Οι διεθνείς εντάσεις κλιμακώνονται επικίνδυνα και το ενδεχόμενο ενός πυρηνικού πολέμου δεν φαντάζει πια μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, καθώς και οι αντίποινα που ακολούθησαν, έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τον εφιάλτη μιας ανεξέλεγκτης πυρηνικής κλιμάκωσης. Παρότι ένας ολοκληρωτικός πυρηνικός πόλεμος παραμένει ακραίο ενδεχόμενο, η απειλή του εξακολουθεί να στοιχειώνει την ανθρωπότητα.

Διαβάστε: Τα ζώα που θα επιβιώσουν σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου

Πέντε δισεκατομμύρια θύματα σε 72 λεπτά

Η Annie Jacobsen, συγγραφέας του βιβλίου Nuclear War: A Scenario που έγινε μπεστ σέλερ, αποκαλύπτει με ανατριχιαστική λεπτομέρεια τι θα συνέβαινε αν ξεσπούσε πυρηνικός πόλεμος παγκόσμιας κλίμακας. Σε συνέντευξή της στο podcast The Diary Of A CEO, η Jacobsen υποστήριξε ότι μέσα σε διάστημα μόλις 72 λεπτών από την έναρξη μιας γενικευμένης πυρηνικής σύρραξης, περίπου πέντε δισεκατομμύρια άνθρωποι θα έχαναν τη ζωή τους. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού.

Ο πυρηνικός χειμώνας που θα ακολουθούσε

Οι άμεσες συνέπειες των πυρηνικών εκρήξεων δεν θα αποτελούσαν το μοναδικό πρόβλημα. Η Jacobsen εξηγεί ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα ήταν ακόμη πιο καταστροφικές για ολόκληρο τον πλανήτη. Τεράστιες ποσότητες καπνού, στάχτης και ραδιενεργών σωματιδίων θα εκτοξεύονταν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, δημιουργώντας ένα πέπλο που θα απέκλειε την ηλιακή ακτινοβολία. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως πυρηνικός χειμώνας, θα προκαλούσε δραματική πτώση των θερμοκρασιών παγκοσμίως. Περιοχές στα μεσαία γεωγραφικά πλάτη, συμπεριλαμβανομένων πολιτειών των ΗΠΑ και τμημάτων της ανατολικής Ευρώπης, θα μπορούσαν να παραμείνουν καλυμμένες με χιόνι και πάγο για μια ολόκληρη δεκαετία.

Η κατάρρευση της γεωργίας και των κοινωνιών

Η απουσία επαρκούς ηλιακού φωτός θα κατέστρεφε την αγροτική παραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο. Χωρίς λειτουργική γεωργία, οι σύγχρονες κοινωνίες θα κατέρρεαν σαν χάρτινοι πύργοι. Ο μαζικός λιμός θα αποτελούσε αναπόφευκτη συνέπεια, ενώ η καταστροφή της στιβάδας του όζοντος θα εκθέτει τους επιζώντες σε θανατηφόρα επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας. Η επιφάνεια της Γης θα μετατρεπόταν σε εχθρικό περιβάλλον, αναγκάζοντας όσους κατάφερναν να επιβιώσουν να αναζητήσουν καταφύγιο σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Η καθημερινή ζωή όπως την γνωρίζουμε θα έπαυε να υπάρχει.

Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία: οι μόνες χώρες με ελπίδα

Συνεργαζόμενη με τον καθηγητή Brian Toon, ειδικό στις κλιματικές επιπτώσεις πυρηνικού πολέμου, η Jacobsen κατέληξε σε ανησυχητικό συμπέρασμα. Ελάχιστες περιοχές του πλανήτη θα διατηρούσαν τη δυνατότητα βιώσιμης αγροτικής παραγωγής μετά από μια τέτοια καταστροφή. Οι δύο χώρες που ξεχωρίζουν ως πιθανότεροι επιζώντες είναι η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία. Η γεωγραφική τους απομόνωση στο νότιο ημισφαίριο, μακριά από τα κύρια κέντρα πυρηνικών οπλοστασίων, τους δίνει σημαντικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, καμία από τις δύο δεν κατέχει πυρηνικά όπλα, γεγονός που μειώνει θεωρητικά την πιθανότητα να γίνουν άμεσοι στόχοι πυραυλικών επιθέσεων.

Η απόσταση από τα κύρια πεδία μάχης ενός πυρηνικού πολέμου και οι κλιματικές συνθήκες του νότιου ημισφαιρίου θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη συνέχιση κάποιας μορφής καλλιέργειας, έστω και σε περιορισμένη κλίμακα.

Άλλες περιοχές με σχετική ασφάλεια

Εκτός από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, ορισμένες επιπλέον χώρες αναφέρονται συχνά ως δυνητικά ασφαλέστερες σε περίπτωση παγκόσμιας πυρηνικής σύρραξης. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η Ισλανδία, η Ελβετία, το Τουβαλού, η Νότια Αφρική και η Χιλή. Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των περιοχών είναι η γεωγραφική τους απομόνωση και η σημαντική απόσταση από τα μεγάλα αποθέματα πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, ακόμη και για αυτές τις χώρες, το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται στο αν θα αποφύγουν άμεσο πυρηνικό χτύπημα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα καταφέρουν να διατηρήσουν λειτουργική αγροτική παραγωγή κάτω από συνθήκες παγκόσμιας περιβαλλοντικής καταστροφής. Σε ένα τέτοιο σενάριο πυρηνικού πολέμου, η επιβίωση δεν εξαρτάται μόνο από το αν θα πέσει βόμβα στην περιοχή σου, αλλά κυρίως από το αν θα υπάρχει διαθέσιμη τροφή για το αύριο.