Κάθε 14η Φεβρουαρίου εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως γιορτάζουν τη μέρα του Αγίου Βαλεντίνου, γνωστή ως η γιορτή των ερωτευμένων. Σύμφωνα με τη δυτική παράδοση, ο συγκεκριμένος άγιος θεωρείται προστάτης των ζευγαριών και συμβολίζει την ρομαντική αγάπη. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία η γιορτή των ερωτευμένων γιορτάζεται άλλη μέρα…

Διαβάστε: Ψυχοσάββατα 2026: Πότε ''πέφτουν'' και τι συμβολίζουν - Η παράδοση και οι ημερομηνίες

Ποιος ήταν πραγματικά ο Άγιος Βαλεντίνος

Η 14η Φεβρουαρίου δεν είναι η ημέρα γέννησης αλλά θανάτου του Αγίου Βαλεντίνου στη Via Flaminia, βόρεια της Ρώμης. Το μυστήριο γύρω από τη ζωή του παραμένει έντονο, καθώς ελάχιστα στοιχεία έχουν διασωθεί για τον βίο του οσιομάρτυρα. Μάλιστα, υπάρχει σύγχυση αν πρόκειται για ένα ή δύο διαφορετικά πρόσωπα με το ίδιο όνομα. Εξαιτίας των ασαφών πληροφοριών, το όνομα του Αγίου Βαλεντίνου δεν εμφανίζεται στο εορτολόγιο και η Ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον αναγνώρισε επίσημα. Ακόμη και η Καθολική Εκκλησία, το 1969, υποβάθμισε τη γιορτή του σε τοπική εορτή λόγω της έλλειψης αξιόπιστων πληροφοριών για τη ζωή του.

Ο πιο διαδεδομένος θρύλος αναφέρει ότι ο Βαλεντίνος υπήρξε ιερωμένος κατά τον 3ο αιώνα μ.Χ. Κρυφά από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο τον Γοτθικό, τελούσε μυστικούς γάμους χριστιανικών ζευγαριών και προσέφερε βοήθεια στους διωκόμενους Χριστιανούς, πράξεις που θεωρούνταν εγκληματικές εκείνη την εποχή. Όταν συνελήφθη και φυλακίστηκε, ο αυτοκράτορας αρχικά σκέφτηκε να του δώσε χάρη. Ωστόσο, όταν ο Βαλεντίνος επιχείρησε να τον μυήσει στον Χριστιανισμό, ο Κλαύδιος τον καταδίκασε σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Επειδή επέζησε από τον λιθοβολισμό, τελικά τον αποκεφάλισαν έξω από την πύλη Flaminia στις 14 Φεβρουαρίου του 169 μ.Χ.

Εναλλακτική εκδοχή παρουσιάζει τον Βαλεντίνο ως πρώην επίσκοπο του Terni στη νότια Umbria. Σύμφωνα με αυτόν τον θρύλο, ο δικαστής Αστέριος τον προκάλεσε να αποδείξει την ισχύ της χριστιανικής πίστης αποκαθιστώντας την όραση της τυφλής θετής κόρης του. Ο Βαλεντίνος πέτυχε το θαύμα και ο ταπεινωμένος δικαστής ρώτησε τι επιθυμεί. Ο άγιος του ζήτησε να καταστρέψει όλα τα ειδωλολατρικά αγάλματά του εντός τριών ημερών και να βαπτιστεί χριστιανός. Ο Αστέριος συμμορφώθηκε και βάπτισε ολόκληρη την οικογένειά του. Η μεταστροφή αυτή όμως εξόργισε τον αυτοκράτορα Κλαύδιο, που συνέλαβε τον Άγιο Βαλεντίνο και τον οδήγησε στον ίδιο μαρτυρικό θάνατο.

Πώς συνδέθηκε ο Άγιος Βαλεντίνος με τον έρωτα

Η σύνδεση της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου με την ρομαντική αγάπη εμφανίστηκε τον 14ο αιώνα, όταν συνδέθηκε με την έννοια της ευγενούς αγάπης. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία εντοπίζεται το 1382 στο ποίημα "Το Κοινοβούλιο των Πτηνών" του Τζέφρι Τσόσερ, όπου αναφέρεται ως άγιος των ερωτευμένων.

Σήμερα, η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου αποτελεί επίσημη εορτή στην Αγγλικανική Κοινωνία και τη Λουθηρανική Εκκλησία. Στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Άγιος Βαλεντίνος ο Πρεσβύτερος εορτάζεται στις 6 Ιουλίου, ενώ ο Ιερομάρτυρας Άγιος Βαλεντίνος, Επίσκοπος του Terni, τιμάται στις 30 Ιουλίου.

Παρά την ασάφεια γύρω από τον βίο του, το όνομα Βαλεντίνος ή Βαλεντίνη έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου. Το διακοσμημένο με άνθη λείψανο του Αγίου Βαλεντίνου εκτίθεται στη βασιλική εκκλησία Saint Mary in Cosmedin στη Ρώμη.

Η Ορθόδοξη απάντηση: Άγιοι Ακύλας και Πρισκίλλα

Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαθέτει τους δικούς της αγίους προστάτες του έρωτα και των ερωτευμένων ζευγαριών. Ενώ η Καθολική Εκκλησία και εμπορικά συμφέροντα προώθησαν τον Άγιο Βαλεντίνο παγκοσμίως, η Ορθοδοξία προτείνει εναλλακτικές επιλογές με βαθύτερη θεολογική θεμελίωση.

Στις 13 Φεβρουαρίου, μία ημέρα πριν τη γιορτή των ερωτευμένων, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Αποστόλων Ακύλα και Πρισκίλλης. Το ζεύγος αυτό θεωρείται προστάτης των ερωτευμένων και αποτελεί πραγματικό παράδειγμα χριστιανικής αγάπης και συντροφικότητας.

Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, προσπαθώντας να προσελκύσει τους νέους προς την Ορθόδοξη πίστη, πρότεινε στα ερωτευμένα ζευγάρια να εορτάζουν την αγάπη τους στις 13 Φεβρουαρίου, τιμώντας τους Αγίους Ακύλα και Πρισκίλλη αντί του Αγίου Βαλεντίνου.

Άγιος Υάκινθος: Ο Ορθόδοξος άγιος της αγάπης

Ο Άγιος Υάκινθος αποτελεί την κύρια Ορθόδοξη εναλλακτική στη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου. Εορτάζεται στις 3 Ιουλίου, την ημερομηνία που μαρτύρησε για την αγάπη του Χριστού επί αυτοκράτορα Τραϊανού το 98 μ.Χ., σε ηλικία μόλις 20 ετών.

Ο Άγιος Υάκινθος υπηρετούσε ως θαλαμηπόλος στην αυλή του αυτοκράτορα Τραϊανού. Όταν του ζητήθηκε να απαρνηθεί τον Χριστό, αρνήθηκε κατηγορηματικά και φυλακίστηκε 12 χιλιόμετρα νότια από τα Ανώγεια της Κρήτης, στην ορεινή περιοχή Φούρνοι.

Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, οι φρουροί του πρόσφεραν φαγητά ποτισμένα με αίμα ζώων που είχαν θυσιαστεί σε είδωλα. Ο Άγιος Υάκινθος αρνήθηκε να φάει επί σαράντα ημέρες και τελικά πέθανε από ασιτία. Οι φρουροί του ανακάλυψαν στο κελί του αγγέλους με λαμπάδες να τον στεφανώνουν.

Σύμφωνα με την Ελληνορθόδοξη Παράδοση, ο Τραϊανός διέταξε να ριχτεί το λείψανό του στα άγρια θηρία, αλλά άγγελοι το προστάτευσαν και τα ζώα δεν το πλησίασαν. Τελικά, ένας συγκλητικός στον οποίο ο άγιος είχε επαναφέρει την όραση, έθαψε το λείψανο στην πατρίδα του, την Καισάρεια.

Η λατρεία του Αγίου Υακίνθου στην Κρήτη

Το όνομα Υάκινθος συνδέεται με αρχαία ελληνικά έθιμα και προχριστιανικές γιορτές. Στην αρχαιότητα, τελούνταν ετήσιες εορτές προς τιμήν του στην Τύλισσο, τη Μεσσηνία και τη Σπάρτη, γιορτάζοντας τον θάνατο και την ανάσταση του ως θεού της βλάστησης και της γονιμότητας.

Η σύγχρονη χριστιανική λατρεία του Αγίου Υακίνθου ξεκίνησε από τα Ανώγεια της Κρήτης με τα Υακίνθεια και διαδόθηκε σταδιακά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Θεωρείται ο άγιος του έρωτα, των αγνών αισθημάτων, της δημιουργίας και της έμπνευσης.

Το 1994, ο τότε εκπρόσωπος Τύπου της Ιεράς Συνόδου, Γιάννης Χατζηφώτης, πρότεινε επίσημα να καθιερωθεί η 3η Ιουλίου ως ημέρα των ερωτευμένων, τιμώντας τον Άγιο Υάκινθο ως προστάτη της αγάπης και των ερωτευμένων ζευγαριών.

Ο πρώτος ναός αφιερωμένος αποκλειστικά στον Άγιο Υάκινθο βρίσκεται στα Ανώγεια της Κρήτης, στις πλαγιές του Ψηλορείτη. Είναι ένας λιτός, κυκλικός, πέτρινος ναός χτισμένος σε υψόμετρο 1.200 μέτρων, κρυφός όπως και τα αισθήματα της αγάπης. Πιστοί που προτιμούν να γιορτάζουν τον Έλληνα άγιο της αγάπης επισκέπτονται αυτόν τον ιδιαίτερο ναό κάθε χρόνο.

Η εμπορευματοποίηση της γιορτής των ερωτευμένων

Ανεξάρτητα από την τιμή που οφείλουμε στους αγίους προστάτες του έρωτα, είναι αναμφισβήτητο ότι τις τελευταίες δεκαετίες η γιορτή των ερωτευμένων έχει μετατραπεί σε καταναλωτική εκδήλωση. Έμποροι, βιοτέχνες, εστιατόρια και κυρίως ανθοπωλεία έχουν επενδύσει σημαντικά σε αυτή την ημέρα, δημιουργώντας μια εμπορική έκρηξη που αντιτίθεται στις αρχές της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Τα φαινόμενα που ακολουθούν τη λεγόμενη "Ημέρα των ερωτευμένων", όπως λουλούδια, δώρα και εκδηλώσεις, οδηγούν πολλούς πιστούς να αναζητήσουν αγίους της Ορθοδοξίας που με τη ζωή τους ανέδειξαν τις σχέσεις άνδρα και γυναίκας με σεβασμό στην ανθρώπινη φύση και τις χριστιανικές αξίες.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία προσφέρει εναλλακτικές επιλογές εορτασμού της αγάπης που δεν στηρίζονται στην καταναλωτική λογική αλλά στην πνευματική διάσταση των ανθρώπινων σχέσεων και την τιμή προς αγίους με τεκμηριωμένο βίο και θυσία.