Τσερνόμπιλ: "Δεν ήταν αίμα αυτό το ωχρό υγρό που μου έπαιρναν, φτάσαμε 40, σήμερα ζουν οι πέντε" - Ο εκκαθαριστής που έσπευσε να βοηθήσει μετά την έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα (Εικόνες)

Ενώ ο κόσμος αλλάζει διαρκώς, στιγμές όπως η έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα στις 26 Απριλίου 1986 στο Τσερνόμπιλ προκαλούν άγαρμπα την αλλαγή. Η δεκετία του '80 κρύβει στις εκατόμβες της ζόφο, τη μετάβαση από τη διαμαρτυρία και μια σχεδόν έγχρωμη ανεμελιά στο σύγχρονο, όταν οι αναζητήσεις του ανθρώπου συγχρωτίστηκαν με μια ελευθεριότητα η οποία έγινε συνώνυμο του κακού στυλ. Οι παλιότεροι θυμούνται τη στιγμή που έμαθαν για το Τσερνόμπιλ και που σχεδόν αυθόρμητα έψαξαν τη λύση για να προστατευτούν από τον αέρα, αλλά υπήρχαν κι άνθρωποι που ήταν εκεί. Δεν θα περίμενε κάποιος, με βάση τα δημοσιεύματα της εποχής, πως 40 χρόνια μετά θα υπήρχε εργαζόμενος στην απομονωμένη περιοχή της Ουκρανίας που θα ζούσε. Ωστόσο, ο Πέτρο Χουρίν, που, στα 76 του, έχει προσπεράσει το προσδόκιμο της ζωής ενός Ουκρανού (το 2021) κατά 10 χρόνια, μια αριθμητική υπαρκτική ιστορία εντελώς ρωσική, δεν χαίρει άκρας υγείας. Ο εκκαθαριστής παρέμεινε στο σημείο, μια πράξη συναίσθησης (πολύ πριν ο επιτηδευμένος κόσμος την στολίσει με την πρόθεση εν), μετά την έκρηξη του αντιδραστήρα 4 στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ. 

Διαβάστε: Τσερνόμπιλ: Προειδοποίηση της Greenpeace για "καταστροφική" διαρροή ραδιενέργειας αν καταρρεύσει η σαρκοφάγος

Τσερνόμπιλ: "Είναι θάνατος από χιλιάδες πληγές"

Ο τρόμος μετά την έκρηξη του αντιδραστήρα 4 στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ ήταν ευρωπαϊκός. Τα αποτελούμενα ραδιενέργειας σύννεφα κατέστησαν γηραιότερη, ψυχολογικά, πνευματικά και σωματικά, τη Γηραιά Ήπειρο. Έκθετοι, οι εκατοντάδες εκκαθαριστές που παρέμειναν να βοηθήσουν δεν μπορούν να μιλούν για ευημερία, αφού η υγεία τους πλήγηκε από τότε οριστικά και αμετάκλητα. Αμέσως μετά την έκρηξη, 31 εργαζόμενοι και πυροσβέστες πέθαναν. Όπως αναφέρεται στο Reuters και μεταδίδεται από την ΕΡΤ, η έκθεσή τους στα ραδιενεργά υλικά υπήρξε μοιραία και το Σύνδρομο Οξείας Ακτινοβολίας (ARS) αποδείχθηκε ακριβές στο ραντεβού του. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, δε, θάνατοι που οφείλονται στην έκρηξη συμβαίνουν μέχρι και σήμερα. Ασθένειες όπως ο καρκίνος σχετίζονται με την ακτινοβολία. Ωστόσο, όπως συμβαίνει σε τέτοιες κοσμοϊστορικές στιγμές, τόσο ο ακριβής αριθμός όσο και οι επιπτώσεις σε βάθος χρόνου δημιουργούν πεδίο έντονης συζήτησης.

Ο Πέτρο Χουρίν δεν ήταν στο Τσερνόμπιλ τη στιγμή της έκρηξης, αλλά, όπως αναφέρεται στο Reuters, έφτασε στο σημείο τον Ιούνιο του 1986. Η εταιρεία που εργαζόταν, με εκσκαφείς και οχήματα εργοταξίου, τον έστειλε στο σημείο μαζί με άλλους 39. Ουδείς μπορεί να ισχυριστεί πως όσοι πήγαν δεν υποπτεύονταν ότι η συγκεκριμένη επίσκεψη δεν θα ήταν καταρρακωτική για την υγεία τους. Ο 76χρονος Ουκρανός τόνισε πως πέντε από εκείνους τους 40 είναι ζωντανοί. «Δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος από το Τσερνομπίλ που να είναι σε καλή υγεία. Είναι θάνατος από χιλιάδες πληγές», ισχυρίστηκε.

Μοιραία προπαγάνδα

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ και τα στοιχεία, ο γενικός γραμματέας Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και το Κομουνιστικό Κόμμα ήταν διατεθειμένοι να αφήσουν ανθρώπους να πεθάνουν από το να ομολογήσουν το πραγματικό μέγεθος της κατάστασης. Η παρέλαση της 1ης Μαΐου στο Κίεβο, την πρωτεύουσα της Ουκρανίας που βρίσκεται σε απόσταση μόλις 100 χιλιομέτρων από το σημείο, έγινε κανονικά. Πλέον, η κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν χρειάζεται να θέσει το δάχτυλο επί τον τύπο των ήλων για να κατηγορήσει τις σοβιετικές αρχές για κακοδιαχείριση του δυστυχήματος και προσπάθειες συγκάλυψης της καταστροφής. Ποτέ δεν τους άρεσε η Σοβιετική Ένωση, ούτως ή άλλως. Πολλοί υπάλληλοι της εταιρείας έκοψαν ρόδα μυρωμένα προκειμένου να αποφύγουν το ταξίδι, μέσω της προσκόμισης ιατρικών πιστοποιητικών. Ο Χουρίν δεν ήταν ένας εξ αυτών: «Συνειδητοποίησα ότι, όσο μικρή και αν ήταν η συμβολή μου, έκανα το καθήκον μου για να βοηθήσω να δαμάσουμε αυτό το ατομικό θηρίο».

"Η μάσκα έμοιαζε με κρεμμύδι" 

Ο Χουρίν θυμάται ανάγλυφα αυτές τις στιγμές. Δούλευε, εξάλλου, 12 ώρες την ημέρα και χρησιμοποιούσε εκσκαφέα για να φορτώνει ξηρό σκυρόδεμα αναμεμιγμένο με μόλυβδο. Αυτό μετέφεραν ποταμόπλοια στο εργοτάξιο και έπειτα το τοποθετούσαν σε φορτηγά, τα οποία το μετέφεραν στον πυρηνικό αντιδραστήρα. Εκεί αναμιγνυόταν, με στόχο να φτιαχτεί μια γαργαντουική σαρκοφάγος προκειμένου να συγκρατήσει τη ραδιενέργεια. «Η σκόνη ήταν φοβερή, μισή ώρα με αναπνευστική μάσκα και στο τέλος έμοιαζε (καφέ) σαν κρεμμύδι», περιέγραψε και θυμήθηκε ότι μετά από τέσσερις ημέρες, άρχισε να εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πόνο στο στήθος, αιμορραγία και μια μεταλλική γεύση στον λαιμό του. Δέχθηκε τις πρώτες βοήθειες από τους γιατρούς, ωστόσο μετά από άλλη μία βάρδια, μόλις που μπορούσε να περπατήσει. Φοβόταν ότι του έμεναν «μία ή δύο μέρες» ζωής.

«Με μετέφεραν στο νοσοκομείο και οι γιατροί έκαναν πρώτα εξέταση αίματος», περιέγραψε ακόμα. «Μου τρύπησαν όλα τα δάχτυλα και βγήκε ένα ωχρό υγρό, αλλά όχι αίμα», προσέθεσε. Ακόμα και σε εκείνες τις στιγμές, το «κοφτήρι» της Σοβιετικής Ένωσης φέρεται να λειτουργούσε στην εντέλεια. Οι γιατροί δεν... συζητούσαν να διαγνώσουν ασθένεια από ακτινοβολία. Έτσι, του υπογράμμισαν ότι έπασχε από φυτοαγγειακή δυστονία, μια νευρική διαταραχή που συχνά συνδέεται με το άγχος. Ο Χουρίν ήταν 36 και γερός σε εκείνο το σημείο, ωστόσο επί επτάμηνο κατέστη μόνιμος θαμώνας σε νοσοκομεία, προκειμένου να λαμβάνει θεραπεία, μέχρι και μετάγγιση αίματος. Η τελευταία και μάλλον ισχύουσα διάγνωση είναι η αναιμία. Η έκθεση σε ακτινοβολία συνδέεται με αυτήν. Επίσης, έχει στηθάγχη, παγκρεατίτιδα και μια σειρά άλλων παθήσεων.

Το μνημείο του εγγονού

Πλέον, η ανησυχία για το Τσερνόμπιλ αφορά στην κατάρρευση της σαρκοφάγου, το αληθινό ανάχωμα στη διατήρηση της ραδιενέργειας στο σημείο. Η εκδήλωσή της αφορά στον πόλεμο με τη Ρωσία από το 2022, τον οποίο ο Χουρίν, που πλέον ζει με τη σύζυγό του, Όλια, στην περιοχή Τσερκάσι, στην κεντρική Ουκρανία, οικτίρει. Ήταν ο λόγος που έζησε μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες στη ζωή του, το θάνατο του στρατιώτη εγγονού του Αντρέι Βορόμπκαλο, που σκοτώθηκε το 2023 στην ηλικία των 26. Το αγόρι μεγάλωσε μαζί τους και πήγε να βρει τη μητέρα του, που εργαζόταν στην Ελλάδα. Έπιασε και ο ίδιος δουλειά, αλλά επέστρεψε όταν ξέσπασε ο πόλεμος. «Άφησε τα πάντα πίσω του και ήρθε να υπερασπιστεί την Ουκρανία», είπε ο Χούριν ενώ στεκόταν κοντά στο μνημείο αφιερωμένο στον εγγονό του στην περιοχή Χολόντι Γιαρ. «Σκεφτόμαστε τον Αντρέι συνεχώς», κατέληξε. 

Ο Χούριν είναι πλέον συνταξιούχος, ενώ ακόμη παλεύει ώστε να παίρνει την ειδική σύνταξη αναπηρίας για τους «εκκαθαριστές» της πυρηνικής καταστροφής. Τα προβλήματα υγείας είναι, φυσικά, δεύτερη φύση, ωστόσο, εξακολουθεί να παίζει μπαγιάν -ένα είδος ακορντεόν.