Ακολουθούμε την παράδοση, αλλά δεν ξέρουμε γιατί. Πολλοί πιστοί αναρωτιούνται για ποιο λόγο απαγορεύονται οι γάμοι πριν το Πάσχα και ποιες είναι οι ημέρες που η Εκκλησία δεν επιτρέπει την τέλεση των ιερών μυστηρίων. Η απάντηση βρίσκεται στη βαθιά θεολογική σημασία των περιόδων νηστείας και στον σεβασμό προς τις μεγάλες εορτές του εκκλησιαστικού έτους. Ας δούμε αναλυτικά πότε και γιατί δεν τελούνται τα βασικά μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.


Το μυστήριο του βαπτίσματος και οι κατάλληλες ημέρες τέλεσης

Το ιερό μυστήριο του βαπτίσματος φέρει χαρμόσυνο χαρακτήρα και για αυτό η Εκκλησία συνιστά να τελείται κυρίως την Κυριακή. Ωστόσο, για πρακτικούς λόγους έχει καθιερωθεί να πραγματοποιείται και σε άλλες ημέρες της εβδομάδας. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες ημέρες κατά τις οποίες απαγορεύεται ρητά η τέλεση βαπτίσματος, καθώς θεωρητικά μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ημέρα του χρόνου.

Παρόλα αυτά, οι Χριστιανοί καλούνται να προτιμούν τις αρτύσιμες ημέρες και περιόδους αντί των νηστίσιμων. Ειδικότερα, καλό είναι να αποφεύγονται η Τετάρτη και η Παρασκευή, εκτός εάν κατά τις ημέρες αυτές υπάρχει κατάλυση εις πάντα. Τέτοιες περίοδοι είναι το Άγιο Δωδεκαήμερο, η πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου, η Διακαινήσιμος εβδομάδα και η εβδομάδα της Πεντηκοστής. Επιπλέον, συνιστάται να αποφεύγεται η τέλεση βαπτίσματος την παραμονή και την ημέρα της πανηγύρεως του τοπικού Ιερού Ναού.

Γιατί απαγορεύονται οι γάμοι πριν από το Πάσχα και σε άλλες περιόδους

Αυτός είναι ο λόγος που απαγορεύονται οι γάμοι πριν το Πάσχα: η Μεγάλη Τεσσαρακοστή αποτελεί περίοδο πνευματικής προετοιμασίας, νηστείας και μετάνοιας. Το μυστήριο του γάμου, λόγω του εορταστικού και χαρμόσυνου χαρακτήρα του, δεν ταιριάζει με το πνεύμα της νηστείας. Η Εκκλησία συνιστά την τέλεση γάμου κυρίως την Κυριακή, ενώ για πρακτικούς λόγους επιτρέπεται και το Σάββατο.

Οι συγκεκριμένες περίοδοι και ημέρες που δεν επιτρέπεται η τέλεση θρησκευτικού γάμου είναι οι εξής: κάθε Τετάρτη και Παρασκευή εκτός των περιόδων με κατάλυση εις πάντα, η 13η και 14η Σεπτεμβρίου λόγω της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, από τις 18 έως τις 25 Δεκεμβρίου, η 5η και 6η Ιανουαρίου για τα Θεοφάνεια, από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Κυριακή του Πάσχα, από τις 25 έως τις 28 Ιουνίου όταν περιλαμβάνονται στη νηστεία των Αγίων Αποστόλων, από 1η έως 14η Αυγούστου, και η 28η με 29η Αυγούστου λόγω της Αποτομής της κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου.

Ακολουθούμε την παράδοση αλλά δεν ξέρουμε γιατί συχνά, όμως η απαγόρευση των γάμων κατά τις περιόδους νηστείας έχει βαθύτερο πνευματικό νόημα. Επίσης, συνιστάται να αποφεύγεται η τέλεση γάμου την παραμονή και την ημέρα της πανηγύρεως του Ιερού Ναού. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η τέλεση γάμου κατά τις απαγορευμένες ημέρες επιτρέπεται μόνο με ειδική άδεια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου.


Η τέλεση κηδειών και η παράδοση της Μεγάλης Παρασκευής

Το μυστήριο της κηδείας μπορεί να τελεστεί οποιαδήποτε ημέρα του έτους, καθώς δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι περιορισμοί. Ωστόσο, μια παλαιά ευλαβής παράδοση δεν επέτρεπε την τέλεση κηδείας την ημέρα της Μεγάλης Παρασκευής. Ο λόγος είναι διττός: αφενός ο σεβασμός προς τον Μέγα Νεκρό Θεάνθρωπο και αφετέρου πρακτικοί λόγοι, καθώς εντός του Ιερού Ναού δεσπόζει ο Επιτάφιος.


Πότε τελείται το ιερό μνημόσυνο με κόλλυβα

Το ιερό μνημόσυνο με κόλλυβα τελείται πάντοτε σε συνδυασμό με τη Θεία Λειτουργία, με προτιμώμενη ημέρα το Σάββατο. Για πρακτικούς λόγους όμως, έχει επικρατήσει να τελείται και άλλες ημέρες, συμπεριλαμβανομένης της Κυριακής.

Υπάρχουν συγκεκριμένες ημέρες κατά τις οποίες δεν επιτρέπεται η τέλεση μνημοσύνου με κόλλυβα: από το Σάββατο του Λαζάρου μέχρι την Κυριακή του Θωμά, την ημέρα των Δεσποτικών και Θεομητορικών Εορτών, και την ημέρα της πανηγύρεως του Ιερού Ναού. Κατά τις ημέρες αυτές επιτρέπεται μόνο η τέλεση απλού Τρισαγίου με τη φράση «Μετά πνευμάτων δικαίων» και τα επόμενα.

Κατανοώντας τους λόγους πίσω από αυτές τις παραδόσεις, οι πιστοί μπορούν να εκτιμήσουν βαθύτερα τη σοφία της Εκκλησίας και να σεβαστούν το πνεύμα κάθε περιόδου του εκκλησιαστικού έτους.