλία το θωρηκτό καταδρομικό «Γ. Αβέρωφ».

Ο ελληνικός στόλος το 1912

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, το 1912, ο ελληνικός στόλος αποτελούνταν από το «Αβέρωφ», τα τρία προαναφερθέντα θωρηκτά που είχαν αγοραστεί από τη Γαλλία, οκτώ αντιτορπιλικά του τύπου «Θύελλα» και «Νίκη», πέντε παλαιά γερμανικά τορπιλοβόλα, τις κανονιοφόρους «Ακτιον», «Αμβρακία», «Α» και «Δ», τέσσερις ατμομυοδρόμωνες τύπου «Αχελώος» και άλλα βοηθητικά πλοία. Στις παραμονές του πολέμου αγοράστηκαν από τη Γερμανία ακόμα δύο αντιτορπιλικά («Νέα Γενεά» και «Κεραυνός») και από την Αγγλία τέσσερα ανιχνευτικά («Αετός», «Ιέραξ», «Λέων» και «Πάνθηρ»). Τέλος, αποκτήθηκε το πρώτο από τα δύο υποβρύχια («Δελφίνι» και «Ξιφίας») που είχαν παραγγελθεί από τη Γαλλία. Ο ελληνικός στόλος είχε κυριαρχήσει στο Αιγαίο, συντρίβοντας τον τουρκικό στις ναυμαχίες της Ελλης και της Λήμνου. Ετσι απελευθερώθηκαν όλα τα νησιά του Β και ΒΑ Αιγαίου, υπό την ηγεσία του ναυάρχου Κουντουριώτη.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Π.Ν., «μετά την εκστρατεία στη Μ. Ασία, καταβλήθηκε προσπάθεια ανακαίνισης των περισσότερων πολεμικών μονάδων, ενώ παραγγέλθηκαν και έξι υποβρύχια στη Γαλλία, από τα οποία αξίζει να σημειωθούν τα «Παπανικολής» και «Κατσώνης»… Επί δικτατορίας Ι. Μεταξά, παραγγέλθηκαν στην Αγγλία δύο αντιτορπιλικά, τα «Β. Γεώργιος» και «Β. Ολγα», αγοράστηκαν τέσσερα ναρκαλιευτικά, δώδεκα υδροπλάνα και ένα πετρελαιοφόρο και άρχισε η εκπόνηση επιτελικών σχεδίων και προγραμμάτων για την ενίσχυση του Π.Ν. Το 1942, οι Αγγλοι παρέδωσαν στο ελληνικό Ναυτικό ολόκληρη μοίρα αντιτορπιλικών τελευταίου τύπου, στα οποία δόθηκαν τα ονόματα «Κανάρης», «Μιαούλης», «Πίνδος» και «Αδρίας», καθώς και την κορβέτα «Σαχτούρης II» και το υποβρύχιο «Ματρώζος».

Η ΚΟΡΒΈΤΑ «ΣΑΧΤΟΎΡΗΣ ΙΙ» (1943)

ΤΟ ΑΝΤΙΤΟΡΠΙΛΙΚΟ «ΚΑΝΑΡΗΣ»

Το 1947 παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ έξι κανονιοφόροι. Ως μέρος των ιταλικών επανορθώσεων, το 1950, παραχωρήθηκε το καταδρομικό «Ελλη», ενώ το 1951 παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ τα αντιτορπιλικά «Δόξα» και «Νίκη», οι ναρκοθέτιδες «Ακτιον» και «Αμβρακία» και τα υποβρύχια «Ποσειδών» και «Αμφιτρίτη». Κατά την περίοδο 1958-1960 παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ έξι οχηματαγωγά, τέσσερα αντιτορπιλικά τύπου Fletcher, τα «Ασπίς», «Βέλος», «Λόγχη» και «Σφενδόνη», δύο αποβατικής υποστηρίξεως, τα «Βλαχάβας» και «Μαριδάκης», και τρία αρματαγωγά, τα «Ικαρία», «Λέσβος» και «Ρόδος». Το 1964 παρελήφθη το υποβρύχιο «Τρίαινα», καθώς και έξι ναρκαλιευτικά. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, το Πολεμικό Ναυτικό προσαρμόστηκε στα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της νέας δομής του ΝΑΤΟ. Αποκτήθηκαν οι φρεγάτες «Ελλη» και «Υδρα», ολλανδικής και γερμανικής σχεδίασης, αντίστοιχα, η πυραυλάκατος τύπου La Combattante, η κανονιοφόρος «Μαχητής» και τα υποβρύχια «Γλαύκος» και Ποσειδών». Μετά την Belharra «Κίμων», το Π.Ν. θα ενισχυθεί με ακόμα δύο υποβρύχια και μία πυραυλάκατο…

ΤΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΌ «ΕΛΛΗ»

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά