Στην πλαγιά του Ολύμπου της Λέσβου με το «βλέμμα» προς την Παναγία είναι χτισμένη η κωμόπολη της Αγιάσου. Παραδοσιακά σπιτάκια το ένα δίπλα στο άλλο «αγκαλιάζουν» τον ιερό ναό που φιλοξενεί 1300 χρόνια την εικόνα της «Παναγίας Αγίας Σιών». Το ντοκιμαντέρ των Παραπολιτικων αποκαλύπτει την ιστορία της θαυματουργής εικόνας μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που κρατούν άσβεστη την αγάπη τους για την Παναγία που έδωσε το όνομα της στο χωριό αναδεικνύοντας μια έρημη περιοχή σε θρησκευτικό κέντρο του νησιού.

Η διαδρομή της εικόνας της Παναγίας Αγίας Σιών

Κάπου εκεί στον ένατο αιώνα, ξεφυλλίζοντας τις σελίδες της ιστορίας, μια ιερή εικόνα ταξιδεύει προς τη Λέσβο. Τη φέρνει στο νησί ο ιερεύς Αγάθων ο Εφέσιος, όταν μαθαίνει ότι η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία εξορίστηκε στη Λέσβο. Είναι η αρχαία βυζαντινή εικόνα της Παναγίας με τη Θεοτόκο να κρατάει τον Ιησού Χριστό και την επιγραφή να γράφει «Μήτηρ Θεού Αγία Σιών».

Κρατώντας την εικόνα περιπλανήθηκε στα Βουνά και τα λαγκάδια της Αγιάσου για να φτιάξει τελικά μία κρύπτη και να κρύψει με προσοχή και ευλάβεια την ιερή εικόνα στην τοποθεσία που σήμερα βρίσκεται το παρεκκλήσιο της Ζωοδόχου Πηγής το γνωστό σαν Αγίασμα. Κάπως έτσι ξεκίνησε να δημιουργείται ο οικισμός. Σιγά, σιγά ανέβαινε ο κόσμος για να προσκυνήσει την Παναγία Σιών όπως ήταν αρχικά η ονομασία της και τελικά με τον καιρό το όνομα της κατέληξε να είναι Παναγία Αγιάσου. Γι' αυτό και το γραφικό χωριουδάκι απέκτησε το όνομα Αγιάσος.

Ο Αγάθων ο Εφέσιος έφτιαξε στον χώρο που βρίσκεται σήμερα ο ναός της Παναγίας, ένα μικρό μοναστήρι και το 1170 χτίστηκε ο πρώτος ναός. Από τότε μέχρι σήμερα το μοναστήρι είναι πόλος έλξης για τους πιστούς. Χιλιάδες προσκυνητές το επισκέπτονται όλο το χρόνο για να προσκυνήσουν την Παναγία, την Αγία Σιών που ταξίδεψε κάποτε από τα Ιεροσόλυμα στο πανέμορφο νησί της Λέσβου.

Τα θαύματα της είναι πολλά και οι αφηγήσεις συγκινητικές. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία με το άρρωστο κοριτσάκι του Τούρκου διοικητή της Μυτιλήνης που το 1701 θεραπεύτηκε και όλοι το απέδωσαν σε θαύμα της Παναγίας. Εκείνη την εποχή ο σουλτάνος υπέγραψε το φιρμάνι της ασυδοσίας για την Αγιάσο, σύμφωνα με το οποίο τόσο η εκκλησία όσο και οι κάτοικοι που ήταν στα γύρω σπίτια δεν πλήρωναν φόρο.

Μετά από 633 χρόνια ο ναός κατεδαφίστηκε γιατί ήταν ετοιμόρροπος και ξαναχτίστηκε στην ίδια θέση αλλά πολύ μεγαλύτερος. Όμως ούτε αυτός ο ναός δεν ήταν θέλημα θεού να διατηρηθεί. Το 1812 καταστρέφεται από φωτιά ωστόσο η εικόνα της Παναγίας σώθηκε. Η παλιά εικόνα άρχισε να παρουσιάζει φθορές γι' αυτό αποφάσισαν εκείνη την εποχή να την τυλίξουν μέσα σε κάτι υφάσματα και να την σφηνώσουν πίσω από την καινούργια εικόνα δηλαδή στο τέμπλο ενώ διέδωσαν και μία φήμη να μην ανοίξει κανένας το πίσω μέρος της εικόνας γιατί θα πεθάνει. Αυτή η φήμη υπήρχε μέχρι τον 20ό αιώνα.

Έφτασε όμως εκείνη η ημέρα που η αυθεντική, η γνήσια εικόνα φανερώθηκε... Και τότε με δάκρυα στα μάτια και βαθιά συγκίνηση ανοίχτηκε το ξύλινο κουτί μέσα στο οποίο ήταν για χρόνια αποθηκευμένη...

Το 1938 ο τότε μητροπολίτης Ιάκωβος ο από Δυρραχίου και ο αρχιερατικός επίτροπος Αγιάσου ο Εμμανουήλ Μυτιληναίος αποφάσισαν να ανοίξουν και να δούν τι έχει πίσω από την επίχρυση εικόνα. Μάλιστα πήγαν νύχτα και κλείδωσαν και τις πόρτες γιατί δεν ήξερα τι θα αντικρίσουν. Τελικά άνοιξαν την εικόνα και βρήκαν τη γνήσια που είχε φέρει κάποτε στο νησί ο Αγαθών ο Εφέσιος. Δυστυχώς ήταν σε κομματάκια και τότε ανέθεσαν σ' έναν ρώσο συντηρητή τον Ραχτσέφσκι να τη συντηρήσει. Περίπου για ένα χρόνο έκανε συντήρηση της παλιάς εικόνας για να την φέρει σ' ένα καλό επίπεδο. Σήμερα οι πιστοί έχουν τη δυνατότητα να δούνε και τις δύο εικόνες αφού είναι και η παλιά μέσα στο μαρμάρινο εικονοστάσι, μπροστά στην επίχρυση εικόνα.

Είναι η Παναγιά που βαστάει στην αγκαλιά της τον Χριστό βρεφοκρατούσα και είναι πολύ γλυκιά. Ο σημερινός ναός που χιλιάδες προσκυνητές επισκέπτονται όλες τις εποχές του χρόνου χτίστηκε το 1815 και είναι ο τρίτος κατά σειρά. Το χωριό της Παναγίας είναι όμορφο σαν ζωγραφιά. Τα σπιτάκια το ένα δίπλα στα άλλο «κοιτάζουν» την εκκλησία ζητώντας καθημερινά της ευλογία της... Και κάπως έτσι αυτή η άλλοτε έρημη περιοχή αναδείχτηκε πριν από πολλά- πολλά χρόνια σε θρησκευτικό κέντρο του νησιού. Και όλα αυτά ξεκίνησαν από μια εικόνα την εικόνα της Παναγίας της Αγιάσου που από τότε ακούει τις προσευχές όλων εκείνων που γονατίζουν στη χάρη της…

Το ντοκιμαντέρ του parapolitika.gr για την Αγιάσο




Παραγωγός: Μαρία Γιαχνάκη

Σενάριο -Δημοσιογραφική επιμέλεια: Κατερίνα Μαραγκού

Εικονολήπτης: Ανδρέας Χαλκιόπουλος

Μοντάζ: Κωνσταντίνος Καμινάρης