Υπάρχουν φινάλε που λειτουργούν σαν παρηγοριά, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι η ιστορία ολοκληρώθηκε, ότι μπορείς να ανασάνεις και να αποχωρήσεις από τον κόσμο της αφήγησης ελαφρύτερος. Υπάρχουν όμως κι εκείνα τα φινάλε που δεν σου επιτρέπουν να φύγεις, που σε κρατούν καθηλωμένο, με ένα βάρος στο στήθος και μια σιωπή που δεν σπάει ούτε όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους. Το φινάλε του «Ριφιφί» του Σωτήρη Τσαφούλια ανήκει αδιαπραγμάτευτα στη δεύτερη κατηγορία.

Διαβάστε: Το "Ριφιφί" έρχεται και στην τηλεόραση - Σε ποιο κανάλι θα προβληθεί

Δεν είναι ένα τέλος για τη ληστεία του αιώνα, με την οποία καταπιάνεται η σειρά, ή για τους ληστές που τα έβαλαν με το σύστημα και, έστω προσωρινά, το νίκησαν. Είναι ένα τέλος για κάτι πολύ πιο οριστικό: για την απώλεια. Για εκείνη τη στιγμή που όλα σταματούν επειδή δεν υπάρχει τίποτε άλλο να ειπωθεί και όχι επειδή απλά τελείωσε μια ιστορία.

Σωτήρης Τσαφούλιας: Το τελευταίο επεισόδιο του ''Ριφιφί'' δεν επιχειρεί να εξηγήσει, να δικαιολογήσει ή να εντυπωσιάσει

Το τελευταίο επεισόδιο του «Ριφιφί» στην Cosmote TV δεν επιχειρεί να εξηγήσει, να δικαιολογήσει ή να εντυπωσιάσει. Δεν χτίζει ανατροπές, δεν αποκαλύπτει μυστικά, δεν προσφέρει την κάθαρση που θα περίμενε κανείς από ένα αφήγημα «εγκλήματος». Αντίθετα, αφαιρεί κάθε ίχνος θριάμβου και αφήνει τον τηλεθεατή μόνο απέναντι σε μια μάνα που έχει χάσει το παιδί της.

Τότε, σε κατάσταση απόλυτης οδύνης, η Ευαγγελία Μουμούρη μάς προσφέρει μια ερμηνεία που δεν «δουλεύει» για το χειροκρότημα. Υπάρχει απλώς και είναι τόσο αληθινή, που την κάνει σχεδόν ανυπόφορη! Μέχρι ένα σημείο της σειράς, η Όλγα είναι ένας επιτελικός ρόλος: Ο εγκέφαλος του σχεδίου. Η γυναίκα που υπολογίζει, οργανώνει και δεν αφήνει την παραμικρή λεπτομέρεια στην τύχη, προκειμένου να πετύχει το σχέδιο. Το βλέμμα της είναι κλειστό, η φωνή της ελεγχόμενη, τα συναισθήματά της μοιάζουν παγωμένα. Μάλιστα, δεν είναι ένας χαρακτήρας που γίνεται «συμπαθής» στην εξέλιξη της σειράς, ωστόσο είναι μια προσωπικότητα που εμπνέει σεβασμό, ίσως και φόβο.

Η ελπίδα

Όλα όμως ανατρέπονται στο πέμπτο επεισόδιο της σειράς. Ένα ατύχημα στο τούνελ δεν λειτουργεί μόνο ως καταλύτης για την εξέλιξη της αφήγησης, αλλά είναι η ρωγμή στη θωράκιση του χαρακτήρα της Όλγας. Μέσα από αυτή τη ρωγμή ξεπροβάλλει μια κατάθεση ψυχής. Όχι για να συγκινήσει, αλλά για να εξηγήσει...

Γιατί αυτή η ληστεία δεν ήταν ποτέ απληστία, πρόκληση ή ένα παιχνίδι εξουσίας. Ήταν ένας λογαριασμός ανοιχτός με ένα σύστημα που μέτρησε τη ζωή ενός παιδιού με σφραγίδες και νόμους.

Ένα παιδί με νευροβλάστωμα. Μια λέξη βαριά, σχεδόν ακατανόητη για τους περισσότερους, αλλά από τις πιο τρομακτικές στη γλώσσα της ιατρικής. Μια ασθένεια επιθετική, ύπουλη, που δεν συγχωρεί καθυστερήσεις. Και μοναδική ελπίδα θεραπείας, που δεν μπορούσε να γίνει στην Ελλάδα, το νοσοκομείο «Memorial» στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, αποτελεί και μια από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που η κοινωνία κινείται γρηγορότερα από το κράτος. Ένας ερανικός λογαριασμός, στον οποίο κάποιοι έδωσαν από το υστέρημά τους. Μαγαζιά που έβαλαν κουτιά στο ταμείο. Μια αλυσίδα αλληλεγγύης που απλώθηκε απ’ άκρη σ’ άκρη της χώρας και τα χρήματα για το ταξίδι της ελπίδας συγκεντρώθηκαν. Και αυτή η ελπίδα φάνηκε να αποκτά βάρος, πραγματική υπόσταση.

Τότε, όμως, όλα σταμάτησαν. Τα χρήματα δεσμεύτηκαν, επειδή δεν είχαν συμπληρωθεί σωστά τα χαρτιά. Επειδή ένας νόμος του 1931 περί εράνων προέβλεπε διαδικασίες που κανείς δεν σκέφτηκε να παρακάμψει για να σωθεί ένα παιδί. Ο χρόνος άρχισε να χάνεται… Και για τον καρκίνο ο χρόνος είναι ζωή.

Στη μυθοπλασία του «Ριφιφί», το παιδί ονομάζεται Ιάσονας. Στην πραγματικότητα, λεγόταν Παναγιώτης Βασιλέλλης και η ιστορία του είναι η καρδιά του σεναρίου.

Το ταξίδι που δεν έγινε

Ο Παναγιώτης διαγνώστηκε το 1999, μόλις 18 μηνών, με νευροβλάστωμα 4ου σταδίου. Οι γονείς του, ο Στρατής και η Γεωργία Βασιλέλλη, ένας οικοδόμος και μια μητέρα από τη Μυτιλήνη, βρέθηκαν ξαφνικά σε έναν κόσμο ξένο, γεμάτο ιατρικούς όρους, φόβο και απόλυτη αβεβαιότητα. Το παιδί νοσηλεύτηκε στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» για μήνες. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση μεταμόσχευσης μυελού των οστών. Οι γιατροί έκαναν ό,τι μπορούσαν και, όταν δεν μπορούσαν άλλο, είπαν την αλήθεια: η μόνη ελπίδα βρίσκεται εκτός Ελλάδας.

Το κόστος για τη θεραπεία στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center άγγιζε σχεδόν τα 300.000 ευρώ. Ένα ποσό αδιανόητο. Κι όμως, η κοινωνία ανταποκρίθηκε. Σε λίγες εβδομάδες, συγκεντρώθηκαν σχεδόν 296.000 ευρώ - μια σπάνια στιγμή συλλογικής ανθρωπιάς.

Μέχρι που η Εθνική Τράπεζα δέσμευσε τον ερανικό λογαριασμό, επικαλούμενη τυπικές παραλείψεις και την απουσία ειδικής άδειας για έρανο. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένας δεύτερος Γολγοθάς. Όχι στα νοσοκομεία, αλλά στα γραφεία, με αιτήσεις, επιστολές, γνωμοδοτήσεις, υπουργικές αποφάσεις. Ο χρόνος περνούσε, το παιδί εξαντλούνταν...

Τι ειρωνεία; Ο νόμος τελικά άλλαξε, τον Φεβρουάριο του 2001, όταν το κράτος τροποποίησε το νομικό πλαίσιο και επέτρεψε την αποδέσμευση χρημάτων για σοβαρά προβλήματα υγείας. Η υπουργική απόφαση εκδόθηκε, τα χρήματα εγκρίθηκαν, αλλά δύο ημέρες αργότερα ο Παναγιώτης πέθανε! Δεν πρόλαβε να ταξιδέψει. Δεν πρόλαβε να δοκιμάσει τη θεραπεία που η κοινωνία τού είχε εξασφαλίσει. Λίγο πριν «φύγει», ζήτησε απλώς να κοιμηθεί, κι αυτό ήταν το τέλος.

Η δικαίωση δεν ήρθε ποτέ. Ούτε στα ελληνικά δικαστήρια ούτε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Όλοι αναγνώρισαν την τραγικότητα, αλλά κανείς δεν ανέλαβε την ευθύνη. Ο νόμος εφαρμόστηκε, αλλά η ζωή του μικρού Παναγιώτη χάθηκε. Αυτό το βάρος κουβαλά το φινάλε του «Ριφιφί». Και αυτό το βάρος σηκώνει η Ευαγγελία Μουμούρη, χωρίς κραυγές και υπερβολές. Το βάρος μιας μάνας που παίρνει εκδίκηση με το ριφιφί, αλλά ξέρει ότι καμία εκδίκηση δεν αρκεί γιατί, όταν έχεις χάσει το παιδί σου, τίποτα δεν γεμίζει το κενό.

Το κοινό αποθέωσε τον Σωτήρη Τσαφούλια και την πρωταγωνίστριά του

Το κοινό αποθέωσε τον Σωτήρη Τσαφούλια και την πρωταγωνίστριά του με σχόλια που δεν μιλούσαν για «καλό σενάριο» ή «δυνατή σκηνοθεσία» αλλά για κάτι πιο βαθύ: για το αίσθημα ότι κάποιος τόλμησε να πει μια αλήθεια που πονά. Ότι δεν γίνονται όλα τα εγκλήματα με όπλα. Κάποια γίνονται με σφραγίδες.

Ο Παναγιώτης Βασιλέλλης θα ήταν σήμερα 28 ετών. Αντί γι’ αυτό, παραμένει ένα όνομα που επιστρέφει μέσα από τη μυθοπλασία για να μας θυμίσει κάτι απλό και τρομακτικό μαζί: ότι χάθηκε ενώ υπήρχε χρόνος να σωθεί. Λίγος, πολύτιμος και ανεπανάληπτος.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα On time