Στις 14 Φεβρουαρίου 2026 τελείται το πρώτο Ψυχοσάββατο του έτους, γνωστό ως Ψυχοσάββατο της Απόκρεω. Πολλοί πιστοί αναρωτιούνται τι πρέπει να πάμε στην Εκκλησία το Ψυχοσάββατο και πότε ακριβώς να προσέλθουν για να τιμήσουν τη μνήμη των κεκοιμημένων. Η ημέρα αυτή φέρει ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος, καθώς αφιερώνεται στην προσευχή για την ανάπαυση των ψυχών όλων των αποθανόντων χριστιανών.

Διαβάστε: Το πρώτο Ψυχοσάββατο του 2026: Ποιους δεν μνημονεύουμε σύμφωνα με την παράδοση


Πότε τελείται το Ψυχοσάββατο της Απόκρεω 2026

Το έτος 2026, το πρώτο Ψυχοσάββατο πραγματοποιείται το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, ενώ το δεύτερο Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής θα τελεστεί στις 30 Μαΐου. Η χρονολογική τοποθέτηση του πρώτου Ψυχοσάββατου δεν είναι τυχαία, αφού προηγείται της Κυριακής της Απόκρεω και της έναρξης της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Αυτή η περίοδος πνευματικής προετοιμασίας καλεί τους πιστούς σε εγρήγορση και προσευχή για ζώντες και κεκοιμημένους.


Τι πρέπει να πάμε στην Εκκλησία το Ψυχοσάββατο

Το κύριο στοιχείο που πρέπει να προσκομίσουν οι πιστοί στην Εκκλησία είναι τα κόλλυβα. Τα κόλλυβα αποτελούν το κεντρικό σύμβολο της ημέρας και παρασκευάζονται από βρασμένο σιτάρι, διακοσμημένο με ζάχαρη, καρύδια, σταφίδες και άλλα υλικά. Το σιτάρι συμβολίζει την Ανάσταση και την αιώνια ζωή, όπως ακριβώς ο σπόρος που θάβεται στη γη για να αναγεννηθεί και να καρποφορήσει. Εκτός από τα κόλλυβα, οι πιστοί προσφέρουν ελεημοσύνες και ψυχικό στους φτωχούς, συνεχίζοντας μια παράδοση αιώνων που ενώνει τη μνήμη των νεκρών με την αγάπη προς τους ζώντες.


Πότε να πάτε τα κόλλυβα στην Εκκλησία

Η κατάλληλη στιγμή για να προσκομίσετε τα κόλλυβα είναι το πρωί του Σαββάτου, πριν την έναρξη της Θείας Λειτουργίας. Με αυτόν τον τρόπο, ο ιερέας μπορεί να διαβάσει τα ονόματα των κεκοιμημένων κατά τη διάρκεια του μνημοσύνου. Εναλλακτικά, υπάρχει η δυνατότητα να προσκομίσετε τα κόλλυβα από το απόγευμα της Παρασκευής, κατά τον Εσπερινό. Κάθε ενορία ανακοινώνει την ακριβή ώρα τέλεσης της Θείας Λειτουργίας, οπότε συνιστάται να ενημερωθείτε εγκαίρως από τον τοπικό σας ναό για το πότε πρέπει να πάτε στην Εκκλησία το Ψυχοσάββατο.


Η σημασία του τρισαγίου και των κολλύβων

Το τρισάγιο και τα κόλλυβα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της λειτουργικής παράδοσης. Σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία, όπως ο σπόρος του σιταριού πεθαίνει στη γη για να αναγεννηθεί, έτσι και ο άνθρωπος αναμένει την Ανάσταση κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Το Ψυχοσάββατο υπενθυμίζει ότι η αγάπη υπερβαίνει τον θάνατο και η προσευχή δημιουργεί ζωντανό δεσμό μεταξύ των ζώντων και των κεκοιμημένων.


Τι να κάνετε με το σιτάρι που περισσεύει

Τα κόλλυβα και το σιτάρι θεωρούνται ευλογημένα, καθώς έχουν αναγνωστεί κατά την ιερή ακολουθία. Για αυτόν τον λόγο, δεν πρέπει να πεταχτούν αν περισσέψουν. Οι ιερείς συμβουλεύουν τους πιστούς να τοποθετήσουν το περισσευόμενο σιτάρι στο χώμα, είτε στην αυλή είτε σε γλάστρα. Έτσι, το σιτάρι επιστρέφει στη γη από όπου προήλθε, διατηρώντας τον συμβολισμό του κύκλου της ζωής και της Ανάστασης.


Γιατί ονομάζεται Ψυχοσάββατο

Παρότι όλα τα Σάββατα του χρόνου είναι αφιερωμένα στη μνήμη των κεκοιμημένων χριστιανών, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ιδιαίτερα δύο συγκεκριμένα Σάββατα: το Ψυχοσάββατο της Απόκρεω και το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής. Ο όρος Ψυχοσάββατο προέρχεται από την αφιέρωση της ημέρας στις ψυχές των αποθανόντων, με την ελπίδα της ανάστασής τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Η Χριστιανική Εκκλησία σέβεται το ανθρώπινο σώμα ως ναό του Αγίου Πνεύματος και διδάσκει ότι θα αναστηθεί για να ενωθεί με την αθάνατη ψυχή. Γι' αυτό απορρίπτει την καύση των νεκρών και υιοθετεί την ταφή, προσευχόμενη για την ανάπαυση των κεκοιμημένων.


Παραδόσεις και έθιμα του Ψυχοσάββατου

Τα δύο Ψυχοσάββατα τιμώνται με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των αγαπημένων προσώπων και μοίρασμα κολλύβων. Το έθιμο απαγορεύει την εργασία, όπως εκφράζει το παραδοσιακό δίστιχο: «Ανάθεμα που δούλεψε τα τρία τα Σάββατα, της Κρεατινής, της Τυρινής και των Αγιοθεοδώρων».

Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής ονομάζεται και Ρουσάλιο, καθώς έλκει την καταγωγή του από τη ρωμαϊκή γιορτή των Ρουσαλίων. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, είναι η ημέρα που οι ψυχές επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αφού κατά την πασχαλινή περίοδο κυκλοφορούσαν ελεύθερα. Τη θλίψη αυτής της αποχώρησης εκφράζει το δίστιχο: "Όλα τα Σάββατα να παν, να παν και να γυρίσουν, το Σάββατο του Ρουσαλιού να πάει, να μην γυρίσει".

Υπάρχει επίσης το Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων, που δεν αναγνωρίζεται επίσημα από την Εκκλησία. Σε αυτό αναφέρεται η παλιά συνήθεια των ανύπαντρων κοριτσιών να τοποθετούν κόλλυβα κάτω από το μαξιλάρι τους, παρακαλώντας τον Άγιο να τους φανερώσει στον ύπνο τον μελλοντικό σύζυγό τους.