Και μόνο η αναφορά στη Γροιλανδία αρκεί για να δημιουργήσει στο μυαλό εικόνες από το βόρειο σέλας να φωτίζει την παγωμένη τούνδρα, πολικές αρκούδες να κινούνται αργά στο χιόνι, τεράστια παγόβουνα και τον ξεχωριστό πολιτισμό των Ινουίτ. Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν περιορίζεται σε αυτές τις εικόνες. Ακολουθούν 14 εντυπωσιακά στοιχεία για το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, ξεκινώντας από τα βασικά. Η Γροιλανδία εκτείνεται τόσο βόρεια όσο και νότια του Αρκτικού Κύκλου. Βρίσκεται πιο κοντά στην ανατολική ακτή του Καναδά και συνδέεται γεωλογικά με τη Βόρεια Αμερική μέσω μιας υποθαλάσσιας κορυφογραμμής.

Το όνομά της αποδίδεται στον Έρικ τον Ερυθρό, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην περιοχή τον 10ο αιώνα, αφού εξορίστηκε από την Ισλανδία για φόνο. Σύμφωνα με μία εκδοχή, η ονομασία «Πράσινη Γη» αποτέλεσε ένα είδος μεσαιωνικού μάρκετινγκ, με στόχο να προσελκύσει περισσότερους αποίκους. Άλλοι ιστορικοί θεωρούν ότι εκείνη την περίοδο οι θερμοκρασίες ήταν υψηλότερες και το τοπίο πιο πράσινο, γεγονός που εξηγεί γιατί δημιουργήθηκαν περίπου 280 αγροκτήματα στους δύο βασικούς πρώτους οικισμούς.

Γροιλανδία: 4.500 χρόνια ιστορίας

Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι οι πρώτοι άνθρωποι έφτασαν στη Γροιλανδία γύρω στο 2500 π.Χ. Η αρχική μεταναστευτική ομάδα φαίνεται να εξαφανίστηκε, ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν διαδοχικά κύματα πληθυσμών από τη Βόρεια Αμερική. Στις αρχές του 10ου αιώνα, Σκανδιναβοί από την Ισλανδία εγκαταστάθηκαν στο τότε ακατοίκητο νότιο τμήμα του νησιού, όμως τα ίχνη τους χάνονται προς τα τέλη του 15ου αιώνα.

Οι Ινουίτ μετανάστευσαν από την Ασία τον 13ο αιώνα και η γενεαλογία τους επιβίωσε μέχρι σήμερα. Η πλειονότητα των σύγχρονων Γροιλανδών Ινουίτ είναι άμεσοι απόγονοί τους και εξακολουθούν να διατηρούν αρκετές από τις παραδοσιακές τους πρακτικές.

Ο πλησιέστερος ευρωπαϊκός γείτονας της Γροιλανδίας είναι η Ισλανδία. Πολιτικά, αποτελεί τμήμα του Βασιλείου της Δανίας, διαθέτει όμως ευρεία αυτονομία και δική της εσωτερική κυβέρνηση.

Πρωτεύουσα είναι η Νουούκ, ένας σχετικά μικρός οικισμός περίπου 18.000 κατοίκων. Οι κάτοικοι αποκαλούνται Γροιλανδοί και περίπου το 90% είναι Ινουίτ. Επίσημη γλώσσα είναι η γροιλανδική, ενώ ομιλούνται ευρέως και τα δανικά καθώς και τα αγγλικά. Το νόμισμα της χώρας είναι η δανική κορώνα (DKK).

Η χώρα των πάγων

Το μεγαλύτερο μέρος της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγο. Το στρώμα πάγου της είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στον κόσμο μετά από εκείνο της Ανταρκτικής και επηρεάζει άμεσα τη στάθμη των θαλασσών. Καλύπτει περισσότερα από 1,8 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το 80% της συνολικής έκτασης του νησιού.

Το υπόλοιπο 20% της γης παραμένει ελεύθερο από πάγο, γεγονός που καθιστά –έστω εν μέρει– εύστοχη την ονομασία «Πράσινη Γη». Η Νότια Γροιλανδία βρίσκεται σε χαμηλότερο και θερμότερο γεωγραφικό πλάτος από την Ισλανδία, όμως δεν επηρεάζεται από το Ρεύμα του Κόλπου, με αποτέλεσμα να μην απολαμβάνει τις ίδιες ήπιες κλιματικές συνθήκες.

Παρόλα αυτά, τα καλοκαίρια μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευχάριστα. Δεν είναι σπάνιο η θερμοκρασία να φτάνει τους 18–20 βαθμούς Κελσίου, όταν υπάρχει ηλιοφάνεια και χαμηλή ένταση ανέμου. Το αντηλιακό, λοιπόν, δεν είναι περιττό ούτε στη Γροιλανδία.

Ζωή και πολιτισμός

Σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας ζει στη Νουούκ (Nuuk, που σημαίνει «Ακρωτήρι»· στα δανικά ονομάζεται Godthåb, δηλαδή «Καλή Ελπίδα»). Παρά το μικρό της μέγεθος, είναι η πιο ζωντανή και κοσμοπολίτικη πόλη της Γροιλανδίας, με μουσεία, σύγχρονα καφέ και μπουτίκ. Για μια ολοκληρωμένη γνωριμία με τη χώρα, ξεχωρίζουν το Εθνικό Μουσείο της Γροιλανδίας, το Πολιτιστικό Κέντρο Katuaq και το Μουσείο Τέχνης Nuuk. Η πόλη είναι χτισμένη στην είσοδο ενός εντυπωσιακού συστήματος φιόρδ και περιβάλλεται από ορεινό τοπίο, προσφέροντας εύκολες εξορμήσεις στη φύση.

Ένα από τα τρία μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στη Γροιλανδία είναι το Ilulissat Icefjord στη δυτική ακτή. Εκεί βρίσκεται και ο παγετώνας Sermeq Kujalleq, ένας από τους πιο δραστήριους στον κόσμο, καθιστώντας την περιοχή τον δημοφιλέστερο προορισμό του νησιού.

Το Kujataa αποτελεί ένα υποαρκτικό αγροτικό τοπίο που αναδεικνύει την πολιτιστική συνύπαρξη Νορβηγών και Ινουίτ κυνηγών με τους πρώτους γεωργούς της περιοχής. Το Aasivissuit–Nipisat, τέλος, είναι ένας παραδοσιακός κυνηγότοπος των Ινουίτ εντός του Αρκτικού Κύκλου.

Μετακινήσεις και φυσικά φαινόμενα

Η πρόσβαση στη Γροιλανδία δεν είναι απλή, καθώς δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις ούτε από τις ΗΠΑ ούτε από το μεγαλύτερο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης. Οι αεροπορικές συνδέσεις πραγματοποιούνται κυρίως μέσω Ισλανδίας και Δανίας.

Παρότι οι θερμές πηγές είναι περισσότερο συνδεδεμένες με την Ισλανδία, η Γροιλανδία διαθέτει επίσης θερμές πηγές, με πιο γνωστές εκείνες στο νησί Uunartoq.

Δεν υπάρχει ανεπτυγμένο οδικό δίκτυο που να συνδέει πόλεις και χωριά. Οι μετακινήσεις βασίζονται κυρίως σε θαλάσσια και εναέρια μέσα, με αεροδρόμια και ελικοδρόμια σε όλη τη χώρα. Στην ξηρά, οι μετακινήσεις γίνονται με σνοουμομπίλ και έλκηθρα.

Αραιοκατοικημένη χώρα

Ο πληθυσμός της Γροιλανδίας ανέρχεται σε περίπου 56.300 κατοίκους, αριθμός αντίστοιχος με εκείνον της πόλης της Ξάνθης. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η συνολική της έκταση είναι συγκρίσιμη με το άθροισμα χωρών όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, γίνεται σαφές πόσο χαμηλή είναι η πληθυσμιακή της πυκνότητα.

Η Γροιλανδία είναι σχεδόν 16 φορές μεγαλύτερη από την Ελλάδα, ενώ στους μερκατορικούς χάρτες εμφανίζεται ακόμη μεγαλύτερη απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα, φτάνοντας οπτικά να συγκρίνεται με την Αφρική.

Γλώσσα, διατροφή και τρόπος ζωής

Λέξεις όπως «καγιάκ» και «ιγκλού», που χρησιμοποιούνται διεθνώς, προέρχονται από τη γροιλανδική γλώσσα.

Η παραδοσιακή διατροφή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο κυνήγι, καθώς η χώρα διαθέτει πλούσια άγρια ζωή, όπως μοσχοβόδια, τάρανδους, φώκιες, φάλαινες και πολυάριθμα είδη πτηνών.

Κάθε χρόνο, από τις 25 Μαΐου έως τις 25 Ιουλίου, ο ήλιος δεν δύει, δημιουργώντας το φαινόμενο του Ήλιου του Μεσονυχτίου. Η 21η Ιουνίου, το θερινό ηλιοστάσιο και μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου, αποτελεί εθνική αργία, με τους κατοίκους να απολαμβάνουν υπαίθριες δραστηριότητες και μπάρμπεκιου στη φύση.

Η πιο γνωστή πεζοπορική διαδρομή της χώρας είναι το Arctic Circle Trail, μήκους 160 χιλιομέτρων, που συνδέει το Kangerlussuaq με το Sisimiut. Πρόκειται για μια πολυήμερη πεζοπορία, κατά την οποία οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι πλήρως αυτάρκεις, καθώς δεν υπάρχουν σημεία ανεφοδιασμού.

Οι τοπικές κοινότητες συνεχίζουν να ασκούν το κυνήγι φώκιας και τη φαλαινοθηρία, ενώ το εθνικό πιάτο της Γροιλανδίας είναι το «σουαασάτ», μια παραδοσιακή κρεατόσουπα με βάση τη φώκια, τη φάλαινα, τον τάρανδο ή θαλασσοπούλια, μαγειρεμένη με κρεμμύδια, φύλλα δάφνης και αρωματικά βότανα.