Πληγές, κατασκόποι και αυταρχικά καθεστώτα: Η σκοτεινή πλευρά στην οθόνη (Εικόνες)

Σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή φλέγεται ξανά και ο πόλεμος επαναφέρει στο προσκήνιο τα βαθιά ρήγματα της περιοχής, ταινίες και σειρές μοιάζουν πλέον λιγότερο με τηλεοπτική μυθοπλασία και περισσότερο με καθρέφτη της πραγματικότητας. Ξεκινάμε με μια ισραηλινή παραγωγή από το Netflix που φέρει τον τίτλο «Fauda», το οποίο στα αραβικά σημαίνει «χάος». Κι αυτό ακριβώς αποτυπώνει η σειρά, που από το 2015 έως σήµερα εξερευνά τη διαρκή σύγκρουση Ισραήλ – Παλαιστίνης μέσα από τις αντιφάσεις και των δύο πλευρών. Βραβευμένη ως καλύτερη δραματική σειρά στην ισραηλινή τηλεόραση το 2015 και το 2017, η παραγωγή έχει εξελιχθεί σε διεθνές φαινόμενο.

«Χάος» και τηλεοπτική πραγματικότητα

Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται ο Doron Kavillio, βετεράνος της επίλεκτης μονάδας Duvdevan, τον οποίο υποδύεται ο δημιουργός της σειράς, Lior Raz. Ο ήρωας επιστρέφει στη δράση για να κυνηγήσει έναν Παλαιστίνιο καταζητούμενο που όλοι πίστευαν νεκρό. Η αποστολή αποτυγχάνει. Fauda. Και από εκεί ξεκινά ένας κύκλος βίας, εκδίκησης και ηθικών διλημμάτων, όπου τα όρια ανάμεσα σε θύτη και θύμα γίνονται δυσδιάκριτα. Η σειρά δεν γεννήθηκε στο κενό. Ο Raz υπηρέτησε επί χρόνια στην Duvdevan, μία από τις πιο μυστικές μονάδες του ισραηλινού στρατού, και έχει μεταφέρει προσωπικές εμπειρίες μάχης, ακόμα και περιστατικό όπου σώθηκε χάρη στο αλεξίσφαιρο γιλέκο του. Οι ηθοποιοί εκπαιδεύτηκαν από βετεράνους, ενώ γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές της Δυτικής Όχθης. Δεν είναι τυχαίο ότι η σειρά έχει απαγορευτεί στη Γάζα, με τη Χαμάς να την κατηγορεί για προπαγάνδα. Παράλληλα, όμως, παραμένει αντικείμενο συζήτησης και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, παρακολουθείται και από Παλαιστίνιους θεατές. Η σύγκρουση, ωστόσο, δεν έμεινε ποτέ μόνο στην οθόνη. Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι δημιουργοί Avi Issacharoff και Raz χρειάστηκε να ξαναγράψουν ολόκληρη την πέμπτη σεζόν, μια διαδικασία που διήρκεσε περίπου έναν χρόνο. Ο Raz έχει δηλώσει ότι ο νέος κύκλος επεισοδίων θα εστιάσει στο μετατραυματικό σοκ ολόκληρης της ισραηλινής κοινωνίας.

Η πραγματικότητα «χτύπησε» την παραγωγή με σκληρό τρόπο. Ο ηθοποιός Idan Amedi, που ενσαρκώνει τον Sagi Tzur, τραυματίστηκε σοβαρά ενώ υπηρετούσε στη Γάζα. Παράλληλα, ο παραγωγός της σειράς, Matan Meir, σκοτώθηκε σε μάχες στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας, ως ταγματάρχης του ισραηλινού στρατού. Η πέμπτη σεζόν, που ξεκίνησε γυρίσματα την άνοιξη του 2025, αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στο Ισραήλ στις αρχές του 2026 και κατόπιν να διατεθεί διεθνώς μέσω Netflix. Η πλοκή θα μεταφέρει την ομάδα της Duvdevan και εκτός Ισραήλ, δίνοντας διεθνή διάσταση στην ιστορία.

Πράκτορας και χάκερ

Η σειρά «Tehran» (Τεχεράνη) δεν ήταν απλώς μια τηλεοπτική επιτυχία. Από την πρεμιέρα της, το 2020, σε δημόσιο ισραηλινό φορέα έως τη διεθνή προβολή της, κατάφερε να καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη ισραηλινή τηλεόραση και μία από τις πιο πολυσυζητημένες παραγωγές κατασκοπείας των τελευταίων ετών. Στην καρδιά της ιστορίας βρίσκεται η Tamar Rabinyan, πράκτορας της Μοσάντ και ταυτόχρονα χάκερ ιρανικής καταγωγής. Η αποστολή της είναι να διεισδύσει στην Τεχεράνη και να πλήξει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όταν το σχέδιο αποτυγχάνει, η Ταμάρ εγκλωβίζεται στην «καρδιά» της χώρας, κυνηγημένη από τις ιρανικές Αρχές αλλά και από τους δικούς της χειριστές, αποτυπώνοντας με κινηματογραφική ματιά την ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Η σειρά απέσπασε το 2021 το International Emmy Awards για Καλύτερη Δραματική Σειρά, σημειώνοντας ιστορικό επίτευγμα ως η πρώτη ισραηλινή παραγωγή που κερδίζει αυτή τη διάκριση. Οι ανάγκες των γυρισμάτων οδήγησαν σε πρωτότυπες λύσεις και τμήματα της Αθήνας μεταμορφώθηκαν σε Τεχεράνη, καθώς απαγορεύεται στους Ισραηλινούς να ταξιδεύουν στο Ιράν. Η δημιουργός Dana Eden, εντυπωσιασμένη από τις ομοιότητες των δύο πόλεων, επέβλεψε προσωπικά τα γυρίσματα, φροντίζοντας για κάθε λεπτομέρεια. Η τέταρτη σεζόν της σειράς, όμως, σημαδεύτηκε από τραγικά γεγονότα. Στις 15 Φεβρουαρίου 2026 η Dana βρέθηκε νεκρή σε ξενοδοχείο της Αθήνας, συγκλονίζοντας τον τηλεοπτικό κόσμο. Τα γυρίσματα συνεχίστηκαν υπό ειδικά μέτρα, αλλά η απώλεια της δημιουργού αφήνει ένα κενό στην παραγωγή και μια σκιά πάνω σε μια σειρά που συνδύαζε έντονη δράση, πολιτική ένταση και προσωπικά διλήμματα ταυτότητας.

Η ζωή ενός «spy» σε πρώτο πλάνο

Το «The Spy» είναι μια μίνι σειρά που φέρνει στην οθόνη την πραγματική ιστορία του Eli Cohen, του πιο διαβόητου Ισραηλινού κατασκόπου, ο οποίος κατάφερε να διεισδύσει στα ανώτατα πολιτικά κλιμάκια της Συρίας τη δεκαετία του 1960. Ο Cohen ζει μια διπλή ζωή ως Kamel Thaabet, επιχειρηματίας και έμπορος, χρησιμοποιώντας τη γοητεία και τις διασυνδέσεις του για να συλλέξει κρίσιμες πληροφορίες για λογαριασμό της Μοσάντ. Στη διάρκεια της αποστολής του, συμμετέχει ακόμα και σε πραξικοπήματα, παρακολουθεί την κυβέρνηση της Συρίας και ταυτόχρονα προσπαθεί να προστατεύσει την οικογένειά του και την ίδια του τη ζωή. Κάθε του κίνηση μπορεί να είναι μοιραία, καθιστώντας την ατμόσφαιρα συνεχώς τεταμένη και επικίνδυνη. Η σειρά αναδεικνύει όχι μόνο την ιστορία ενός ανθρώπου που έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών, αλλά και τη διαδικασία με την οποία η Μοσάντ κατάφερε να επηρεάσει στρατηγικά γεγονότα. Ωστόσο, η οικογένεια του Eli Cohen εξέφρασε την αντίθεσή της με τον τρόπο παρουσίασης της σειράς από το Netflix. Σύμφωνα με τη μεγαλύτερη κόρη του, η σειρά περιλαμβάνει στοιχεία μυθοπλασίας που δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική ζωή του πατέρα της. Παρουσιάζεται ως σπάταλος, γοητευτικός, αλλά επικίνδυνος, ενώ στην πραγματικότητα ήταν «προσεκτικός, σταθερός και πλήρως αφοσιωμένος στις αποστολές του». Παρά τα βασανιστήρια που υπέστη μετά τη σύλληψή του, ποτέ δεν αποκάλυψε πληροφορίες στους Σύρους, αποδεικνύοντας την αφοσίωσή του στην πατρίδα και την υπηρεσία του.

Ένα γλυκό για τον Σαντάμ

Η ταινία «Η τούρτα του προέδρου» αφηγείται την ιστορία της 9χρονης Lamia (Baneen Ahmed Nayyef) στο Ιράκ, αρχές της δεκαετίας του 1990, που επιλέγεται από το σχολείο της να φτιάξει την υποχρεωτική γενέθλια τούρτα για τον πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν, μια πράξη που, αν αποτύχει, μπορεί να επισύρει φυλάκιση ή σωματική τιμωρία. Η ταινία συνδυάζει ζεστά, αστεία και συγκινητικά στοιχεία, δείχνοντας την καθημερινότητα υπό αυστηρή δικτατορία και τις δυσκολίες που προκύπτουν από τις διεθνείς κυρώσεις. Η Lamia και η γιαγιά της ξεκινούν ένα ταξίδι προς τη Βαγδάτη για να συγκεντρώσουν τα σπάνια υλικά που χρειάζονται, μαζί με τον κατοικίδιο κόκορά της. Η προσωπικότητα του Σαντάμ αποτυπώνεται μέσα από τη συνεχή παρουσία των πορτραίτων του σε κάθε σπίτι και δρόμο, δημιουργώντας ένα κλίμα συνεχούς παρακολούθησης. Ο Ιρακινός σκηνοθέτης Hasan Hadi, αντλώντας από τη δική του παιδική εμπειρία, αναπαριστά με ρεαλισμό τον φόβο και την καθημερινή πίεση των πολιτών. Η ταινία αποτελεί ιστορικό επίτευγμα για τον ιρακινό κινηματογράφο, καθώς είναι η πρώτη που μπήκε στη λίστα υποψηφιοτήτων για Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας. Μέσα από τις περιπέτειες της Lamia, η ταινία δεν αποτυπώνει μόνο την αυστηρότητα ενός καθεστώτος, αλλά και την ανθρώπινη αλληλεγγύη, τη δημιουργικότητα και το πείσμα, που επιτρέπουν σε ένα παιδί να αντέξει και να ξεπεράσει τις πιο επικίνδυνες συνθήκες. Μία από τις πιο συγκινητικές σκηνές δείχνει τη δασκάλα της Lamia να της κλέβει ένα μήλο από την τσάντα, ένα γεγονός προδοσίας που αναδεικνύει πόσο εύθραυστη είναι η παιδική εμπιστοσύνη μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο φόβο και αυταρχισμό.

*Δημοσιεύθηκε στο Secret των Παραπολιτικών