Το ζήτημα της ευθανασίας και της ιατρικά υποβοηθούμενης αυτοκτονίας αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα θέματα της σύγχρονης κοινωνίας. Η νομική κατάσταση αυτών των πρακτικών παρουσιάζει τεράστιες διαφορές ανά τον κόσμο, με ορισμένες χώρες να έχουν θεσπίσει σαφές νομικό πλαίσιο και άλλες να απαγορεύουν πλήρως τέτοιες διαδικασίες.

Διαβάστε: Ισπανία: Πέθανε με ευθανασία η 25χρονη Ισπανίδα που βίασαν και έμεινε παραπληγική όταν επιχείρησε να αυτοκτονήσει - Η δραματική ιστορία της και η διαμάχη με την οικογένειά της (Βίντεο)

Πρόσφατα, η Μεγάλη Βρετανία προχώρησε σε ιστορική απόφαση με την έγκριση νομοσχεδίου για την ευθανασία στη Βουλή των Κοινοτήτων. Με 330 ψήφους υπέρ έναντι 275 κατά, το κοινοβούλιο ενέκρινε μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ενήλικες με διάγνωση που τους αφήνει λιγότερο από έξι μήνες ζωής, εφόσον διατηρούν πλήρη διανοητική ικανότητα, θα μπορούν να επιλέξουν τον τερματισμό της ζωής τους με ιατρική υποστήριξη.

Η υπερψήφιση του νομοσχεδίου δεν σημαίνει την άμεση ενσωμάτωσή του στο νομικό σύστημα. Απαιτείται περαιτέρω κοινοβουλευτική επεξεργασία και έλεγχος μέχρι την οριστικοποίηση του τελικού κειμένου, διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες.

Ευρωπαϊκές χώρες όπου επιτρέπεται η ευθανασία

Η Ευρώπη αποτελεί την ήπειρο με τη μεγαλύτερη νομοθετική πρόοδο σχετικά με την ευθανασία. Η Ολλανδία ήταν πρωτοπόρος το 2002, θεσπίζοντας νομοθεσία που επιτρέπει τόσο την ευθανασία όσο και την ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Οι προϋποθέσεις περιλαμβάνουν την ύπαρξη αφόρητης ταλαιπωρίας χωρίς ελπίδα βελτίωσης και την εκούσια, καλά σκεπτόμενη απόφαση του ασθενούς.

Το Βέλγιο ακολούθησε την ίδια χρονιά με παρόμοιο νομικό πλαίσιο για ενήλικες που αντιμετωπίζουν ανυπόφορη ταλαιπωρία. Το 2014, η χώρα προχώρησε σε πρωτοφανή επέκταση του νόμου, συμπεριλαμβάνοντας και ανηλίκους υπό εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια και ιατρική εποπτεία.

Το Λουξεμβούργο υιοθέτησε ανάλογη νομοθεσία, επιτρέποντας την ευθανασία και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία με όρους που μοιάζουν με εκείνους των γειτονικών χωρών. Η Ισπανία προστέθηκε στον κατάλογο το 2021, εγκρίνοντας νόμο για άτομα με σοβαρές και ανίατες παθήσεις που προκαλούν αφόρητο πόνο.

Η Ελβετία ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση, επιτρέποντας την υποβοηθούμενη αυτοκτονία εφόσον δεν υπάρχουν ιδιοτελή κίνητρα, ενώ η ενεργητική ευθανασία παραμένει απαγορευμένη. Η Γερμανία, μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου το 2020, αποποινικοποίησε την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, αναγνωρίζοντας το θεμελιώδες δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

Βόρεια Αμερική και η εξέλιξη της νομοθεσίας

Ο Καναδάς εφαρμόζει από το 2016 το πρόγραμμα Ιατρικής Υποβοήθησης στον Θάνατο για ενήλικες με σοβαρές και ανίατες παθήσεις. Η νομοθεσία επεκτάθηκε το 2021, ενώ από το 2027 προβλέπεται να καλύψει και περιπτώσεις ψυχικών ασθενειών, μια εξέλιξη που προκαλεί έντονες συζητήσεις.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι νόμιμη σε συγκεκριμένες πολιτείες. Η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, η Χαβάη, το Όρεγκον, το Βερμόντ και η Ουάσινγκτον αποτελούν μερικές από τις πολιτείες που έχουν θεσπίσει σχετική νομοθεσία. Κάθε πολιτεία εφαρμόζει αυστηρούς κανόνες, με κοινό παρονομαστή τη διάγνωση τερματικής νόσου.

Ωκεανία και οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές

Η Αυστραλία έχει νομιμοποιήσει την ευθανασία στις περισσότερες πολιτείες της, με την Βικτώρια να πρωτοστατεί το 2019. Οι νόμοι επιτρέπουν την υποβοηθούμενη αυτοκτονία για ασθενείς με τερματικές ασθένειες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Η Νέα Ζηλανδία θέσπισε τον Νόμο για την Επιλογή Τέλους Ζωής το 2019, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2021. Ο νόμος επιτρέπει την υποβοηθούμενη ευθανασία για άτομα με τερματική ασθένεια, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με πολλαπλές ιατρικές αξιολογήσεις.

Νότια Αμερική και Ασία

Η Κολομβία αποτελεί πρωτοπόρο στη Νότια Αμερική, αφού η ευθανασία αποποινικοποιήθηκε το 1997 για ασθενείς με τερματική ασθένεια. Το 2022, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας επέκτεινε το δικαίωμα και σε μη τερματικούς ασθενείς που βιώνουν σοβαρό και ανυπόφορο πόνο.

Στην Ασία, η Ινδία νομιμοποίησε την παθητική ευθανασία το 2018 μέσω απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η νομοθεσία επιτρέπει την απόσυρση υποστήριξης ζωής για ασθενείς σε μόνιμη φυτική κατάσταση ή με ανίατη ασθένεια, βασιζόμενη σε προηγούμενη συγκατάθεση του ασθενούς.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Στην Ελλάδα, η ευθανασία και η ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία παραμένουν παράνομες. Το ελληνικό νομικό σύστημα δεν προβλέπει καμία μορφή ενεργητικής ή παθητικής ευθανασίας, ενώ το θέμα προκαλεί περιοδικά δημόσιο διάλογο χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει σοβαρή νομοθετική πρωτοβουλία. Η ελληνική κοινωνία, επηρεασμένη από θρησκευτικές και πολιτισμικές παραδόσεις, παραμένει διχασμένη σχετικά με το ζήτημα, με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις να δείχνουν επιφυλακτικότητα απέναντι σε τέτοιες πρακτικές.